Οι αστροναύτες της αποστολής Artemis II εκτοξεύτηκαν για την Σελίνη
Οι στόχοι είναι διπλοί: αφενός να επιβεβαιωθούν τα συστήματα και ο εξοπλισμός του διαστημοπλοίου Orion που είναι απαραίτητα για την επιβίωση των αστροναυτών στο βαθύ διάστημα και αφετέρου να ανοίξει ο δρόμος για τις κρίσιμες δοκιμές πρόσδεσης (dockings) της αποστολής Artemis III.
Λίγο μετά την εντυπωσιακή εκτόξευση από το Kennedy Space Center, οι τέσσερις αστροναύτες που κατευθύνονταν για μια πτήση γύρω από τη Σελήνη αντιμετώπισαν ένα πολύ πιο… ανθρώπινο πρόβλημα: δυσκολίες με την τουαλέτα.
Μετά από μια κουραστική ημέρα εκτόξευσης, η δουλειά τους δεν είχε τελειώσει. Το πλήρωμα άρχισε να ελέγχει το διαστημόπλοιο Orion. Αυτό περιλάμβανε ελέγχους στα συστήματα υποστήριξης ζωής, στην απόδοση του σκάφους, αλλά και προσπάθειες να διορθώσουν το πρόβλημα με την τουαλέτα.
Οι συνομιλίες τους μεταδίδονταν ζωντανά από τη NASA, καθώς βρίσκονταν σε υψηλή τροχιά γύρω από τη Γη.
Ο πιλότος Victor Glover και ο κυβερνήτης Reid Wiseman ανέλαβαν χειροκίνητο έλεγχο του Orion, δοκιμάζοντας τη συμπεριφορά του καθώς κινούνταν γύρω από το ανώτερο στάδιο του πυραύλου ICPS. Οι Christina Koch και Jeremy Hansen παρακολουθούσαν τα υπόλοιπα στοιχεία της αποστολής. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται «δοκιμή επιχειρήσεων εγγύτητας».
Στόχος της δοκιμής ήταν να αξιολογηθούν οι δυνατότητες του σκάφους για μελλοντικές συνδέσεις με άλλα διαστημόπλοια, όπως το Starship της SpaceX ή το σεληνιακό όχημα Blue Origin Mark II, στην αποστολή Artemis III.
Περίπου πέντε ώρες μετά την έναρξη της αποστολής, υπήρξε επικοινωνία μεταξύ του Χιούστον και της Koch σχετικά με την επισκευή της τουαλέτας του Orion.
«Δεν πιστεύουμε ότι υπάρχει απόφραξη», ανέφερε κάποια στιγμή το κέντρο ελέγχου.
Μια σύνθετη αποστολή δέκα ημερών
Η επίτευξη τροχιάς γύρω από τη Σελήνη απαιτεί ένα διαστημόπλοιο πολύ πιο προηγμένο από εκείνα που χρησιμοποιούνται για την πρόσβαση στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS). Το Orion πρέπει να ταξιδέψει έως τη Σελήνη, σε απόσταση άνω των 400.000 χιλιομέτρων από τη Γη, να πραγματοποιήσει μια περιφορά γύρω της (lunar fly-by) και να επιστρέψει με ασφάλεια στη Γη.
Για αυτό το ταξίδι, το πλήρωμα βασίζεται σε ένα βασικό τμήμα του διαστημοπλοίου: το Ευρωπαϊκό Μονάδα Υπηρεσίας (European Service Module – ESM), που σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από την Airbus για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA). Η συμβολή της ξεκινά από την αρχή του ταξιδιού, παρέχοντας τα απαραίτητα για την επιβίωση: αέρα, πόσιμο νερό, ενέργεια και ρυθμιζόμενη θερμοκρασία μέσα στη θαλαμίσκο του πληρώματος.
Η πορεία της αποστολής Artemis II
Ημέρα 1: Από την ανάπτυξη των ηλιακών πάνελ έως τη χειροκίνητη πλοήγηση σε υψηλή τροχιά της Γης
Μετά τον διαχωρισμό από τον πύραυλο SLS, το ESM αναπτύσσει τα τέσσερα ηλιακά του πάνελ, κατασκευασμένα από την Airbus Netherlands. Χωρίς αυτά, το Orion δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει. Μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια σε ηλεκτρική, τροφοδοτώντας όλα τα συστήματα του σκάφους, όπως υπολογιστές, θερμικό έλεγχο, επικοινωνίες και πλοήγηση. Παράλληλα, φορτίζουν τις μπαταρίες, που είναι κρίσιμες όταν το σκάφος βρίσκεται στη σκιά.
Τα πάνελ αυτά περιστρέφονται ώστε να ακολουθούν τον Ήλιο, αλλά μπορούν και να διπλωθούν για προστασία, όπως κατά τη φάση αύξησης του περιγείου, όταν ενεργοποιείται το ανώτερο στάδιο ICPS του πυραύλου και απαιτείται σταθερότητα λόγω επιτάχυνσης.
