Άγιος Αχόλιος Επίσκοπος Θεσσαλονίκης, 23 Ιανουαρίου

Ο Άγιος Αχόλιος (ή Ασχόλιος) έζησε και έδρασε κατά τα έτη 360 - 383 μ.Χ. Καταγόταν από την Καισάρεια, αλλά δεν αποκλείεται, σύμφωνα με άλλες μαρτυρίες, να καταγόταν από την Αχαΐα, αφού σε αυτές αναφέρεται ως μοναχός στην Αχαΐα. Αν οι πληροφορίες αυτές είναι ακριβείς, τότε πρέπει να δεχθούμε ότι ήδη τον 4ο αιώνα μ.Χ. ο μοναχισμός είχε εμφανισθεί στην Πελοπόννησο.

Η εκλογή του Αγίου ως Επισκόπου Θεσσαλονίκης έγινε, για την ειρήνευση του λαού της πόλεως και ολόκληρης της Μακεδονίας. Η εποχή ήταν ταραγμένη εξαιτίας των αιρέσεων. Οι Αρειανοί, οι Πνευματομάχοι, οι οπαδοί του Απολλιναρίου και άλλοι, μείωναν την αγάπη και την πίστη. Ο Άγιος Αχόλιος προτιμούσε τους χρόνους των διωγμών, γιατί τότε έλαμπε η πίστη των Χριστιανών, ενώ λυπόταν για την ύπαρξη των αιρέσεων. Γι’ αυτό και έτρεφε θαυμασμό προς τους Μάρτυρες και προς τον στύλο της Ορθοδοξίας, τον Μέγα Αθανάσιο (βλέπε 18 Ιανουαρίου).

Εκτός από τις αιρέσεις που δημιουργούσαν προβλήματα στην αυτοκρατορία, προβλήματα σοβαρά και μάλιστα οξύτατα, δημιουργούσαν και οι επιδρομές των βαρβαρικών φυλών. Οι βασιλείς Γρατιανός και Θεοδόσιος πέτυχαν λαμπρές νίκες, αφού αντιμετώπισαν με επιτυχία, ο μεν πρώτος τους Αλαμανούς, που παρείχαν πράγματα στην Γαλλία, ο δε δεύτερος τους Γότθους και τους Ούννους. Ιδιαίτερα αναφερόμαστε στους αγώνες κατά των Γότθων και Ούννων, διότι κατά τους αγώνες αυτούς διακρίθηκε ο Θεοδόσιος. Τον βασιλέα Θεοδόσιο τότε παρότρυνε και ενίσχυσε ηθικά ο Επίσκοπος Θεσσαλονίκης Αχόλιος. Οι βάρβαροι λαοί, που λυμαίνονταν τις γύρω από τη Θεσσαλονίκη πόλεις, δεν μπόρεσαν να διατρυπήσουν με τις βολές τους τον Άγιο Αχόλιο.

Ο Θεοδόσιος, μετά από τον θρίαμβό του εναντίων «τῶν ἀμφὶ τὸν Ἴστρον βαρβάρων», ήλθε στη Θεσσαλονίκη. Τον θριαμβευτή αυτοκράτορα υποδέχθηκε ο Άγιος, του οποίου η επίδραση στον βασιλέα για θέματα εκκλησιαστικά ήταν αποφασιστική.

Ο Θεοδόσιος στη Θεσσαλονίκη, το 380 μ.Χ., ασθένησε βαριά. Ο Άγιος Αχόλιος «μυσταγωγήσας τὸν Θεοδόσιον» συνετέλεσε στην επιβολή της Ορθοδοξίας σε ολόκληρη την αυτοκρατορία. Ο αυτοκράτορας εμπνεόμενος από το δόγμα της Νίκαιας, όχι μόνο δήλωσε επίσημα της αφοσίωσή του στο Σύμβολο της Νίκαιας, αλλά και εξέδωσε την 28η Φεβρουαρίου του 380 μ.Χ. το περίφημο διάταγμα της Θεσσαλονίκης. Με το διάταγμα αυτό ο Θεοδόσιος καλούσε τους αιρετικούς «μὴ μετασχεῖν τῆς Ἀρείου δόξης».

Ο Άγιος βρισκόταν σε αλληλογραφία με τον Μέγα Βασίλειο (βλέπε 1 Ιανουαρίου), ο οποίος γράφοντας προς αυτόν τον αποκαλεί φωστήρα της Εκκλησίας και τον επαινεί. Έλαβε μέρος στην Β’ Οικουμενική Σύνοδο και διακρίθηκε για την αγιότητα του βίου του και την ορθόδοξη πνευματικότητά του.

Ο Άγιος Αχόλιος κοιμήθηκε με ειρήνη μεταξύ των ετών 383 και 384 μ.Χ.

