Οι Άγιοι Νεομάρτυρες Λάμπρος, Θεόδωρος και κάποιος άλλος, του οποίου το όνομα δεν γνωρίζουμε, κατάγονταν από την Πελοπόννησο και ήταν έμποροι. Για εμπορικούς λόγους έμειναν για κάποιο διάστημα στα Ιωάννινα, όπου έμαθαν και αλβανικά. Το 1786 αποφάσισαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, τη Μορέα. Στο ταξίδι τους έφτασαν στο Βραχώρι (σημερινό Αγρίνιο) και αποφάσισαν να διανυκτερεύσουν εκεί. Στην είσοδο της πόλης υπήρχε ένας φοροεισπράκτορας που μάζευε το χαράτσι (κεφαλικό φόρο) από τους ραγιάδες. Οι τρεις έμποροι σκέφτηκαν να προσποιηθούν ότι ήταν μουσουλμάνοι για να γλιτώσουν τον φόρο. Έτσι, περνώντας μπροστά από τον φοροεισπράκτορα, τον χαιρέτησαν με το μουσουλμανικό «Σαλάμ Αλέικουμ». Εκείνος, νομίζοντας πως ήταν μουσουλμάνοι Αρβανίτες, τους άφησε να περάσουν. Αργότερα, οι Τούρκοι θέλησαν να μάθουν ποιοι ήταν οι ξένοι και τι νέα έφεραν από τα Ιωάννινα, κι έστειλαν κάποιον να παρακολουθήσει το σπίτι όπου έμεναν. Ο άνθρωπος αυτός, χωρίς να χτυπήσει την πόρτα, στάθηκε απ’ έξω και άκουσε ...