Η περιοχή μας στο έργο Χρονική Συγγραφή (Annales) του Γεώργιου Ακροπολίτη (1217 – 1282)
Από εκεί, λοιπόν, αφού διάλεξε έναν αξιόλογο στρατό, τον έστειλε στα φρούρια της Αχρίδας, τα οποία είχαν καταλάβει πρόσφατα οι Βούλγαροι, με την ελπίδα ότι θα μπορούσαν να επιστρέψουν και πάλι στην εξουσία των Ρωμαίων (Βυζαντινών).
Όταν έφτασαν εκεί οι Ρωμαίοι στρατηγοί με τα στρατεύματά τους, κατάφεραν εύκολα να κυριεύσουν τα φρούρια, χρησιμοποιώντας πολιορκητικές μηχανές και πολιορκητικούς πύργους. Οι Βούλγαροι, όταν έβλεπαν τους εχθρούς και έρχονταν αντιμέτωποι με δύσκολες πολεμικές καταστάσεις, εγκατέλειπαν τις φρουρές των πόλεων πιο γρήγορα. Έτσι, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, οι Ρωμαίοι κατέλαβαν τα περισσότερα από αυτά τα φρούρια.
Παράλληλα, ο αυτοκράτορας συγκέντρωσε τον στρατό που είχε μαζί του και κατευθύνθηκε προς τις πόλεις της Ροδόπης. Με τη βοήθεια των πολιορκητικών μηχανών κατέλαβε πρώτα την Περιστίτζα, στη συνέχεια τον Στενήμαχο και έπειτα τον Κριτζιμό. Όλα αυτά τα οχυρά ήταν εξαιρετικά ισχυρά και βρίσκονταν μπροστά από το βουνό της Ροδόπης, προστατεύοντας παράλληλα τις περιοχές που βρίσκονταν πίσω τους.
Ο αυτοκράτορας έφτασε επίσης στην Τζεπαινά, όταν ο χειμώνας βρισκόταν στο αποκορύφωμά του. Ωστόσο, η δύσβατη τοποθεσία και το υπερβολικό κρύο δεν του επέτρεψαν να παραμείνει εκεί ούτε για λίγο.
Όταν έφτασε η άνοιξη, έστειλε διαταγές στον Αλέξιο Στρατηγόπουλο και στον Κωνσταντίνο Τορνίκη, τον οποίο ο αυτοκράτορας Ιωάννης είχε τιμήσει με το αξίωμα του μεγάλου πριμικηρίου. Οι δύο άνδρες βρίσκονταν στις Σέρρες και είχαν υπό τις διαταγές τους τον στρατό. Ο αυτοκράτορας τούς διέταξε να συγκεντρώσουν όλες τις στρατιωτικές δυνάμεις και να κινηθούν εναντίον της Τζεπαινάς.
Εκείνοι εκτέλεσαν τις διαταγές του, αποδείχθηκαν όμως ανίκανοι στρατηγοί σε αυτή την επιχείρηση. Δεν συνάντησαν εχθρικά στρατεύματα ούτε πολεμιστές άξιους να τους αντιμετωπίσουν. Παρ' όλα αυτά, όταν άκουσαν χτυπήματα και θορύβους και όταν έφτασαν στ' αυτιά τους ήχοι από πολεμικές σάλπιγγες, πανικοβλήθηκαν και τράπηκαν άτακτα σε φυγή. Εγκατέλειψαν όλα τα εφόδιά τους, καθώς και τα περισσότερα άλογά τους, τα οποία έπεσαν στα χέρια Βούλγαρων βοσκών και χοιροβοσκών.
Έτσι, οι στρατηγοί επέστρεψαν στις Σέρρες σαν φυγάδες, χωρίς άλογα και όπλα.
Ο αυτοκράτορας εξοργίστηκε με όσα συνέβησαν και, μέσα στον θυμό του, διέταξε τους ίδιους στρατηγούς να επιστρέψουν και να επιχειρήσουν ξανά να δώσουν μάχη. Εκείνοι, όμως, δήλωσαν ότι αδυνατούσαν να εκτελέσουν αυτή την αποστολή.
