Άγιος Βρετάννιος, 25 Ιανουαρίου
Ο Άγιος Βρετάννιος (ή Βρετανίων) έζησε τον 4ο αιώνα και ήταν Επίσκοπος της Τομής (σήμερα Κωνστάντζα, Ρουμανία) στην Επαρχία της Σκυθίας Μικρής. Λίγα είναι γνωστά για τη ζωή του, εκτός από το ότι καταγόταν από την Καππαδοκία και εξελέγη Επίσκοπος της Τομής περίπου το 360 μ.Χ. Ομολόγησε την Ορθόδοξη Πίστη και υπέφερε πολύ από τον αιρετικό Αυτοκράτορα Βάλην (364–378), ο οποίος ήταν υποστηρικτής της Αρειανής αίρεσης και καταδίωξε την Εκκλησία. Κατά την διάρκεια της βασιλείας του, πολλοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί θανατώθηκαν.
Ο Άγιος Βρετάννιος, ο οποίος διέθετε κάθε αρετή, ήταν Επίσκοπος όλων των πόλεων της Σκυθίας. Σύμφωνα με τον Σωζομενό (ιστορικό της Εκκλησίας του 5ου αιώνα), όταν ο Αυτοκράτορας Βάλην εκστράτευε κατά των Γότθων της Σκυθίας, σταμάτησε στην Τομή και διέταξε τους πολίτες να γίνουν Αρειανοί και να απορρίψουν το Σύμβολο της Νίκαιας. Γεμάτος θεία ζέση, ο γενναίος ιεράρχης επέπληξε τον Βάλην για την παραχάραξη της Πίστης και για την άδικη καταδίωξη των αγίων. Τότε ο Άγιος επανέλαβε τα εξής λόγια του Προφήτη-Βασιλέως Δαυίδ: «ἐλάλησα ἐπὶ τῶν μαρτυρίων σου ἐνώπιον βασιλέων καὶ οὐκ ἐπαισχύνθην» (Ψαλμ. 118/119:46).
Ως αποτέλεσμα, ο Άγιος Βρετάννιος εξορίστηκε. Αργότερα, ο Βάλην, αναγκασμένος από τη δημόσια διαμαρτυρία κατά της εξορίας του Επισκόπου, τον άφησε να επιστρέψει στο ποίμνιό του.
Το 373 ή 374, ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας ζήτησε από τον Ιούνιο Σωρανόν, τον κυβερνήτη της Σκυθίας Μικρής, να του στείλει λείψανα Αγίων από την περιοχή αυτή. Ο Ιούνιος έστειλε τα λείψανα του Αγίου Σάββα του Γότθου (15 Απριλίου) στον Άγιο Βασίλειο, μαζί με μια επιστολή: την Επιστολή της Εκκλησίας του Θεού στη Γοθία προς την Εκκλησία του Θεού στην Καππαδοκία και προς όλες τις τοπικές εκκλησίες της αγίας καθολικής Εκκλησίας. Η αποστολή των λειψάνων και η συγγραφή της επιστολής αποδίδονται στον Επίσκοπο Βετρανίωνα. Η επιστολή, γραμμένη στα ελληνικά, είναι το παλαιότερο γνωστό έγγραφο που γράφτηκε στο έδαφος της σημερινής Ρουμανίας.
Ίσως ο Επίσκοπος Βετρανίωνας να εκπροσώπησε την Τομή στην Γ’ Οικουμενική Σύνοδο το 381, αλλά είναι πιθανό ότι το όνομά του να συγχύστηκε με αυτό του Επισκόπου Γερόντιου (ή Τερεντίου) της Τομής.
Τροπάριον — Ήχος 4
Ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων ἐφανέρωσέν σε τῷ ποιμνίῳ σου ὡς κανόνα πίστεως, / εἰκόνα πραΰτητος καὶ διδάσκαλον ἐγκρατείας· / διὸ μεγαλειότητα ἀπέκτησας διὰ ταπεινοφροσύνης, καὶ πλούτη διὰ πτωχείας. / Ὁ Πατέρα καὶ Ἱεράρχα Βετρανίωνα, / πρέσβευε τῷ Χριστῷ τῷ Θεῷ, ἵνα σωθῶσιν αἱ ψυχαί ἡμῶν.
Κοντάκιον — Ήχος 2
(Πόδος ὅμοιον: "Ζήτησας τὰ ὕψη...")
Ὁ Ἱεράρχης Βετρανίων, θεῖον βρόντημα, πνευματικὴ σάλπιγξ, / φυτευτὴς τῆς πίστεως καὶ ἐκκοπὴ τῶν αιρέσεων, / μέγας ἠγαπημένος τῆς Τριάδος, παριστάμενος μετὰ τῶν Ἀγγέλων ἔναντι τοῦ Θεοῦ, / πρέσβευε ἀκαταπαύστως ὑπὲρ ἡμῶν πάντων.
