Το εβδομαδιαίο παζάρι Σερρών από την εφημερίδα Μακεδονία της 18 Οκτωβρίου 1932
ΣΕΡΡΑΙ Οκτώβριος
Ασυνήθιστη κίνηση επικρατούσε στην πόλη την ημέρα που έφτασα. Καραβάνια από χωρικούς, φορτωμένους με τα προϊόντα της γης, Βλάχοι και Σαρακατσάνοι που κουβαλούσαν καρδάρες με τυρί και γιαούρτι, χωριατοπούλες με αρμαθιές από πουλερικά κρεμασμένες στους ώμους τους και με καλάθια γεμάτα αυγά, καμήλες φορτωμένες με σακιά και κάρα γεμάτα φίνια και σακιά, πλημμύριζαν την πλατεία και τους δρόμους της πόλης, κατευθυνόμενοι προς το παζάρι.
Ήταν η μέρα του μεγάλου εβδομαδιαίου παζαριού των Σερρών, όπου εκθέτουν τα προϊόντα τους οι χωρικοί και οι κτηνοτρόφοι όλης της περιοχής. Πρόχειρα παραγκάκια, που στήνονται από το προηγούμενο βράδυ στην πλατεία και στους γύρω δρόμους, είναι τα υπαίθρια υφασματοπωλεία, παντοπωλεία και ψιλικατζίδικα, που περιβάλλουν το παζάρι των χωριάτικων προϊόντων, τα οποία είναι απλωμένα πάνω σε χράμια στρωμένα στη γη.
Οι χωρικοί πουλάνε μόνοι τους τα προϊόντα τους στους Σερραίους, και οι πολίτες τούς πουλάνε όλα τα είδη του μπακάλικου και του αργαλειού.
Πολλές φορές τα προϊόντα ανταλλάσσονται, πράγμα που συνήθως ωφελεί τους υπαίθριους μπακάληδες ή πραγματευτάδες, αλλά κάποτε τους ζημιώνει εξαιτίας της πονηριάς των χωρικών. Μερικοί χωριάτες, για να εκδικηθούν τους πολίτες για την εκμετάλλευση που τους κάνουν ανέκαθεν, τους παραδίδουν κάποτε δοχεία βουτύρου που είναι γεμάτα μέχρι πάνω από τη μέση με λαρδί ή άλλες βρώμικες ουσίες, ή τους πουλάνε όσπρια μέσα σε σακιά γεμάτα με χαλίκια.
Τα περιστατικά αυτά της κατεργαριάς είναι, φυσικά, σπάνια και γίνονται πάντα από ορισμένους χωριάτες κακής πίστης.
Το εβδομαδιαίο πανηγύρι των Σερρών δίνει εξαιρετική ζωντάνια στην κίνηση της πόλης και αποτελεί ένα πρώτης τάξεως πεδίο εμπορικών συναλλαγών. Ιδίως φέτος, που η σοδειά όλων των προϊόντων ήταν πλούσια στην περιοχή των Σερρών, το εβδομαδιαίο παζάρι είναι πολύ σημαντικός παράγοντας για την εμπορική κίνηση της πόλης.
Δεν είναι υπερβολή να πω —αφού άλλωστε το ομολογούν και οι έμποροι επαγγελματίες— ότι το παζάρι των χωρικών κρατάει ολόκληρη την αγορά των Σερρών σε καλή κατάσταση, σε αντίθεση με τις αγορές όλων των άλλων πόλεων της Ανατολικής Μακεδονίας, που είναι κυριολεκτικά νεκρωμένες από την κρίση.
Η αγορά των Σερρών κρατιέται πολύ καλά, σε σημείο που δεν αισθάνεται και τόσο το βάρος της κρίσης που πιέζει όλες τις άλλες πόλεις. Κι αν οι Σερραίοι δεν είχαν ξοδέψει τα μαλλοκέφαλά τους για την ανοικοδόμηση της νέας πόλης, που κόστισε πάνω από 200 εκατομμύρια, η αγορά των Σερρών θα ήταν σε εξαιρετικά ανθηρή κατάσταση, βοηθημένη όπως είναι από τη μεγάλη καταναλωτική δύναμη της εκτεταμένης και πλούσιας περιφέρειάς της.
Το παζάρι διαρκεί όλη την ημέρα και είναι εξαιρετικά ζωηρό. Μπορεί να πει κανείς πως όλος ο κάμπος και όλη η πόλη περνούν από εκεί για να ανταλλάξουν τα προϊόντα τους.