58. Η εξέγερση του Δραγωτά και η νίκη στις Σέρρες
Ενώ συνέβαιναν αυτά, προέκυψε και ένα ακόμη σοβαρότερο πρόβλημα, το οποίο απειλούσε να προκαλέσει μεγάλες ζημιές στους Ρωμαίους.
Ο επικεφαλής του στρατεύματος της Μελενικιώτικης περιοχής ονομαζόταν Δραγωτάς. Επειδή ήταν Βούλγαρος, έτρεφε από τη φύση του εχθρότητα προς τους Ρωμαίους. Η εχθρότητά του, όμως, έγινε ακόμη μεγαλύτερη εξαιτίας του μίσους που αισθανόταν για τον αυτοκράτορα.
Ο Δραγωτάς είχε ελπίσει ότι θα λάμβανε μεγάλες ανταμοιβές από τον Ιωάννη. Ωστόσο, θεωρούσε ότι όσα του είχε παραχωρήσει ο αυτοκράτορας, παρόλο που ήταν πολλά, δεν ανταποκρίνονταν στην αξία του. Γι' αυτό αποφάσισε να οργανώσει ανοιχτή εξέγερση.
Συγκέντρωσε όλους τους στρατιώτες που βρίσκονταν στο Μελένικο, μαζί με τους υπόλοιπους κατοίκους και πολλούς ακόμη ανθρώπους από τις γύρω περιοχές. Έπειτα, στρατοπέδευσε κοντά στην πόλη του Μελενίκου, την πολιόρκησε και προσπάθησε επίμονα να την καταλάβει.
Την υπεράσπιση της πόλης είχαν αναλάβει ο Θεόδωρος Νεστόγγος και ο Ιωάννης Άγγελος. Και οι δύο ήταν ικανοί να προστατεύουν πόλεις και να αποκρούουν τις επιθέσεις των εχθρών.
Οι πολιορκημένοι δεν αντιμετώπιζαν ιδιαίτερες ελλείψεις σε άλλα απαραίτητα εφόδια. Το μόνο που τους δυσκόλευε ήταν η έλλειψη νερού, κάτι ιδιαίτερα σοβαρό, καθώς ήταν καλοκαίρι και το νερό αποτελούσε το πιο απαραίτητο αγαθό.
Παρόλο που το νερό δεν τους είχε λείψει εντελώς, συνέχισαν να πολεμούν με γενναιότητα. Αντιστέκονταν στους αντιπάλους τους, τους χτυπούσαν με βέλη και τους τραυμάτιζαν με πέτρες, χρησιμοποιώντας παράλληλα κάθε άλλο διαθέσιμο όπλο.
Όταν ο αυτοκράτορας πληροφορήθηκε αυτά τα γεγονότα, στενοχωρήθηκε πολύ. Αφού σκέφτηκε προσεκτικά και πήρε την καλύτερη, κατά την κρίση του, απόφαση, συγκέντρωσε ολόκληρο τον στρατό του και ξεκίνησε αμέσως για τις Σέρρες. Έφτασε εκεί μέσα σε δώδεκα ημέρες, καλύπτοντας τόσο μεγάλη απόσταση σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Ο στρατός που τον ακολουθούσε ήταν πολυάριθμος και κατάλληλα εξοπλισμένος για τις συνηθισμένες μάχες σώμα με σώμα. Διέθετε βαριά οπλισμένους στρατιώτες, άλογα για τη μεταφορά των φορτίων και όλα τα υπόλοιπα απαραίτητα εφόδια.
Μόλις έφτασε στις Σέρρες, πέρασε εκεί τη νύχτα. Νωρίς το επόμενο πρωί παρέταξε τα στρατεύματά του και διέταξε τους πεζούς και τους τοξότες να προχωρήσουν μπροστά.
