Η όψη των Σερρών από την εφημερίδα ΤΟ ΦΩΣ της 23 Νοεμβρίου 1927
Η όψη των Σερρών από την εφημερίδα ΤΟ ΦΩΣ της 23 Νοεμβρίου 1927
Η εφημερίδα ανέφερε:
Η σημερινή όψη των Σερρών: Η ζωή και τα κέντρα της πόλης – Πώς ανανεώνεται η πόλη
(Από τον απεσταλμένο συντάκτη μας)
Σέρρες, Νοέμβριος. – Αντικρίζουμε τις Σέρρες, την ιστορική και ένδοξη μακεδονική πόλη. Καμία μετώπη, κανένα αέτωμα, κανένας τρούλος δεν ξεχωρίζει στον ορίζοντα. Η πόλη των Σερρών είναι χτισμένη χαμηλά, ανάμεσα στην πεδιάδα του Στρυμόνα.
Στο βάθος, δύο όμορφοι λόφοι τη φρουρούν. Κοιτάζονται μεταξύ τους με μια σχεδόν ερωτική διάθεση, μέσα σε ένα ασημόχρωμο τοπίο, που δημιουργεί ένα μαγικό σκηνικό γαλήνης.
Οι Σερραίοι ζουν κυρίως από τη γεωργία και το εμπόριο. Παρά τις αλλεπάλληλες καταστροφές που υπέστη η πόλη τους από τους πολέμους και τις πυρκαγιές, σήμερα έχουν να επιδείξουν εργατικότητα και πρόοδο. Χτίζουν όμορφα τα σπίτια τους, στολίζουν τα παράθυρά τους με γλάστρες γεμάτες πολύχρωμα λουλούδια, τα περιβάλλουν με κήπους και διατηρούν την αγορά τους καθαρή, παρά τις λάσπες στους δρόμους.
Έχουν δύο θαυμάσια κέντρα: την «Αίγλη» και την «Ομόνοια». Διαθέτουν δύο κινηματογράφους, τη Λέσχη Δημοσίων Υπαλλήλων και πολλά όμορφα και καθαρά εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία, καφενεία, κουρεία, εμπορικά καταστήματα και βιβλιοπωλεία. Έχουν επίσης μία ή δύο περιποιημένες πλατείες, εμπορικούς δρόμους και λεωφόρους για περίπατο.
Μπορεί κανείς να έχει περισσότερες απαιτήσεις από μια πόλη που αριθμεί 45.000 κατοίκους;
Σαράντα πέντε χιλιάδες κάτοικοι, σύμφωνα με τον πρόχειρο υπολογισμό του νομάρχη κ. Πιστολάκη. Ο ακριβής αριθμός είναι άγνωστος. Η στατιστική λείπει και εδώ, όπως παντού. Η απογραφή στην Ελλάδα αποφεύγεται σαν τον διάβολο με το λιβάνι.
Κι όμως, η Τουρκία κάλεσε έναν ειδικό Γερμανό και πραγματοποίησε γενική απογραφή του πληθυσμού, καταγράφοντας τους ανθρώπους ανά κατηγορία, επάγγελμα, ειδικότητα και ηλικία.
Η Ελλάδα εδώ και χρόνια αγνοεί την πραγματική εξέλιξη του πληθυσμού της.
Θαυμάζει κανείς τη δεντροστοιχία του δρόμου που οδηγεί από τον σιδηροδρομικό σταθμό στο κέντρο της πόλης. Δεξιά κι αριστερά βρίσκονται τα καινούργια προσφυγικά σπιτάκια, τα περισσότερα πέτρινα και μερικά σαν μικρά παλάτια. Έχουν κήπους και βεράντες, είναι γεμάτα λουλούδια, ολοκαίνουργια και πολυτελώς επιπλωμένα.
Από μακριά παρουσιάζουν μια πρωτότυπη και επιβλητική εικόνα. Αποπνέουν τάξη, πολιτισμό, εξημέρωση και ανανέωση, όπως άλλωστε και ολόκληρη η πόλη. Νομίζει κανείς πως βρίσκεται σε πόλη Κουάκερων.
Περιδιαβαίνουμε το κέντρο της πόλης. Παντού συναντάμε καλαισθησία. Στις βιτρίνες των καταστημάτων όλα τα είδη είναι τοποθετημένα με τάξη, όπως και στις μεγάλες πόλεις.
Όταν βραδιάζει, παρατηρείται μία έλλειψη: δεν υπάρχει επαρκής ηλεκτροφωτισμός. Ωστόσο, αυτό το ζήτημα θα το εξετάσουμε εκτενέστερα προσεχώς.
Σε ολόκληρη την Ανατολική Μακεδονία δεν συναντά κανείς ξενοδοχεία σαν εκείνα των Σερρών. Ξενοδοχεία όπως η «Κωνσταντινούπολη», το νεόκτιστο «Παράδεισος» και το «Ίλιον Παλάς» προσφέρουν άνεση και πολυτέλεια, περιποίηση και καθαριότητα.
Εξακολουθούν να λειτουργούν ακόμη και μερικά πανδοχεία, με εντελώς ανατολίτικο τρόπο. Είναι, όμως, κι αυτά καθαρά και αστραφτερά.
Και εδώ υπάρχει πληθώρα αυτοκινήτων. Τα περισσότερα εξυπηρετούν τη συγκοινωνία από την πόλη προς τον σιδηροδρομικό σταθμό, καθώς και προς τη Δράμα, τη Θεσσαλονίκη και άλλες περιοχές.
Ταξί στις Σέρρες δεν υπάρχουν, όπως άλλωστε και στη Δράμα.
Υπάρχουν αρκετές άμαξες, με γρήγορα και γερά άλογα. Πολλές από αυτές οδηγούνται από τους παλιούς αμαξάδες, τους γνωστούς «αραμπατζήδες».
Ανάμεσα στους αμαξάδες και στους σοφέρ παρατηρείται έντονος ανταγωνισμός. Τα αυτοκίνητα, όμως, υπερτερούν τόσο σε αριθμό όσο και σε κίνηση.
Στις συνοικίες διατηρούνται σειρές από μικρά καταστήματα σιδηρικών, που θυμίζουν την παλιά εικόνα της οδού Εγνατίας στη Θεσσαλονίκη. Υπάρχουν χυτήρια και εργαστήρια, όπου κατασκευάζονται και επισκευάζονται γεωργικά εργαλεία.
Γύρω από αυτά συναντά κανείς πολλούς χωρικούς, εργατικούς ανθρώπους από διάφορα χωριά. Ψωνίζουν, φροντίζουν τις υποθέσεις τους και επιστρέφουν στα σπίτια τους. Χωρίς παράπονα και απαιτήσεις, χωρίς ανέσεις και απολαύσεις.
Ξυπνούν λίγο μετά τα μεσάνυχτα, τρώνε για πρωινό ξερό ψωμί, καλλιεργούν τα χωράφια τους, βόσκουν τα πρόβατά τους σε εδάφη γεμάτα χορτάρι, τρέφονται λιτά, κοιμούνται σαν πέρδικες και την επόμενη μέρα επαναλαμβάνουν την ίδια ζωή.
Από την πόλη δεν λείπουν τα ερείπια των καταστροφών. Μέρα με τη μέρα, όμως, εξαφανίζονται. Έχουν απομείνει μερικοί ετοιμόρροποι μιναρέδες και τουρκικά μνημεία.
Αυτή είναι, με λίγα λόγια, η εικόνα των Σερρών, όπως παρουσιάζεται στον επισκέπτη που τις βλέπει για πρώτη φορά.
Την πόλη, ωστόσο, απασχολούν πολλά και σοβαρά ζητήματα, για τα οποία θα μιλήσουμε από αύριο.
ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΑΛΤΣΑΣ
Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΑΠΟΨΙΣ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΕΝΤΡΑ.-ΠΩΣ ΑΝΑΝΕΟΥΤΑΙ Η ΠΟΛΙΣ
(Τοῦ ἀπεσταλμένου Συντάκτου μας)
ΣΕΡΡΑΙ Νοέμβριος. – ᾿Αντικρύζομεν τὰς Σέρρας. Τὴν ἱστορικήν, τὴν ἔνδοξον Μακε-δονικὴν πόλιν. Καμμιὰ μετώπη, κανένα ἀἐ-τωμα, κανεὶς τροῦλος δὲν προβάλλει. Ἡ πόλις τῶν Σερρών εἶνε κτισμένη χαμηλά, ἀνάμεσα στὴν πεδιάδα τοῦ Στρυμώνος.
Στὸ βάθος δυὸ εὔμορφες ραχούλες λόφων τὴν φρουροῦν, ποὺ ἀλληλοβλέπονται ἐρωτικά μὲ κάποιο ἀργυρόχρουν περιβάλλον – ποὺ σχηματίζουν τὸ μαγικὸν τῆς εἰρήνη; δέν-δρον.
Οἱ Σερραῖοι ζοῦν ἀπὸ τὴν γεωργίαν καὶ στὸ ἐμπόριον κυρίως. Μ' ὅλες τὶς ἀλλεπάλ -
ληλες καταστροφές ποὺ ὑπέστη ἡ πόλις των ἀπὸ τοὺς πολέμους καὶ τὶς πυρκαϊές, σήμερα ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν ἐργασίαν, ὀντότητα, Κτίζουν τὰ σπίτια τους εΰμορμα, στολί-ζουν τὰ παράθυρά τουςἀπὸ γλάστρες μὲ που λύχρωμα λουλούδια, τὰ περιβάλλουν μὲ κή-πους, διατηροῦν τὴν ἀγοράν τους καθαρὴν μὲ ὅλες τὶς λάσπες τῶν δρόμων.
Ἔχουν δυὸ θαυμάσια κέντρα: Τὴν «Αϊ-γλην καὶ «Ὁμόνοιαν». Δυὺ κινηματογρά-φους, τὴν λέσχην Δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ πολλὰ ὡραῖα καὶ καθαρὰ ἐστιατόρια, ζαχα· ροπλαστεία, καφενεία. κουρεῖα, ἐμπορικά, βιβλιοπωλεία. Μιὰ-δυὸ πλατεῖες περιποιη-μένες, ἐμπορικοὺς δρόμους, λεωφόρους γιὰ περίπατο.
Μπορείτε νάχετε περισσότερες ἀξιώσεις ἀπὸ μιὰ πόλι ποὺ ἀριθμεῖ 45 χιλιάδες και τοίκους;
Σαρανταπέντε χιλιάδες κάτοικοι κατὰ πρό-χειρον ὑπολογισμὸν τοῦ Νομάρχου κ. Πιστο-λάκη. Ο ἀκριβὴς ἀριθμὸς εἶνε ἄγνωστος. Ἡ στατιστικὴ ἐλλείπει καὶ ἐδῶ, ὅπως παν-τοῦ. Ἡ ἀπογραφὴ στὴν Ἑλλάδα ἀποφεύγε-ται, σἂν τὸν διάβολο μὲ τὸ θυμίαμα.
Καὶ ὅμως ἡ Τουρκία ἐκάλεσε εἰδικὸν Γερ-μανὸν καὶ ἐνήργησε γενικὴν ἀπογραφήν. Κατὰ κατηγορίας καὶ ἐπαγγέλματα, κατὰ εἰδικότητα καὶ ἡλικίαν.
Ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ ἐτῶν ἀγνοεῖ τὴν πραγμα-τικὴν κίνησιν τοῦ πληθυσμοῦ της.
Θαυμάζει κανεὶς τὴν δενδροστοιχίαν τοῦ δρόμου ποὺ ἄγει ἀπὸ τὸν Σιδηροδρομικὸν Σταθμὸν εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως. Δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ οἱ νέοι προσφυγικοὶ οἰκίσκοι, λιθόκτιστοι οἱ πλεῖστοι, παλατοειδεῖς δέ. Μὲ κήπους καὶ βεράνδας. ᾿Ανθοστόλιστοι, κατα-καίνουργοι, ἐπιπλωμένοι μὲ πολυτέλεια. Θε-ώμενοι ἀπὸ μακρυὰ παρουσιάζουν κάτι τὸ πρωτότυπον, τὸ ἐπιβλητικόν. Μυρίζουν τά. ξιν, πολιτισμὸν, ἡμέρωσιν, ἀνανέωσιν. Ο. πως ἡ πόλις ολόκληρος. Νομίζει κανεὶς πῶς εὑρίσκεται εἰς πόλιν κουακέρων.
Περιερχόμεθα τὴν κεντρικὴν πόλιν. Κα-λαισθησία παντοῦ. Εἰς τὰς προθήκας τῶν
ἐμπορικῶν ὅλα τὰ εἴδη τοποθετημένα μὲ τά-ξιν, ὅπως καὶ εἰς τὰς μεγαλουπόλεις.
Όταν βραδυάξη παρατηρεῖται μία ἔλλει ψις. Ἡ ἔλλειψις ἐπαρκοῦς ἠλεκτροφωτι-σμοῦ. Ἀλλὰ διὰ τὸ Κεφάλαιον αὐτὸ θὰ ἀ-σχοληθῶμεν προσεχῶς ἐκτενέστερα.
Σ' ὅλη τὴν ᾿Ανατολική Μακεδονία δὲν συ-ναντά κανεὶς τὰ Ξενοδοχεῖα τῶν Σερρών. Ξενοδοχεία, ὅπως ἡ «Κωνσταντινούπολις», τὸ νεόκτιστον ὁ «Παράδεισος», τὸ Ιλιον Πάλλαξη. "Ανεσις καὶ πολυτέλεια. Περιποίη-σις καὶ καθαριότης.
Διατηροῦνται ἀκόμη καὶ μερικὰ Πανδοχεῖα ποὺ λειτουργοῦν κατὰ ἐντελῶς Ανατολιτι-κὸν σύστημα. Καθαρὰ ὅμως καὶ αὐτὰ, ἀπα-στράπτοντα.
..
Καὶ ἐδῶ πληθώρα αὐτοκινήτων. Ἐκτελοῦν, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, τὴν συγκοινωνίαν ἀπὸ τῆς πόλεως εἰς τὸν Σταθμὸν, μέχρι Δράμας, Θεσσαλονίκης καὶ ἀλλαχοῦ.
Ταξὶ εἰς τὰς Σέρρας δὲν ὑπάρχουν, ὅπως καὶ εἰς τὴν Δράμαν.
Άμαξαι ἀρκεταὶ, ἀλλὰ μὲ εὐκίνητα καὶ γερὰ ἄλογα. Πολλὲς ἀπ᾿ αὐτὲς ὁδηγοῦνται ἀπὸ τοὺς παληοὺς τύπους τῶν «άραμπα-τζήδων».
Μεταξὺ ἁμαξάδων καὶ σωφὲς παρατηρεῖ-ται ζωηρὸς συναγωνισμός. Τὰ αὐτοκίνητα ὅμως ὑπερτεροῦν. Εἰς ἀριθμὸν καὶ εἰς ἐρ-γασίαν.
Στὶς συνοικίες διατηρούνται σειρὲς ἀπὸ μικρομάγαζα σιδηρικῶν, ποὺ δίνουν μιὰ ἄ-ποψη, ὅπως ἡ παλαιὰ τῆς ὁδοῦ Ἑγνατίας στη Θεσσαλονίκη. Χυτήρια, ἐργαστήρια ποὺ κατασκευάζονται καὶ ἐπισκευάζονται γεωρ γικὰ ἐργαλεῖα.
Πολλοὶ χωρικοὶ παρατηρούνται γύρω ἀπ᾿ αὐτά. Ἐργατικοὶ καὶ διάφοροι. Ψωνίζουν, φροντίζουν γιὰ τὶς ὑποθέσεις των καὶ γυρί-ζουν πίσω στὰ χωριά τους. Χωρὶς μουρμοῦ-ρες καὶ ἀξιώσεις, χωρὶς ἀνέσεις καὶ ἡδονὰς Σηκώνονται λίγο μετὰ τὰ μεσάνυχτα, προ-γεύονται μὲ ξερὸ ψωμί, καλλιεργοῦν τὰ χω ράφια τους, βόσκουν τὰ πρόβατά τους σὲ ἐδάφη γεμάτα ἀπὸ χλόη, γεύονται λιτότατα κοιμῶνται σἂν πέρδικες καὶ τὴν ἄλλη μέρα τὰ ἴδια πάλιν.
..
Ἀπὸ τὴν πόλιν δὲν λείπουν τὰ ἐρείπεια τῆς καταστροφῆς. Μέρα μὲ τὴν ἡμέρα ὅμως, ἐξαφανίζονται. Μερικοὶ ἐτοιμόρροποι μινα-ρέδες, μνημεῖα τουρκικά, αὐτὴ εἶνε μὲ λίγες γραμμὲς ἡ ἄποψις τῶν Σερρών, ὅπως έμφα νίζεται στὸν ἐπισκέπτην γιὰ πρώτη φορά. Τὴν πόλιν ὅμως, ἀπασχολοῦν ζητήματα πολ-λὰ κπὶ σοβαρά, γιὰ τὰ ὁποῖα θὰ μιλήσουμε από αύριον. ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΑΛΤΣΑΣ
