Άρχισαν οι ανακρίσεις της Επιτροπής της Κοινωνίας των Εθνών σε ελληνικό έδαφος για τις ωμότητες των κομιτατζήδων, 14 Νοεμβρίου 1925
Στο Σιδηρόκαστρο. Ο λοχαγός κ. Γεννάδης (του Πολιτικού Γραφείου) μαζί με τα μέλη της επιτροπής των στρατιωτικών ακολούθων
Η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ της 15.11.1925 ανέφερε:
Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΔΑΦΟΣ
ΟΙ ΩΜΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΤΑΤΖΗΔΩΝ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ — Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ
ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟ, 14. (Του απεσταλμένου μας).
Στις 10 π.μ. στο ύπαιθρο, μπροστά από την ειδική αμαξοστοιχία, άρχισαν οι ανακρίσεις της Επιτροπής της Κοινωνίας των Εθνών (Κ.Τ.Ε.). Πρώτη προσήλθε η κεντρική αντιπροσωπεία του Σιδηροκάστρου και της περιφέρειάς του, με επικεφαλής τον Μητροπολίτη κ. Νεόφυτο, ο οποίος δήλωσε τα εξής:
«Η πόλη και η περιφέρεια αυτή, επειδή βρίσκονται πάνω στα σύνορα, τελούν σε διαρκή ανησυχία λόγω της ύπαρξης κομιτατζήδων πέρα από τα σύνορα και της άγριας και συνεχούς δράσης τους. Ο λαός της πόλης και της περιοχής δεν ζητά τίποτα άλλο παρά την εξασφάλιση της ειρήνης. Έχω δε την πεποίθηση ότι η πραγματική ειρήνη θα αποδοθεί σε αυτή τη χώρα με την επέμβαση της Κοινωνίας των Εθνών.
Για να σας δώσω μια πλήρη εικόνα που διαπιστώνει τις βαθύτερες αφορμές της διαρκούς ανησυχίας και της ψυχικής ταραχής που επικρατούν εδώ, θα αναφέρω μερικά πρόσφατα γεγονότα που χαρακτηρίζουν επαρκώς αυτή την κατάσταση.»
(Ένα από τα μέλη της επιτροπής, ο κ. Πλαταρίδης, διαβάζει αμέσως μετά έκθεση που περιέχει τα σχετικά στοιχεία).
«Αφήνοντας το παρελθόν», συνεχίζει ο Μητροπολίτης, «περιοριζόμαστε στις εισβολές των κομιτατζήδων από την ανακωχή και μετά. Από αυτές θα διηγηθούμε μόνο μερικές σε γενικές γραμμές:
27 Ιουλίου 1925: Συμμορία κομιτατζήδων εισέβαλε στο ελληνικό έδαφος και κατευθύνθηκε στη τοποθεσία Ντοβά Ντεπέ, όπου δολοφόνησε τον 23χρονο πρόσφυγα από τη Σαμψούντα, Γεώργιο Μυρώδη Βασιλειάδη.
9 Δεκεμβρίου 1924: Κοντά στη τοποθεσία Τρεις Βρύσες, μεταξύ Τσιγγελίου και Σιδηροκάστρου, δολοφονήθηκε ο έμπορος του Τσιγγελίου Γεώργιος Δημητρίου Ιωαννίδης. Στον τόπο της δολοφονίας του βρέθηκαν προκηρύξεις του Βουλγαρικού Κομιτάτου που καλούσαν τον πληθυσμό να προσχωρήσει στην ιδέα της αυτονομίας της Μακεδονίας.
Έτος 1924: Εισέβαλε στο χωριό Τσερβίστα ο αρχικομιτατζής Ουρουκώφ με τους συντρόφους του, μέρα μεσημέρι, και έσφαξε στο καφενείο, μπροστά στα μάτια της συζύγου και των παιδιών του, τον Πάρεδρο της Τσερβίστας, Αθανάσιο Στύλλα.