Γνώριζε ότι η περιοχή του Ρουπελίου, από όπου περνά ο ποταμός Στρυμόνας, ήταν ιδιαίτερα δύσβατη. Δύο βουνά περιόριζαν το πέρασμα σε τέτοιο βαθμό, ώστε μόλις και μετά βίας μπορούσε να περάσει μια άμαξα. Ο ποταμός έκανε τη διάβαση ακόμη στενότερη. Ο λαός ονόμαζε τέτοιου είδους περάσματα «κλεισούρες».
Οι Βούλγαροι είχαν τοποθετήσει εκεί στρατό για να φυλάει το πέρασμα. Οι ιππείς τους ήταν λίγοι, ενώ οι πεζοί πολλοί. Είχαν κατασκευάσει επίσης πύλες, τις οποίες ασφάλιζαν με δοκάρια και κλειδαριές, ώστε το πέρασμα να είναι σχεδόν απροσπέλαστο. Η φυσική δυσκολία της περιοχής, οι οχυρώσεις και τα μέτρα προστασίας που είχαν λάβει τούς έδιναν μεγάλη ασφάλεια.
Όταν ο αυτοκράτορας έμαθε με ακρίβεια την κατάσταση, έσπευσε στην περιοχή και διαπίστωσε ότι τα πράγματα ήταν ακριβώς όπως του είχαν περιγράψει.
Τότε επέλεξε ένα κατάλληλο τμήμα από το πεζικό του και διέταξε τους στρατιώτες να ανέβουν στο βουνό, ώστε να βρεθούν πάνω από τους Βουλγάρους και να τους χτυπήσουν από ψηλά. Επειδή οι Βούλγαροι βρίσκονταν χαμηλότερα, θα ήταν ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στα βέλη που θα έπεφταν από τις υπερκείμενες θέσεις.
Οι πεζοί εκτέλεσαν γρήγορα τη διαταγή. Το βουνό ήταν πυκνά καλυμμένο με δέντρα, αλλά μπορούσε κανείς να το ανεβεί με τα πόδια. Ταυτόχρονα, ο αυτοκράτορας διέταξε το ιππικό να επιτεθεί κατά μέτωπο στις πύλες.
Όταν οι Βούλγαροι αντιλήφθηκαν ότι δέχονταν βέλη από τις κορυφές των βουνών και ότι ταυτόχρονα αντιμετώπιζαν κατά μέτωπο τον εχθρό, κατάλαβαν πως η θέση τους ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Βρέθηκαν παγιδευμένοι σε ένα πολύ στενό πέρασμα και άρχισαν να υποχωρούν πανικόβλητοι.
Ο αυτοκρατορικός στρατός τούς καταδίωξε. Πολλοί Βούλγαροι σκοτώθηκαν από τα ξίφη των αντιπάλων τους, ενώ όσοι κατάφεραν να ξεφύγουν έφτασαν στα υπόλοιπα βουλγαρικά στρατεύματα και διηγήθηκαν όσα είχαν πάθει.
Οι υπόλοιποι Βούλγαροι ταράχτηκαν από την ξαφνική είδηση. Μόλις πληροφορήθηκαν ότι τους είχαν συμβεί τόσο φοβερά πράγματα, προσπάθησαν να φύγουν βιαστικά, ανεβαίνοντας σχεδόν όπως όπως στα άλογα που έβρισκαν μπροστά τους.
Η φυγή τους έγινε μέσα στη νύχτα, χωρίς φεγγάρι. Η περιοχή ήταν δύσβατη και οι δρόμοι δύσκολο να διακριθούν. Έτσι, μερικοί έπεφταν από τα άλογά τους, άλλοι ποδοπατούνταν από τους υπόλοιπους, ενώ κάποιοι κατρακυλούσαν με τα άλογά τους σε γκρεμούς. Άλλοι πάλι έβρισκαν με διαφορετικούς τρόπους τραγικό θάνατο. Ελάχιστοι κατάφεραν τελικά να φτάσουν στη χώρα των Βουλγάρων.
Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο αρχηγός τους, ο Δραγωτάς, ο οποίος είχε πρωτοστατήσει στην εξέγερση. Το σώμα του συνθλίφτηκε από τα πόδια των αλόγων και ο ίδιος πέθανε τρεις ημέρες αργότερα.
59. Η εκστρατεία προς την Τζεπαινά
Αφού τακτοποίησε τα ζητήματα που αφορούσαν την περιοχή του Μελενίκου, ο αυτοκράτορας διέταξε να εξοριστούν από την πόλη οι γυναίκες και τα παιδιά όσων είχαν συμμετάσχει στην εξέγερση. Παράλληλα, διέταξε να δημευτούν όλα τα περιουσιακά τους στοιχεία.
Στη συνέχεια αναχώρησε από το Μελένικο και έφτασε στη Θεσσαλονίκη. Από εκεί πέρασε τον Βαρδάρη, προσπέρασε τα Βοδενά και στρατοπέδευσε για λίγο στην περιοχή.
Εκεί αρρώστησε από μια ασθένεια που προκαλούσε έντονους πόνους στη μέση. Η ίδια ασθένεια είχε προσβάλει και τους στρατιώτες του. Έμεινε για λίγο στην περιοχή, περιμένοντας να υποχωρήσει η αρρώστια, και ύστερα ξεκίνησε για την Πρίλαπο.
Εκεί εφοδιάστηκε κατάλληλα, πήρε μαζί του πολιορκητικές μηχανές και τις μετέφερε με άμαξες. Έπειτα κατευθύνθηκε προς τον Βελεσό, με σκοπό να τον πολιορκήσει και να τον αποσπάσει από τα χέρια των εχθρών.
Οι υπερασπιστές του Βελεσού, όμως, τρομοκρατήθηκαν μόλις έμαθαν ότι πλησίαζε ο αυτοκράτορας. Δεν περίμεναν καν να στηθούν οι πολιορκητικές μηχανές. Συμφώνησαν να παραδώσουν την πόλη με τον όρο ότι δεν θα πάθαιναν κανένα κακό και ότι θα μπορούσαν να αποχωρήσουν παίρνοντας μαζί τους τα όπλα και τα υπάρχοντά τους. Αφού έλαβαν τους όρκους του αυτοκράτορα ότι θα τηρούσε τη συμφωνία, εγκατέλειψαν το φρούριο.
Ο αυτοκράτορας, όταν είδε ότι οι άνδρες αυτοί ήταν περίπου πεντακόσιοι, είχαν γερά σώματα και ήταν όμορφοι στην εμφάνιση, μετάνιωσε για την απόφασή του. Σκέφτηκε ότι ήταν κρίμα να αφήσει τόσους πολλούς και τόσο ικανούς άνδρες να πάνε στους εχθρούς και ενδεχομένως να πολεμήσουν εναντίον των Ρωμαίων. Ωστόσο, επειδή είχε δώσει τον λόγο του και είχε ορκιστεί, αναγκάστηκε να τους αφήσει ελεύθερους.
Από εκεί ξεκίνησε με ολόκληρο τον στρατό του και πέρασε μέσα από τη Νευσταπόλη. Η περιοχή ήταν άνυδρη, ακατοίκητη και δύσκολη για τη μετακίνηση μεγάλων στρατευμάτων.
Για αρκετές ημέρες ο στρατός υπέφερε από έλλειψη ψωμιού, ενώ τα περισσότερα άλογα έμειναν χωρίς νερό για δύο ημέρες.
Αφού προσπέρασαν την πόλη της Στρωμνίτσας και πέρασαν μέσα από τις περιοχές του Μελενίκου, έφτασαν στις Σέρρες και από εκεί ξεκίνησαν ξανά.