Ο Άγιος Αμβρόσιος του Μιλάνου έγραψε έναν θερμό εγκώμιο για τον θάνατό του, συγκρίνοντάς τον με τον Ηλία, ιδιαίτερα για το γεγονός ότι άφησε διάδοχο τον Ανύσιο, όπως ο Ηλίας άφησε τον Ελισαίο, ευλογημένο με διπλή μερίδα από το πνεύμα του. Ο Αμβρόσιος περιγράφει τη χαρά που ένιωσε από τη συνάντησή του με τον Ασχόλιο στη Ρώμη, όταν έκλαιγαν μαζί για τα δεινά της εποχής, και ζητά την ευλογία του Θεού για τον διάδοχό του.

Η επιστολή αυτή απευθύνεται στους Επισκόπους της Μακεδονίας, ως απάντηση στην ανακοίνωσή τους για τον θάνατο του Ασχόλιου.

Επιστολή 15

ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ ΠΡΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΟ, ΝΟΥΜΕΡΙΟ, ΣΕΒΗΡΟ, ΦΙΛΙΠΠΟ, ΜΑΚΕΔΟΝΙΟ, ΑΜΜΙΑΝΟ, ΘΕΟΔΟΣΙΟ, ΕΥΤΡΟΠΙΟ, ΚΛΑΡΟ, ΕΥΣΕΒΙΟ ΚΑΙ ΤΙΜΟΘΕΟ, ΙΕΡΕΙΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ, ΚΑΙ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΑΓΑΠΗΤΟ ΚΛΗΡΟ ΚΑΙ ΛΑΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΧΑΙΡΕΤΕ.

Ενώ επιθυμώ να κρατώ ζωντανή στη μνήμη μου την εικόνα του αγίου άνδρα, και εξετάζω όλα τα έργα του σαν να βρίσκομαι σε πύργο παρατήρησης, η ανησυχία μου με οδήγησε να μάθω γρήγορα αυτά τα θλιβερά νέα, μαθαίνοντας ότι ο άνθρωπος που αναζητούσαμε στη γη, έχει πλέον αναπαυθεί στον ουρανό.

Θα ρωτήσετε ποιος μου το ανακοίνωσε, αφού η επιστολή σας δεν είχε ακόμη φτάσει. Δεν ξέρω ποιος μετέφερε αυτά τα νέα. Οι άντρες συχνά δεν θυμούνται με ευχαρίστηση τον αγγελιοφόρο δυσάρεστων ειδήσεων. Όμως, φαίνεται ότι ο ίδιος ο άγιος ανακοίνωσε τον θάνατό του σε εμάς, καθώς απολαμβάνει την αιώνια ανταμοιβή των κόπων του.

Αυτός ο βετεράνος του Χριστού Ιησού δεν πέθανε, αλλά αναχώρησε και μας άφησε. Άλλαξε τη γη με τον ουρανό.

Τώρα είναι πολίτης του ουρανού, κάτοχος της αιώνιας πόλης της Ιερουσαλήμ.

Ενώ σκέφτομαι τα χαρίσματά του και ακολουθώ πνευματικά την αναχώρησή του, νιώθω ότι σχεδόν ξεχνάω τον εαυτό μου.

Τα δώρα του Χριστού στους μαθητές Του είναι πολλά. Ο Αχόλιος με τις προσευχές του έκανε τους νικητές να υποχωρήσουν από τη Μακεδονία, αποδεικνύοντας ότι οι άγιοι μάχονται ακόμη και όταν βρίσκονται σε ανάπαυση.

Ο Θεός έδειξε τη σοφία Του μέσω του Αχόλιου, προκαλώντας σύγχυση και πανικό στους Γότθους, που στη συνέχεια ζήτησαν ειρήνη για να σώσουν τις ζωές τους.

Στα μεγάλα έργα αυτού του αγίου άνδρα, είδαμε την αναβίωση παλαιών εποχών, καθώς ζούσε όπως ο Ηλίας και ο Ελισαίος.

Την ίδια στιγμή που αναχωρούσε, άφησε το ιερατικό του ένδυμα στον Ανύσιο, τον μαθητή του, καθιστώντας τον διάδοχό του.

Ο Αχόλιος ήταν ένας άνθρωπος που με τίμησε με τη φιλία του.

Έχει φύγει από τη γη και μας άφησε να παλεύουμε με τις θλίψεις αυτού του κόσμου.

Από παιδί ζούσε ως μοναχός και η εκκλησία της Μακεδονίας τον εξέλεξε Επίσκοπο.

Η ευλογία του Κυρίου ας συνοδεύει πάντα τον Ανύσιο, τον διάδοχό του.

Αδέρφια, αποχαιρετώ και σας ζητώ να με αγαπάτε, όπως σας αγαπώ εγώ.