Οι αστροναύτες στο τιμόνι
Αν και τα περισσότερα στάδια της πτήσης εκτελούνται αυτόματα, βασικός στόχος του Artemis II είναι η δοκιμή χειροκίνητης πλοήγησης. Αυτό είναι κρίσιμο για μελλοντικές συνδέσεις (dockings), όπως με τα σεληνιακά σκάφη Starship και Blue Moon.
Το πλήρωμα εκτελεί έναν ελιγμό που ονομάζεται «δοκιμή επιχειρήσεων εγγύτητας». Αφού απομακρυνθεί από το ICPS, το Orion περιστρέφεται πλήρως και το χρησιμοποιεί ως στόχο. Οι αστροναύτες οδηγούν χειροκίνητα το σκάφος των 25 τόνων και το φέρνουν σε απόσταση μόλις 9 μέτρων, χρησιμοποιώντας κάμερες και λέιζερ, ώστε να ελεγχθεί η ακρίβεια και η απόκριση των συστημάτων στο κενό του διαστήματος.
Ημέρες 2–5: Πορεία προς τη Σελήνη
Μετά την επιστροφή στον αυτόματο έλεγχο, ο κύριος κινητήρας του ESM ωθεί το σκάφος προς τη Σελήνη. Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ημερών ταξιδιού, πραγματοποιούνται τρεις διορθώσεις τροχιάς.
Οι αστροναύτες εκτελούν επίσης δοκιμές επανεισόδου, προσομοιώνοντας τις διαδικασίες επιστροφής στη Γη. Περιλαμβάνονται και ιατρικές ασκήσεις, όπως ανάνηψη, ώστε να εξασκηθούν σε συνθήκες μικροβαρύτητας. Την πέμπτη ημέρα, το Orion εισέρχεται στη σφαίρα επιρροής της Σελήνης, όπου η βαρυτική της έλξη υπερισχύει της Γης.
Ημέρα 6: Πέρασμα γύρω από τη Σελήνη
Οι αστροναύτες περνούν γύρω από τη Σελήνη σε απόσταση που δεν έχει προσεγγίσει άνθρωπος εδώ και πάνω από μισό αιώνα. Από εκεί, η Σελήνη φαίνεται σαν μπάλα μπάσκετ στο μήκος του χεριού.
Καθώς περνούν πίσω από τη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης, η επικοινωνία με τη Γη διακόπτεται. Οι μπαταρίες, φορτισμένες από τα ηλιακά πάνελ, είναι τότε ζωτικής σημασίας. Το πλήρωμα παρατηρεί τη μακρινή πλευρά της Σελήνης και συλλέγει πολύτιμα επιστημονικά δεδομένα.
Ημέρες 7–10: Επιστροφή στη Γη
Το Orion ξεκινά την επιστροφή του με ταχύτητες έως και 40.000 χλμ/ώρα, αξιοποιώντας τη βαρυτική έλξη Γης και Σελήνης για εξοικονόμηση καυσίμων. Το ESM προσαρμόζει με ακρίβεια την τροχιά για ασφαλή επάνοδο.
Την όγδοη ημέρα, το πλήρωμα πραγματοποιεί δοκιμή προστασίας από ακτινοβολία, δημιουργώντας ένα πρόχειρο «καταφύγιο καταιγίδας» μέσα στο σκάφος για προστασία από ηλιακές εκλάμψεις. Τα συστήματα υποστήριξης ζωής λειτουργούν στο μέγιστο, διατηρώντας καθαρό αέρα και σωστή θερμοκρασία.
Ημέρα 10: Διαχωρισμός και επανείσοδος
Το ESM αποσπάται και καίγεται στην ατμόσφαιρα της Γης. Το Orion συνεχίζει την επανείσοδο, αντιμετωπίζοντας θερμοκρασίες άνω των 2.500°C, πριν ανοίξει αλεξίπτωτα για προσθαλάσσωση στον Ειρηνικό Ωκεανό, όπου θα ανακτηθεί το πλήρωμα.
Η σημασία της αποστολής
Το ταξίδι αυτό θα επιβεβαιώσει την αξιοπιστία των κρίσιμων συστημάτων του Orion και θα μελετήσει τις επιπτώσεις των αποστολών βαθιού διαστήματος στην υγεία των αστροναυτών, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά.
Η επιτυχία της αποστολής βασίζεται και στην ευρωπαϊκή συμβολή: μέσω του ESM, η ESA, η Airbus και οι συνεργάτες τους αποδεικνύουν ότι η Ευρώπη αποτελεί βασικό εταίρο στις παγκόσμιες φιλοδοξίες για τη Σελήνη.
Το Artemis II ανοίγει τον δρόμο για τις επόμενες προκλήσεις: τις δοκιμές σύνδεσης σε τροχιά της αποστολής Artemis III, και στη συνέχεια το Artemis IV και την επιστροφή του ανθρώπου στην επιφάνεια της Σελήνης.