Εκεί ο αυτοκράτορας έλαβε επιστολές από τον αγαπημένο του Μουζάλωνα, ο οποίος βρισκόταν στις ανατολικές περιοχές. Οι επιστολές ανέφεραν ότι οι περιοχές των μουσουλμάνων βρίσκονταν σε αναταραχή εξαιτίας των Ταχάρων. Γι' αυτό ο αυτοκράτορας επιτάχυνε την πορεία του και έκανε μεγαλύτερες ημερήσιες διαδρομές.
Όταν έφτασε στον Έβρο, τον οποίο ο απλός λαός αποκαλεί Μαρίτσα, πληροφορήθηκε ότι η κατάσταση στην Ανατολή δεν ήταν τόσο σοβαρή όσο είχε αρχικά πιστέψει. Έτσι, επιβράδυνε την πορεία του και συνέχισε να σταματά στους συνηθισμένους αυτοκρατορικούς σταθμούς.
Αντί να ακολουθήσει την ευθεία πορεία προς τα ανατολικά, κατευθύνθηκε προς το Διδυμότειχο και από εκεί έφτασε στην Αδριανούπολη.
Μέχρι τότε ο αυτοκράτορας είχε καταφέρει να καταλάβει σχεδόν όλα τα φρούρια και τις πόλεις που είχαν περάσει στα χέρια των Βουλγάρων. Μόνο δύο σημαντικά οχυρά παρέμεναν έξω από την εξουσία του.
Το πρώτο ήταν το Πάτμος, ένα πολύ μικρό φρούριο στα βουνά της Αχρίδας. Ο Αλέξιος Δούκας Φιλανθρωπηνός, τον οποίο ο αυτοκράτορας είχε αφήσει εκεί για να φυλάει την περιοχή της Αχρίδας, το κατέλαβε με μεγάλη ευκολία.
Το δεύτερο ήταν η Τζεπαινά, μια εξαιρετικά οχυρωμένη πόλη που βρισκόταν κοντά στο σημείο όπου συναντώνται δύο μεγάλα βουνά, ο Αίμος και η Ροδόπη. Ανάμεσά τους κυλούσε ο ποταμός Έβρος.
Ο αυτοκράτορας δυσανασχετούσε πολύ επειδή δεν είχε καταφέρει να καταλάβει αυτά τα δύο οχυρά, όπως είχε κάνει με τα υπόλοιπα. Ιδιαίτερα τον ενοχλούσε το γεγονός ότι η Τζεπαινά εξακολουθούσε να αντιστέκεται στην εξουσία του.
Γι' αυτό αποφάσισε να εκστρατεύσει εναντίον της και να δοκιμάσει τις δυνάμεις του για να την καταλάβει.
Το καλοκαίρι είχε πλέον προχωρήσει και πλησίαζε το φθινόπωρο, το οποίο επίσης θα περνούσε σύντομα. Ο αυτοκράτορας, όμως, δεν έδωσε σημασία ούτε στην εποχή ούτε στο δριμύ ψύχος του χειμώνα που πλησίαζε. Το μόνο που τον ενδιέφερε ήταν να πραγματοποιήσει τον σκοπό του.
Έτσι, ξεκίνησε από την Αδριανούπολη με ολόκληρο τον στρατό του. Διέταξε να συγκεντρωθούν από παντού, σε όλη τη Μακεδονία, πάρα πολλές άμαξες. Άλλες θα μετέφεραν τις πολιορκητικές μηχανές και τους πολιορκητικούς πύργους και άλλες θα μετέφεραν τα τρόφιμα και τα υπόλοιπα απαραίτητα εφόδια για τη συντήρηση του στρατού.
Παράλληλα, συγκέντρωσε μεγάλο αριθμό πεζών στρατιωτών, τοξοτών και πολεμιστών που χρησιμοποιούσαν ρόπαλα. Όταν όλα είχαν οργανωθεί όπως ακριβώς επιθυμούσε, αναχώρησε από την Αδριανούπολη και κινήθηκε εναντίον της Τζεπαινάς.
Ο στρατός είχε ήδη περάσει τέσσερις σταθμούς, όταν έφτασε σε μια περιοχή που ονομαζόταν Μακρολιβάδα. Το όνομα αυτό είχε δοθεί από τους πρώτους που είχαν δει την περιοχή, επειδή ταίριαζε με τη μορφή της.
Εκεί ξέσπασε μια φοβερή κακοκαιρία.
Η καταιγίδα άρχισε το βράδυ και συνεχίστηκε όλη τη νύχτα. Το κρύο και ο άνεμος δυνάμωναν συνεχώς, ενώ το χιόνι σκέπασε με ένα παχύ στρώμα ολόκληρη την επιφάνεια της γης. Όταν ξημέρωσε, ο αυτοκράτορας βρέθηκε αντιμέτωπος με τεράστιες δυσκολίες.
Η περιοχή ήταν ακατοίκητη και οι εχθροί βρίσκονταν κοντά. Επιπλέον, η αναμενόμενη έλλειψη των απαραίτητων εφοδίων τον ανησυχούσε ιδιαίτερα, καθώς τίποτε δεν ήταν πιο επικίνδυνο για έναν στρατό από την έλλειψη τροφίμων και άλλων αναγκαίων αγαθών.
Μέσα σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση, ο αυτοκράτορας συγκέντρωσε τους επικεφαλής των στρατευμάτων. Ανάμεσά τους δεν βρίσκονταν μόνο Ρωμαίοι, αλλά και Λατίνοι και Σκύθες. Τους ρώτησε τι έπρεπε να κάνουν.
Σχεδόν όλοι συμφώνησαν ότι έπρεπε να επιστρέψουν στην Αδριανούπολη.
Ο αυτοκράτορας δεν απέρριψε τη γνώμη τους. Αντίθετα, τους είπε:
«Σκεφτήκατε σωστά αυτό που θεωρήσατε καλύτερο και πιο συμφέρον. Αν, όμως, εγώ, με τη βοήθεια του Θεού, σκεφτώ κάποια άλλη λύση, δεν θα τη δεχτείτε ως απόφαση ενός συνετού άρχοντα, ο οποίος φροντίζει για το καλό σας;»
Όλοι απάντησαν:
«Ό,τι αποφασίσει η εξουσία σου, θα το θεωρήσουμε αποδεκτό και θα το δεχτούμε με χαρά».
Τότε ο αυτοκράτορας τους άφησε να επιστρέψουν στις σκηνές τους, ώστε να ξεκουραστούν και να προμηθευτούν τροφή κατά τη διάρκεια της κακοκαιρίας.
Ο ίδιος, όμως, μπήκε στη σκηνή του και άρχισε να συζητά με τους ανθρώπους του για το τι έπρεπε να κάνουν.
Μερικοί υποστήριζαν ότι έπρεπε να ακολουθήσουν τη συμβουλή των στρατηγών και να επιστρέψουν στην Αδριανούπολη. Άλλοι, όμως, τους οποίους ο αυτοκράτορας θεωρούσε ότι είχαν σκεφτεί καλύτερα, πρότειναν το αντίθετο.
Είπαν ότι η απόσταση προς τα πίσω, μέχρι την Αδριανούπολη, ήταν ίση με την απόσταση προς τα εμπρός, μέχρι την πόλη του Στενιμάχου. Όπως μπορούσαν να βρουν εκεί τα απαραίτητα εφόδια, έτσι θα μπορούσαν να τα βρουν και στον Στενίμαχο.
Πρόσθεσαν ακόμη ότι, αν προχωρούσαν προς τον Στενίμαχο, δεν θα έδιναν στους εχθρούς την εντύπωση ότι υποχωρούσαν είτε επειδή φοβούνταν είτε επειδή δεν άντεχαν τις δυσκολίες του χειμώνα.
Η πρόταση αυτή άρεσε στον αυτοκράτορα. Όταν το κρύο άρχισε να υποχωρεί και η χιονόπτωση σταμάτησε, διέταξε να ηχήσει την επόμενη ημέρα η σάλπιγγα που έδινε το σύνθημα της αναχώρησης.
Έτσι, αφού τακτοποίησε και παρέταξε τα στρατεύματα, ξεκίνησε για τον Στενίμαχο.
Όταν έφτασε εκεί, διέταξε να εφοδιαστεί ολόκληρος ο στρατός με τρόφιμα και στη συνέχεια ξεκίνησε κατευθείαν προς την Τζεπαινά.
Έφτασε σε μια πόλη που ονομαζόταν Βατκούνιον, η οποία μπορούσε να εξασφαλίσει αρκετά τρόφιμα για τον στρατό επί πολλές ημέρες.
Από εκεί έστειλε για να εξετάσουν την περιοχή τον θείο του, τον Μανουήλ Λάσκαρη, ο οποίος ήταν μοναχός και ονομαζόταν Μάξιμος, καθώς και τον επικεφαλής της στρατιωτικής του μονάδας, τον Κωνσταντίνο Μαργαρίτη. Τους ζήτησε να ελέγξουν την περιοχή και να διαπιστώσουν αν ο στρατός μπορούσε να προχωρήσει προς την Τζεπαινά από κάποιο ευκολότερο πέρασμα.
Οι δύο άνδρες πήγαν εκεί, εξέτασαν τον τόπο και επέστρεψαν αναφέροντας ότι η ανάβαση ήταν εύκολη. Ιδιαίτερα ο Κωνσταντίνος Μαργαρίτης υποστήριξε ότι η πορεία δεν θα παρουσίαζε δυσκολίες, παρόλο που πολλοί γνώστες της περιοχής διαφωνούσαν μαζί του.
Ο αυτοκράτορας πείστηκε από τα λόγια τους και ξεκίνησε την ανάβαση με ολόκληρο τον στρατό του.
Η περιοχή, όμως, ήταν εξαιρετικά απότομη. Ο πάγος είχε καλύψει τον δρόμο, κάνοντάς τον πολύ ολισθηρό και δύσκολο για τη μετακίνηση. Επιπλέον, κοντά στην κορυφή υπήρχαν πυκνά δέντρα και θάμνοι.
Εκείνη τη νύχτα οι στρατιώτες άναψαν μεγάλες φωτιές για να ζεσταθούν. Οι υπηρέτες των περισσότερων στρατιωτών, μαζί με τις σκηνές τους, δεν είχαν καταφέρει να βρουν τους κυρίους τους.
Οι στρατιώτες σχεδόν έκλαιγαν ασταμάτητα, χωρίς όμως να αισθάνονται πραγματική θλίψη. Ο καπνός από τις φωτιές παγιδευόταν ανάμεσα στα πυκνά δέντρα και δεν μπορούσε να διαφύγει στον ανοιχτό αέρα. Έτσι, κατέβαινε προς το έδαφος, ερεθίζοντας έντονα τα μάτια και προκαλώντας δάκρυα. Το ίδιο συνέβαινε και στον αυτοκράτορα.
Όταν πέρασε η νύχτα και ξημέρωσε, ο αυτοκράτορας κατάλαβε ότι η πόλη δεν μπορούσε να πολιορκηθεί από εκείνο το σημείο. Γι' αυτό διέταξε τον στρατό να κατεβεί και να επιστρέψει στην πεδιάδα.
Οι στρατιώτες άρχισαν να αποχωρούν. Πίσω έμεινε μόνο ο αυτοκράτορας, συνοδευόμενος από έναν μικρό αριθμό στρατιωτών, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονταν οι προσωπικοί του ακόλουθοι και νεότεροι πολεμιστές.
Ο ίδιος κατέβαινε τελευταίος, πεζός, όπως και οι υπόλοιποι, επειδή η μεγάλη κλίση του βουνού δεν επέτρεπε σε κανέναν να κατεβεί με ασφάλεια έφιππος.
