Ο χαζός του χωριού - Η τέχνη δεν φοράει μακιγιάζ. Εμείς φοράμε προκαταλήψεις, S5E3
Υπάρχει ένα κοινωνικό πείραμα που γίνεται καθημερινά χωρίς να το καταλαβαίνουμε.
Βάλε έναν πίνακα σε μια αίθουσα. Δίπλα του μια όμορφη γυναίκα, μοντέλο, καλοντυμένη, χαμογελαστή. Ξαφνικά ακούς:
— «Τι υπέροχο έργο!»
— «Τι ταλέντο!»
— «Έχει φοβερή αισθητική!»
Κανείς δεν έχει κοιτάξει ακόμα τη ζωγραφιά. Αλλά δεν πειράζει. Η πρώτη εντύπωση έχει ήδη αποφασίσει την κριτική.
Αν, μάλιστα, το φόρεμα είναι λίγο πιο αποκαλυπτικό, εμφανίζονται και οι ειδικοί της τέχνης που μέχρι χθες μπέρδευαν τον Πικάσο με πιτσαρία.
«Είναι αριστούργημα!»
Τώρα κάνε ακριβώς το ίδιο πείραμα.
Ίδιος πίνακας.
Ίδια χρώματα.
Ίδιες πινελιές.
Ίδια υπογραφή.
Μόνο που δίπλα δεν κάθεται ένα μοντέλο.
Κάθεται ένας μεσήλικας, κουρασμένος, ατημέλητος, με φόρμα και παντόφλα.
Και ξαφνικά ακούς:
— «Ε, εντάξει…»
— «Δεν μου λέει κάτι.»
— «Θα μπορούσε και καλύτερα.»
Μα… η ζωγραφιά δεν άλλαξε!
Το μόνο που άλλαξε είναι αυτός που την παρουσιάζει.
Κάπου εκεί καταλαβαίνεις ότι πολλοί άνθρωποι δεν κρίνουν το έργο.
Κρίνουν το περιτύλιγμα.
Είναι σαν να δοκιμάζουν το ίδιο κρασί από δύο διαφορετικά μπουκάλια και να ορκίζονται ότι το ένα είναι καλύτερο, επειδή έχει πιο ωραία ετικέτα.
Η τέχνη, όμως, δεν έχει κοιλιακούς.
Δεν φοράει μακιγιάζ.
Δεν έχει followers.
Δεν κάνει duck face.
Δεν ανεβάζει stories.
Η τέχνη είναι αυτό που είναι.
Εμείς είμαστε αυτοί που αλλάζουμε γνώμη ανάλογα με το ποιος τη κρατάει.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται το μεγαλύτερο αστείο.
Οι ίδιοι άνθρωποι που λένε:
«Εγώ βλέπω μόνο το έργο.»
είναι οι ίδιοι που πέντε λεπτά αργότερα σχολιάζουν τον δημιουργό αντί για το δημιούργημα.
Λες και η μπογιά αλλάζει χημική σύσταση ανάλογα με το ποιος κρατούσε το πινέλο.
Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε έργο είναι καλό ή ότι δεν υπάρχει χώρος για κριτική. Υπάρχουν εξαιρετικοί και μέτριοι πίνακες, ανεξάρτητα από το ποιος τους δημιούργησε. Όμως, όταν η γνώμη μας επηρεάζεται περισσότερο από την εμφάνιση ή την εικόνα του καλλιτέχνη παρά από το ίδιο το έργο, τότε ίσως δεν κρίνουμε την τέχνη όσο νομίζουμε.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη οφθαλμαπάτη δεν είναι ένας πίνακας.
Είναι η πεποίθησή μας ότι είμαστε αντικειμενικοί.
Και αυτό είναι, ίσως, το πιο αστείο έργο τέχνης από όλα.