Ιούνιος 1923: Βουλγαρική συμμορία, αφού είχε προειδοποιήσει δέκα μέρες νωρίτερα τον Θεόδωρο Πετρίδη, πρόεδρο της Κοινότητας Ματινίτσης κοντά στα Πορρόια, ότι θα τον σκοτώσει αν δεν υπέκυπτε στο πρόγραμμα του Βουλγαρικού Κομιτάτου, εισέβαλε και τον δολοφόνησε μέσα στο χωράφι του.
Ολόκληρη η Ανατολική Μακεδονία αποτελεί έδαφος όπου αυτοί οι επαγγελματίες ταραξίες συνεχίζουν το τρομοκρατικό τους έργο με επιδρομές. Δεν θα είμαστε υπερβολικά απαιτητικοί αν παρακαλέσουμε εσάς, και μέσω εσάς την Κοινωνία των Εθνών, να ενεργήσετε τα δέοντα για να σταματήσει αυτή η κατάσταση.
Ανεξάρτητα από τα γεγονότα που εκτέθηκαν, θέλω να διαβεβαιώσω την Επιτροπή ότι ο τόπος αυτός βρίσκεται σε διαρκή ανησυχία λόγω της δράσης των κομιτατζήδων. Προσωπικά ο ίδιος, όταν μεταβαίνω στα χωριά της επαρχίας μου για να εκτελέσω τα θρησκευτικά μου καθήκοντα, είμαι υποχρεωμένος να συνοδεύομαι από στρατιωτική φρουρά. Παρακαλώ να μη σας εκπλήσσει αυτό.
Ο Μητροπολίτης Μελενίκου σφάχτηκε από κομιτατζήδες το 1913 μέσα στην πόλη του Σιδηροκάστρου με τον πιο άγριο τρόπο: αφού τον γονάτισαν, του ξερίζωσαν τρίχα-τρίχα τα γένια και τον τελείωσαν με λογχισμούς. Ο διάδοχός του και προκάτοχός μου, Μητροπολίτης Παρθένιος, σύρθηκε μαζί με 10 ιερείς στη Βουλγαρία το 1916, όπου όσοι επιζήσαν παρέμειναν φυλακισμένοι για δεκαεπτά μήνες.»
Συμπλοκές και Επιτροπές
Απαριθμούνται επίσης οι συμπλοκές με τους κομιτατζήδες, όπως εκείνες που σημειώθηκαν το 1922 στο Κεσίτζη, κατά τις οποίες σκοτώθηκαν τρεις. Επίσης αναφέρονται οι επιδρομές κατά του Σούκοβου και της Ματινίτσας (δύο το θέρος του 1922, μία το φθινόπωρο του 1923 και μία το φθινόπωρο του 1924).
Διακτραγωδείται η δράση του διαβόητου κομιτατζή Κουρούκωφ, ο οποίος στην περιφέρεια του Κρουσόβου δολοφόνησε τους Αθανάσιο Στύλλα και Ιωάννη Μπέλκαν.
Η Επιτροπή δέχθηκε επίσης αντιπροσωπεία των χηρών και ορφανών των σφαγιασθέντων από τους κομιτατζήδες. Η επιτροπή αναχωρεί από εδώ αύριο το απόγευμα.
Σ. ΚΑΝΟΝΙΔΗΣ
Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΙ ΩΜΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΤΑΤΖΗΔΩΝ ΕΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ. -Η ΕΚΘΕΣΙΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ
ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΝ, 14. [Τοῦ ἀπεσταλμέ-νου μας]. Τὴν 10ην π.μ. εἰς τὸ ὕπαιθρον πρὸ τῆς εἰδικῆς ἀμαξοστοιχίας, ἤρξαντο αἱ | ἀνακρίσεις τῆς Επιτροπής Κ.Τ.Ε. Προσήλθε πρώτη ἡ κεντρική ἀντιπροσωπεία τοῦ Σιδηροκάστρου καὶ τῆς περιφερείας ἔχουσα ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Μητροπολίτην κ. Νεόφυ-τον ὅστις εἶπε τὰ ἐξῆς:
«Ἡ πόλις καὶ ἡ περιφέρεια αὕτη κειμένη ἐπὶ τῆς μεθορίου εὑρίσκεται εἰς διαρκεῖς ἀνησυχίας λόγῳ τῆς ὑπάρξεως ἐκεῖθεν τῶν συνόρων κομιτατζήδων καὶ τῆς ἀγρίας καὶ συνεχούς δράσεως αὐτῶν. Δὲν ζητεῖ ὁ λαὸς τῆς πόλεως καὶ τῆς περιφερείας τίποτε ἄλλο, πλὴν τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς εἰρήνης. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ εἰρήνη ἡ
πραγματικὴ θέλει ἀποδοθὴ εἰς τὴν Χώραν ταύτην δι' ἐπεμβάσεως τῆς Κοινωνίας. Διὰ νὰ παράσχω ὑμῖν πλήρη εἰκόνα διαπι· στοῦσαν τὰς πηγαίας ἀφορμὰς τῆς κρατούν σης ἐνταῦθα διαρκούς αδημονίας καὶ τῆς ψυχικῆς ταραχῆς θ' ἀναφέρω μερικά φατα γεγονότα χαρακτηρίζοντα ἐπαρκῶν τὴν κατάστασιν ταύτην. (Ὁ ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς κ. Πλαταρίδης ἀναγινώσκει ἀμέσως μετὰ ταῦτα ἔκθεσιν περιέχουσαν
τὰ στοιχεῖα). Αφίνοντες, συνεχίζει τὸ παρελ-θὸν περιοριζόμεθα εἰς τὰς εἰσβολὰς τῶν κομιτατζήδων ἀπὸ τῆς ἀνακωχῆς καὶ ἐν· τεύθεν. Ἐκ τούτων μόνον μερικάς θὰ διη-γηθώμεν εἰς γενικὰς γραμμάς. Τὴν 27ην Ιουλίου 1925 συμμορία κομιτατζήδων εία-βαλοῦσα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος κατηυ-θύνθη εἰς τὴν τοποθεσίαν Ντοβά Ντεπὲ, ὅπου ἐφόνευσε τὸν εἰκοσιτριετή πρόσφυγα ἐκ Σαμψούντος Γεώργιον Μυρώδην Βασι-λειάδην.
Τὴν 9ην Δεκεμβρίου 1924 παρὰ τὴν τοπο-θεσίαν τρεῖς Βρύσες, μεταξύ Τσιγγελίου καὶ Σιδηροκάστρου ἐφονεύθη ὁ ἔμπορος Τσιγγελίου Γεώργιος Δημητρίου Ιωαννί-δης. Εἰς τὸν τόπον τῆς δολοφονίας του εὐ-ρέθησαν προκηρύξεις τοῦ Βουλγαρικοῦ Κομιτάτου καλοῦσαι τὸν πληθυσμὸν νὰ προσχωρήση εἰς τὴν ἰδέαν τῆς αὐτονο-μήσεως τῆς Μακεδονίας. Κατὰ τὸ 1924 εἰ. σέβαλε εἰς τὸ χωρίον Τσερβίσταν ὁ ἀρχι· κομιτατζῆς Οὐρουκὼς μετὰ τῶν συντρό-φων του ἐν πλήρει μεσημβρία καὶ ἔσφαξεν ἐν τῷ καφενείῳ ὑπὸ τὰ ὄμματα τῆς συν ζύγου καὶ τῶν τέκνων του, τὸν Πάρεδρον Τσερβίστης ᾿Αθανάσιον Στύλλαν.
Τὸν Ἰούνιον 1923 προειδοποιήσασα πρὸ δεκαημέρου βουλγαρική συμμορία τὸν Θεόν δωρον Πετρίδην, πρόεδρον τῆς Κοινότητος Ματινίτσης παρὰ τὰ Πορρόῖα ὅτι θὰ ἐφὸν νευεν αὐτὸν ἐὰν δὲν ὑπέκυπτεν εἰς τὸ πρό-γραμμα τοῦ βουλγαρικού Κομιτάτου εἰσέ· βαλε καὶ ἐφόνευσεν αὐτὸν ἐντὸς τοῦ ἀγροῦ του. Ολόκληρος ἡ ᾿Ανατολική Μακεδονία ἀποτελεῖ ἔδαφος ὅπου οἱ ἐπαγγελματίαι οὐ-τοι ταραξίαι δι' ἐπιδρομών συνεχίζουν τὸ τρομοκρατικώνἔργοντων. Δὲν θὰεῖμε θα άπαι· τητικοὶ ὑπερβολικῶς ἐὰν παρακαλέσωμεν ὑμᾶς καὶ δι᾿ ὑμῶν τὴν Κοινωνίαν ὅπως ἐν νεργήση τὰ δέοντα πρὸς κατάπαυσιν τῆς καταστάσεως ταύτης,
᾿Ασχέτως πρὸς τὰ ἐκτεθέντα γεγονότα θέλω νὰ διαβεβαιώσω τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι ὁ τόπος οὗτος διατελεί εἰς εἰς διηνεκή ἀνησυ-χίαν λόγῳ τῆς δράσεως τῶν κομιτατζήδων. Προσωπικώς ἐγὼ μεταβαίνων τὰ χωρία τῆς ἐπαρχίας μου ὅπως ἐκτελέσω τὰ θρη. σκευτικά καθήκοντά μου, εἶμαι ὑποχρεω-μένος νὰ φρουρῶμαι ὑπὸ στρατιωτών. Πα-ρακαλώ μὴ σᾶς ἐκπλήτῃ τοῦτο. Ὁ Μητρο-πολίτης Μελενίκου εσφάγη ὑπὸ κομιτατζή-δων τῷ 1913 ἐντὸς τῆς πόλεως τοῦ Σιδηρο
κάστρου μὲ ἀγριώτατον τρόπον. ᾿Αφοῦ τὸν ἐγονάτισαν τοῦ ἀπέσπασαν τρίχα πρὸς τρίχατὴν γενειάδα τουἀποτελειώσαντες αὐ ᾿Απαριθμούνται ἐπίσης αἱ συμπλοκαί τὸν μὲ λογχισμούς. Ο διάδοχος τούτου καὶ προκάτοχός μου Μητροπολίτης Παρθένιος ἐσύρθη μετὰ 10 ἱερέων εἰς τὴν Βουλγα ρίαν τῷ 1916. Ἐκεῖ δὲ ὅσοι ἐπέζησαν διέ-μειναν ἐπὶ δεκαεπτὰ μῆνας φυλακισμένοι.
μετὰ τῶν κομιτατζήδων, ὡς αἱ σημειωθεί σαι κατὰ τὸ 1922 ἐν Κεσίτζη καθ' ἣν ἐφοι νεύθησαν τρεῖς. Επίσης αἱ ἐπιδρομαὶ κατὰ τοῦ Σουκόβου καὶ Ματινίτσας, ἔτεραι δύο τὸ θέρος τοῦ 1922 καὶ ἔτεραι τὸ φθινόπω ρον τοῦ 1923 καὶ τὸ φθινόπωρον τοῦ 1924. Διεκτραγωδείται ἡ ὁρᾶσις τοῦ διασήμου κομιτατζή Κουρούκωφ, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Κρουσόβου ἐφόνευσε τοὺς ᾿Αθανάσιον Στύλαν καὶ Ἰωάννην Μπέλ καν.
αν τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν σφαγια Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη καὶ ἀντιπροσωπεί σθέντων ὑπὸ τῶν κομιτατζήδων. Η επι τροπὴ ἀναχωρεῖ ἐντεῦθεν αὔριον τὸ ἀπόν γευμα.
Σ. ΚΑΝΟΝΙΔΗΣ
ΕΙΣ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΝ. Ο λοχαγός κ.Γεννάδης (τοῦ Πολιτικού Γραφείου) μετά τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροχῆς τῶν στρατιω τικών ακολούθων,
