Εκδηλώσεις μνήμης για τα 85 χρόνια από το Ολοκαύτωμα των Κερδυλίων, 17 Οκτωβρίου 2026
Με επιμνημόσυνη δέηση, κατάθεση στεφάνων και επισκέψεις στους τόπους εκτέλεσης και στο Μουσείο Ολοκαυτώματος τιμήθηκε το Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026 η 85η επέτειος από το Ολοκαύτωμα των Κερδυλίων, στα Νέα Κερδύλια του Δήμου Αμφίπολης Σερρών. Στις εκδηλώσεις συμμετείχαν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, των Ενόπλων Δυνάμεων, της Εκκλησίας, της αυτοδιοίκησης και πολίτες που απέτισαν φόρο τιμής στα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας.
Στις 17 Οκτωβρίου 1941, τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής εκτέλεσαν περίπου 230 άνδρες από τα Άνω και Κάτω Κερδύλια, ηλικίας από 15 έως 60 ετών, σύμφωνα με το Αρχείο της ΕΡΤ. Η σφαγή πραγματοποιήθηκε ως αντίποινα για τη δράση ανταρτικών ομάδων στην περιοχή, ενώ τα δύο χωριά πυρπολήθηκαν. Το γεγονός συγκαταλέγεται στις πρώτες μαζικές εκτελέσεις αμάχων στη Μακεδονία κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής.
Το πρωί της επετείου τελέστηκε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Αγίων Αναργύρων, χοροστατούντος του Μητροπολίτη Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγου. Στις 10:00 πραγματοποιήθηκε μνημόσυνο και ιστορική αφήγηση των γεγονότων. Ακολούθησε επιμνημόσυνη δέηση στο Ηρώο, προσκλητήριο νεκρών, κατάθεση στεφάνων, ενός λεπτού σιγή και ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου.
Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες επισκέφθηκαν τους τόπους εκτέλεσης και το Μουσείο Ολοκαυτώματος, όπου πραγματοποιήθηκε ξενάγηση. Το πρόγραμμα διοργανώθηκε από τον Δήμο Αμφίπολης, το Δημοτικό Συμβούλιο και την Τοπική Κοινότητα Νέων Κερδυλίων.
Στις εκδηλώσεις παρέστη ο υφυπουργός Εξωτερικών Αναστάσιος Χατζηβασιλείου, εκπροσωπώντας την κυβέρνηση, καθώς και ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ στρατηγός Δημήτριος Χούπης, ο οποίος κατάγεται από τα Νέα Κερδύλια. Παρόντες ήταν επίσης ο Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγος, ο δήμαρχος Αμφίπολης Στέργιος Φραστανλής, ο αντιπεριφερειάρχης Σερρών Παναγιώτης Σπυρόπουλος, η δήμαρχος Βισαλτίας Βάνα Πλιάκου, βουλευτές του νομού και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών.
Ο δήμαρχος Αμφίπολης Στέργιος Φραστανλής χαρακτήρισε το Ολοκαύτωμα των Κερδυλίων εθνική πληγή και υπογράμμισε τη σημασία της ιστορικής μνήμης. Στο μήνυμά του αναφέρθηκε στην ανάγκη οι κοινωνίες να πορεύονται με δικαιοσύνη και ομόνοια, ώστε να αποτραπούν ανάλογες τραγωδίες στο μέλλον.
Η σφαγή του 1941 σημάδεψε ανεξίτηλα την ιστορία της περιοχής. Οι οικογένειες των θυμάτων βίωσαν την απώλεια των ανθρώπων τους, ενώ η πυρπόληση των Άνω και Κάτω Κερδυλίων κατέστρεψε τις εστίες και τις περιουσίες των κατοίκων. Μεταπολεμικά, η κοινότητα οργανώθηκε στα Νέα Κερδύλια, όπου η μνήμη της τραγωδίας διατηρείται μέσα από τις μαρτυρίες, τις ιστορικές καταγραφές και τις ετήσιες εκδηλώσεις.
Σημαντικό τεκμήριο για την ιστορία της σφαγής αποτελεί το αρχείο της ΕΡΤ, το οποίο παρουσιάζει το επεισόδιο της σειράς «Μηχανή του Χρόνου», παραγωγής 2017, με τίτλο «Τα άγνωστα ολοκαυτώματα της Μακεδονίας». Στην εκπομπή καταγράφονται μαρτυρίες επιζώντων και ιστορικές αναφορές για τις εκτελέσεις στα Κερδύλια, καθώς και για αντίστοιχα εγκλήματα σε άλλες μαρτυρικές κοινότητες της Μακεδονίας.
Ογδόντα πέντε χρόνια μετά, οι εκδηλώσεις στα Νέα Κερδύλια διατηρούν ζωντανή τη μνήμη των εκτελεσθέντων και υπενθυμίζουν την ιστορική ευθύνη απέναντι στα θύματα της ναζιστικής Κατοχής. Το Ηρώο, οι τόποι εκτέλεσης και το Μουσείο Ολοκαυτώματος αποτελούν σημεία αναφοράς για την ιστορία της περιοχής και για τη μετάδοση της μνήμης στις νεότερες γενιές.