Και είναι ποικίλα τα προϊόντα που παράγουν οι καλλιεργητές του σερραϊκού κάμπου, οι οποίοι δεν περιορίζονται μόνο στην καπνοκαλλιέργεια, όπως συνέβαινε ή συμβαίνει σε άλλες περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης. Έτσι, οι αγρότες των Σερρών δεν δοκίμασαν τόσο πολύ την οικονομική καταστροφή των καπνοπαραγωγών μετά την εξευτελιστική πτώση της τιμής του προϊόντος αυτού. Κι αν δεν είχαν καταστραφεί τα προηγούμενα χρόνια από τις πλημμύρες του Στρυμόνα, θα ήταν τώρα οι πιο καλά οικονομικά γεωργοί της Βόρειας Ελλάδας.
Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η ομαδική άφιξη των χωρικών στην πόλη των Σερρών. Καλοντυμένοι πρόεδροι κοινοτήτων, πάνω στα καινούργια βαμμένα και γεμάτα σακιά κάρα τους, και γελαστοί χωριάτες παζαρεύουν με τους πολίτες τα προϊόντα τους, ενώ αναρίθμητες όμορφες χωριατοπούλες και Βλάχες δοκιμάζουν κουντούρες στα υπαίθρια καβαφικά ή αγοράζουν κάποιο κόκκινο ή θαλασσί τσίτι για κυριακάτικη φούστα.
Παραπέρα, οι Βλάχοι, ύστερα από την πώληση των ειδών τους, μπαινοβγαίνουν στα δικηγορικά γραφεία που βρίσκονται στη σειρά, ρωτώντας για τις υποθέσεις τους, ενώ οι καμηλάρηδες κάθονται ένα γύρω, περιμένοντας το τέλος του παζαριού.
Δεν ξέρω αν οι χωριάτες μένουν ικανοποιημένοι από τα είδη που αγοράζουν στην υπαίθρια αγορά των μικροπωλητών. Εκείνο που έχω να πω είναι ότι τα τρόφιμα που πουλιούνται εκεί είναι ελεεινής ποιότητας, πράγμα που δεν φαίνεται να τράβηξε την προσοχή της αστυνομίας. Πράγματι, όσα βρωμόλαδα, όσα αποβουτυρωμένα τυριά και σάπιες ελιές υπάρχουν στην αγορά διοχετεύονται στα παγούρια και στα σακιά των χωρικών.
Το πράγμα είναι χαρακτηριστικό της αισχροκερδούς διάθεσης των μικροπωλητών σε βάρος των χωρικών, οι οποίοι έχουν φέρει στην πόλη τα πιο εκλεκτά από τα προϊόντα τους.
Το ίδιο συμβαίνει και με τα πανιά και τα χωριατόπαπουτσα που πουλάνε: είναι ακριβά, ενώ είναι κακής ποιότητας.
Με την ευκαιρία αυτή σημειώνω πως θα ήταν υποχρέωση για την Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών να κάνει τον κόπο να ενδιαφερθεί για τους χωριάτες και να τους υπερασπιστεί απέναντι στους αισχροκερδείς εμπόρους.
Είπα παραπάνω πως οι χωριάτες της περιοχής των Σερρών, χάρη στην πλούσια σοδειά της, βρίσκονται σε καλή κατάσταση, πράγμα που θα τους επιτρέψει να περάσουν φέτος έναν άνετο χειμώνα. Οι φτωχότεροι από αυτούς, πάλι, δουλεύουν στα αντιπλημμυρικά και αποξηραντικά έργα της Γιούλεν, που γίνονται στην περιοχή των Σερρών, κατά μήκος του Στρυμόνα και του Αγγίτη, και έτσι εξασφαλίζουν το ψωμί τους.
Υπολογίζεται πως δύο χιλιάδες χωριάτες απασχολούνται στα έργα αυτά, τα οποία, όταν τελειώσουν, εκτός από το ότι θα σώσουν τον σερραϊκό κάμπο από τις πλημμύρες, θα φέρουν στην επιφάνεια και χιλιάδες άλλα στρέμματα εύφορης γης, που θα μοιραστούν ανάμεσα στους πιο φτωχούς και τους μισοαποκαταστημένους καλλιεργητές της περιοχής.
Από την εκτέλεση των αποξηραντικών και αντιπλημμυρικών έργων του Στρυμόνα —για τα οποία θα γράψω εκτενώς αύριο— ωφελείται, φυσικά, και η αγορά της πόλης των Σερρών, από την οποία προμηθεύονται όλα τα είδη ένα σωρό ξένοι υπάλληλοι της εταιρείας Μόνξ Γιούλεν, που δημιουργούν και ιδιαίτερη κίνηση στην πόλη.
ΜΕΝ. ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ
