Εορτάστηκαν τα Ελευθέρια του Σιδηροκάστρου, 8 Ιουλίου 1915
Στις 8 Ιουλίου 1915, εορτάστηκαν τα Ελευθέρια του Σιδηροκάστρου.
Η εφημερίδα ΝΕΑ ΕΛΛΑΣ ανέφερε στις 19.07.1915:
ΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΟ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟ
ΣΕΡΡΕΣ, 10 Ιουλίου (Από τον ανταποκριτή μας.)
Ένα τρένο, στολισμένο με στεφάνια και σημαίες, έφερε προχθές τους Σερραίους στο Σιδηρόκαστρο, για να γιορτάσουν όλοι μαζί τα «Ελευθέρια» της επετείου, δηλαδή την απελευθέρωση αυτών των περιοχών από τους Βούλγαρους.
Ήταν περίπου 300 άτομα: ο «Γυμναστικός Σύλλογος», με επικεφαλής τον κ. Πανταζή, το διδακτικό προσωπικό και οι πρόσκοποι των Σερρών, περίπου 80 άτομα, με τους αρχηγούς τους, πρώην έφεδρους αξιωματικούς του ελληνικού στρατού.
Οι εκδρομείς έφτασαν στους «Κήπους» του Σιδηροκάστρου περίπου στις 7 το πρωί.
Από τις 6 είχαν φτάσει με άμαξες ο δήμαρχος της Κάτω Τζουμαγιάς κ. Καυτατζής, το Δημοτικό Συμβούλιο και άλλοι πολίτες από τη γειτονική αυτή πόλη.
ΠΟΛΥΧΡΩΜΗ ΑΝΘΗΣΗ
Μέσα στη χρυσή και γαλανή καλοκαιρινή ημέρα, όλος ο χώρος γύρω από τον σταθμό γέμισε από ένα πολύχρωμο πλήθος γυναικών, ανδρών, παιδιών και δεσποινίδων από ολόκληρη την πόλη, η οποία, μέσα σε χαρές και φωνές, ξεχύθηκε εκεί κάτω κρατώντας βυζαντινά λάβαρα, επίχρυσες σημαίες και ελληνικές σημαίες.
Γύρω, μέσα στους πράσινους αγρούς, σαν μεγάλες, τεράστιες παπαρούνες, ξεχώριζαν κατακόκκινες οι πρόσφυγες από τη Θράκη, με τα κατακόκκινα τουμάνια τους.
Η υποδοχή των ξένων ήταν πανηγυρική και φαντασμαγορική ήταν η μεγάλη πομπή, η οποία, με επικεφαλής τη μουσική των Σερραίων, κατευθύνθηκε προς την πόλη, ενώ μπροστά προχωρούσαν οι πρόσκοποι.
Η πομπή σταμάτησε στην ασβεσταριά, όπου οι Βούλγαροι στρατιώτες είχαν σφάξει και θάψει μισοζωντανούς 120 άνδρες και μικρά παιδιά της πόλης, μαζί με τον τότε Μητροπολίτη Κωνσταντίνο, ο οποίος βασανίστηκε φρικτά πριν από τον θάνατό του.
Το μέρος εκείνο έχει πλέον μετατραπεί σε τάφο, περιφραγμένο με κιγκλίδωμα. Πάνω του υπάρχει μεγάλη μαρμάρινη πλάκα, στην οποία αναγράφονται με χρυσά γράμματα τα ονόματα των άτυχων μαρτύρων.
ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΚΑΙ ΔΑΦΝΕΣ
Εκεί οι εορταστές από τις Σέρρες και την Τζουμαγιά κατέθεσαν στεφάνια από δάφνη.
Πρώτος μίλησε ο αρχηγός των προσκόπων, τονίζοντας την εκδίκηση και πάντοτε την εκδίκηση εναντίον των «άνανδρων και ανελέητων σφαγέων».
Στη συνέχεια, εκ μέρους της πόλης, ο κ. Στιβαρός κατέθεσε στεφάνι, λέγοντας ότι οι ιερές σκιές όσων δολοφονήθηκαν άγρια θα αποτελούν διαρκή υπενθύμιση του καθήκοντος στις ψυχές των παιδιών και διαρκή κραυγή μίσους εναντίον των εχθρών του έθνους και των σφαγέων των γερόντων και των ανηλίκων.
Θαυμάσιος ήταν ο λόγος του δημάρχου Τζουμαγιάς κ. Καυτατζή. Αναφέρθηκε στη βουλγαρική πλευρά και τόνισε ότι ο Θεός δεν επέτρεψε πλέον να πνίγεται η Μακεδονία από αυτή την «κατάρα» και το «στίγμα του ανθρώπινου πολιτισμού».
Χαιρέτισε την ελευθερία και βροντοφώναξε για τον ανδρισμό του Γένους, το οποίο, όπως είπε, έχει και άλλους αδελφούς που παραμένουν υπόδουλοι και υποφέρουν, περιμένοντας να τους ελευθερώσει.
Από εκεί όλο εκείνο το πλήθος, με τα βυζαντινά λάβαρα, τις μουσικές και τις σημαίες, ανέβηκε στον Μητροπολιτικό Ναό για να δοξάσει τον Ύψιστο για αυτή την ημέρα της ελευθερίας.
Ψάλθηκαν πανηγυρικά και δοξαστικά τροπάρια από τους ψάλτες και τους ιερείς και όλο εκείνο το πλήθος φώναξε το «Υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια…».
Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ Χ. ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ
Στη συνέχεια ο υποδιοικητής κ. Σταματίου είπε, απευθυνόμενος στους ξένους εορταστές:
«Θέλω να εκδηλώσω σήμερα τη μεγάλη χαρά και την αγαλλίαση του λαού του Σιδηροκάστρου, γιατί αξιώθηκε να γιορτάσει την ημέρα της ελευθερίας του, και την απέραντη ευτυχία του, γιατί τη γιορτάζει μαζί σας, εδώ, σε αυτά τα εδάφη, τα οποία είναι ακόμη νωπά από το αίμα των συντρόφων μας και δεν έχουν ακόμη σβήσει οι τελευταίοι στεναγμοί εκείνων που έπεσαν για την ελευθερία.
Θέλω επίσης να ευχηθώ να γιορτάσουμε σύντομα ακόμη πιο πλατιά τη μακεδονική ελευθερία και να χαιρετίσουμε τη μακεδονική απελευθέρωση εκεί ψηλά, στην Άνω Τζουμαγιά, και πέρα, στο όμορφο Μοναστήρι.
Η σημερινή ημέρα, κύριοι, μου φέρνει αναμνήσεις, πλημμυρίζει την ψυχή μου από αισθήματα και στρέφει το πνεύμα προς τους νέους ήρωες και μάρτυρες, οι οποίοι θα πέσουν για να φέρουν την Ελλάδα μας εκεί όπου την περιμένουν οι πόθοι και τα όνειρα αιώνων και όπου είναι θέλημα Θεού να επεκταθεί.
Και έτσι, θα μου επιτρέψετε μια ζητωκραυγή να αναφωνήσω, υπέρ Εκείνου που θα μας οδηγήσει εκεί, όπου νέες δόξες και νέες γιορτές μάς περιμένουν:
Ζήτω ο Βουλγαροκτόνος Βασιλιάς!»
ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ
Όλα τα σπίτια του Σιδηροκάστρου άνοιξαν διάπλατα και υποδέχθηκαν με αγάπη τις οικογένειες των εκδρομέων.
Κανένας ξένος δεν έμεινε χωρίς φιλοξενία και περιποίηση.
Τους προσκόπους τους υποδέχθηκαν οι μαθητές των σχολείων του Σιδηροκάστρου και τους φιλοξένησαν προσφέροντάς τους ψητά αρνιά και ηρωικά τραγούδια.
Για τους επίσημους που ήρθαν από τις Σέρρες και την Τζουμαγιά, μεταξύ των οποίων και ο νομαρχεύων κ. Τζιβαρόπουλος, είχε παρατεθεί από τον δήμαρχο κ. Λουγγουρά μεγάλο γεύμα στο καφενείο «Κωνσταντίνος ο Βουλγαροκτόνος», κοντά στην Καλλιθέα.
Το απόγευμα ολόκληρη η πόλη αντηχούσε από χαρά, τραγούδια και χορούς των εκδρομέων, προς τιμήν των «Ελευθερίων» των Σερραίων και των Τζουμαγιωτών, καθώς και των κατοίκων της πόλης.
Και αργά το βράδυ ολόκληρη η πόλη, μαζί με γυναίκες και παιδιά, συνόδευσε και πάλι τους εορταστές μέχρι το τρένο. Εκείνοι δεν έβρισκαν λόγια για να ευχαριστήσουν τον κόσμο για τη φιλοξενία του, τον υποδιοικητή και τις αρχές για όσα κοπίασαν για την επιτυχία αυτής της καθιερωμένης ετήσιας εθνικής γιορτής, καθώς και τον δήμαρχο Σιδηροκάστρου.
Δ. Π.
Από την εφημερίδα ΝΕΑ ΕΛΛΑΣ , φύλλο της 19.07.1915, σελ. 4
Αυτούσιο το κείμενο:
ΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΙΣ Τ. ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΝ
ΣΕΡΡΑΙ, 10 Ἰουλίου (Τοῦ ἀνταποκριτοῦ μας).—Ἕνα ἀν. δοστεφανωμένο καὶ σημαιοστόλιστο τραῖνο, ἔφερε προχθές τοὺς Σερραίους εἰς τὸ Σιδηρόκαστρον πρὸς κοινὸν ἑορτασμὸν τῶν «'Ελευθερίων» τῆς ἐπετείου, δηλαδὴ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν μερῶν αὐτῶν ἀπὸ τῶν ἐπικαταράτων καὶ μυσαρῶν Βουλ γάρων.
Ήσαν 300 περίπου, ὁ «Γυμναστικὸς Σύλλογος» ὑπὸ τὸν κ. Πανταζῆν, τὸ Διδασκαλικὸν σῶμα καὶ οἱ πρόσκοποι Σερρῶν, περὶ τοὺς 80 μὲ τοὺς ἀρχηγούς των, πρώην ἐφέδρους ἀξιωμα τικοὺς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ.
Οἱ ἐκδρομεῖς ἀφίχθησαν παρὰ τοὺς «Κήπους» τοῦ Σιδηρο-κάστρου, κατα τὴν 7ην πρωινήν.
᾿Απὸ τὴν ἕκτην εἶχον καταφθάσει ἐφ᾽ ἁμάξης ὁ Δήμαρχος τῆς κάτω Τζουμαγιᾶς κ. Καυτατζῆς, τὸ Δημοτ. Συμβούλιον, καὶ ἄλλοι πολῖται ἐκ τῆς γειτονικῆς ταύτης πόλεως.
ΠΟΛΥΧΡΩΜΟΣ ΑΝΘΗΣΙΣ
Μέσα εἰς τὴν χρυσῆν καὶ γαλανὴν θερινὴν ἡμέραν, ὅλως ὁ περὶ τὸν σταθμὸν χῶρος, ἤνθισεν ἀπὸ πολύχρωμον κόσμον γυα ναικῶν, ἀνδρῶν, παίδων καὶ δεσποινίδων ὁλοκλήρου τῆς πό λεως, ἡ ὁποία ἐν χαραῖς καὶ βοῇ ἐξεχύθη ἐκεῖ κάτω μὲ λά βαρα Βυζαντινά περίχρυσα καὶ γαλανάς Ελληνικάς σημαίας.
Γύρω, μέσα στοὺς πράσινους ἀγροὺς, ὡς παπαρούνες με γάλες, τεράστιες, ἐκοκκίνιζαν αἱ ἐκ Θράκης προσφυγοπούλες, μὲ τὰ κατέρυθρα τουμάνια των.
Πανηγυρικὴ ἐγένετο ἡ δεξίωσις τῶν ξένων καὶ φαντασμα.
γορική ἦτο ἡ μακρὰ γραμμή, ἡ ὁποία μὲ τὴν μουσικὴν τῶν Σερραίων ἐπὶ κεφαλῆς, ἔδευε πρὸς τὴν πόλιν, προηγουμένων τῶν προσκόπων.
Η πομτὴ ἐστάθη εἰς τὴν ἀσβεσταριὰν ὅπου ἐσφάγησαν καὶ ἐτάφησαν ὑπὸ τῶν Βουλγάρων στρατιωτῶν, μισοζώντανοι 120 ἄνδρες καὶ μικρὰ παιδιὰ τῆς πόλεως μὲ τὸν τότε Μητρο πολίτην Κωνσταντῖνον, τὸν βασανισθέντα φρικωδώς, πρὶν φου νευθήῇ.
Τὸ μέρος ἐκεῖνο τώρα ἔγεινε τάφος, κιγκλιδόφρακτος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου μεγάλη μαρμαρίνη πλάξ, μὲ χρυσά γράμματα δει-ανύει τὰ ὀνόματα τῶν ἀτυχῶν μαρτύρων.
ΣΤΕΦΑΝΟΙ ΚΑΙ ΔΑΦΝΑ.
Ἐκεῖ κατέθεσαν οἱ ἑορτασταὶ τῶν Σερρῶν καὶ τῆς Εζουμαγιᾶς στεφάνους ἐκ δάφνης.
Πρῶτος ὠμίλησεν ἐκεῖ ὁ ἀρχηγὸς τῶν προσκόπων, του νίσας τὴν ἐκδίκησιν καὶ πάντοτε τὴν ἐκδίκησιν κατὰ τῶν ἀνάνδρων καὶ ἀνηλεῶν σφαγέων.
Κατόπιν ἐκ μέρους τῆς πόλεως ὁ κ. Στιβαρὸς κατέθη-κε στέφανον, εἰπὼν ὅτι αἱ ἱεραὶ σκιαὶ τῶν ἀγρίως φονευ-θέντων θὰ εἶνε διαρκὴς ὑπόμνησις τοῦ καθήκοντος εἰς τὰς ψυχὰς τῶν τέκνων καὶ διαρχὴς ἀναφώνησις τοῦ μίσους πρὸς ἐχθροὺς τοῦ γένους καὶ καὶ τοὺς σφαγεῖς τῶν γερόντων καὶ τῶν ἀνηλίκων. Ανηλίκων.
Θαυμάσιος ἦτο ὁ λόγος τοῦ Δημάρχου Τζουμαγιάς κ. Καυτατζή. Απλώσαντος τὴνβουλγαρικὴν ψυχὴν καὶ τονίσαν τος ὅτι ὁ Θεὸς δὲν ἐπέτρεψε πλέον νὰ πνίγεται ἡ Μακεδο νία ἀπὸ τὴν κατάραν ταύτην καὶ τὸ στίγμα τοῦ ἀνθρωπί νου πολιτισμού.
Ἐχαιρέτησε τὴν ἐλευθερίαν καὶ ἐβροντοφώνησε τὸν ἀν-δρισμὸν τοῦ Γένους, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοι ἀδελφοὶ δοῦλοι καὶ ὑποφέροντες ἀναμένων ὅπως τοὺς ἐλευθερώσῃ.
Ἐκεῖθεν ὅλον ἐκεῖνο τὸ πλῆθος μὲ τὰ Βυζαντινά λάβα-ρα, τὰς μουσικὰς καὶ τὰς σημαίας ἀνῆλθεν εἰς τὸν Μη-τροπολιτικὸν ναὸν διὰ νὰ δοξάσῃ τὸν "Ὕψιστον, διὰ τὴν ἡ-μέραν ταύτην τῆς ἐλευθερίας.
* Πανηγυρικὰ καὶ δοξαστικὰ τροπάρια ἀναπέμφθησαν ὑπὸ τῶν ψαλτῶν καὶ ἱερέων καὶ ὅλον ἐκεῖνο τὸ πλῆθος ἀνεβό τησε τὸ «Υπερμάχω στρατηγῷ τὸ νικητήρια.......»
Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ Χ. ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ
Κατόπιν ὁ ὑποδιοικητής κ. Σταματίου εἶας, στρεφόμε-νὸς πρὸς τοὺς ξένους ἑορταστάς·
«Θέλω νὰ ἐκδηλώσω σήμερον τὴν μεγάλην χαρὰν καὶ τὴν ἀγαλλίασιν τοῦ λαοῦ τοῦ Σιδηροκάστρου, γιατί ἀξιώ-θηκε νὰ γιορτάσῃ τὴν ἡμέρα τῆς ἐλευθεριᾶς του, καὶ τὴν ἄπειρο εὐτυχία του, γιατί τὴν γιορτάζει μαζί σας, ἐδῶ εἰς τὰ ἐδάφη αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶνε νωπὰ ἀκόμη ἀπὸ τὸ αἷμα τῶν συντρόφων μας καὶ δὲν ἔσβυσαν ἀκόμη αἱ τελευταῖας στοναχαὶ τῶν πεσόντων διὰ τὴν ἐλευθερίαν,
Θέλω ἐπίσης νὰ εὐχηθῶ, ὅπως γρήγορα ἑορτάσωμεν πειὸ πλατειὰ τὴν Μακεδονικὴν ἐλευθερίαν καὶ χαιρετίσω μαν τὴν Μακεδονικὴν ἀπολύτρωσιν ἐπάνω ψηλὰ στὴν "Α-να Τζουμαγιὰ καὶ πέρα στὸ Ὡραῖο Μοναστῆρι.
Η σημερινή ἡμέρα, κύριοι, μοῦ φέρνει ἀναμνήσεις, πλημμυρίζει τὴν ψυχήν μου ἀπὸ αἰσθήματα καὶ φέρει τὸ πνεῦμα πρὸς τοὺς νέους ἥρωας καὶ μάρτυρας, οἱ ὁποῖοι θὰ πέσουν γιὰ νὰ φέρουν τὴν Ἑλλάδα μας ἐκεῖ, ποὺ οἱ πόθοι καὶ τὰ ὄνειρα αἰώνων τὴν περιμένουν καὶ ὅπου εἶνε θέλημα Θεοῦ νὰ ἐκταθῇ.
Κ᾿ ἔτσι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν ζητωκραυγὴν ν' ἀνα φωνήσω, ὑπὲρ Ἐκείνου ὅστις θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ ἐκεῖ, καὶ ὅπου νέαι δόξαι καὶ νέαι ἑορταὶ μᾶς περιμένουν, – Ζήτω ὁ Βουλγαροκτόνος Βασιληᾶς.»
ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΙΣ
Ὅλα τὰ σπίτια τοῦ Σιδηροκάστρου ἠνοίχθησαν διάπλα τα καὶ ἐδέχθησαν μὲ ἀγάπην τὰς οἰκογενείας τῶν ἐκδρο μέων.
|
Ξένος δὲν ἔμεινε χωρὶς φιλοξενίαν καὶ χωρὶς περιποίησιν.
Τοὺς προσκόπους τοὺς παρέλαβον οἱ μαθηταὶ τῶν σχο λείων Σιδηροκάστρου καὶ τοὺς ἐξένισαν μὲ ψητὰ ἀρνιὰ καὶ μὲ ἡρωϊκὰ τραγούδια.
Διὰ τοὺς ἐλθόντας ἐπισήμους τῶν Σερρῶν καὶ Τζουμα γιᾶς, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ Νομαρχεύων κ. Τζιβαρό-πουλος, εἶχε παρατεθῇ ὑπὸ τοῦ δημάρχου κ. Λουγγουρᾶ μέγα γεῦμα εἰς᾿ τὸ παρὰ τὴν Καλλιθέαν καφενείον «Κων-σταντίνος ὁ Βουλγαροκτόνος».
Τὸ ἀπόγευμα ὅλη ἡ πόλις ἀντήχει ἀπὸ χαρᾶς, τραγούδια καὶ χοροὺς τῶν ἐκδρομέων πρὸς ἑορτὴν τῶν «Ελευθερίων» Σερραίων καὶ Τζουμαγιωτῶν καὶ τῶν ἐντοπίων.
Καὶ κατὰ τὸ βράδυ-βράδυ ὅλη ἡ πόλις πάλιν, σὺν γυ-ναιξὶ κα ἰτέκνοις, ἐξεπροβόδησε μέχρι τοῦ τραίνου τοὺς ἐ-ορταστὰς, οἱ ὁποῖοι δὲν εὕρισκον λόγους νὰ εὐχαριστήσουν τὸν κόσμον διὰ τὴν φιλοξενίαν του, τὸν ὑποδιοικητὴν καὶ τὰς ἀρχὰς, δι' ὅσα ἐκοπίασαν πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς καθιε-ρωθείσης ἐτησίας Ἐθνικῆς αὐτῆς ἑορτῆς, καὶ τὸν Δήμαρ-χον Σιδηροκάστρου.
Δ. Π.
