Όλα τα μεγάλα ζητήματα της Μακεδονίας και της Θράκης, από την εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ της 8 Ιουνίου 1931
Η εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ της 08.06.1931 ανέφερε:
Όλα τα μεγάλα ζητήματα της Μακεδονίας και της Θράκης
Οι χωρικοί βρίσκονται σε απόγνωση
Από τον απεσταλμένο μας, Χ. Κ. Σκαλτσά
Σέρρες, Ιούνιος. Μια αδύναμη ψυχολογική αντίδραση στην οικονομική στενότητα ακούγεται να ταράζει τη μακεδονική πόλη και την ύπαιθρο. Πάνω από τους παλμούς αυτής της ψυχικής αναστάτωσης μιας κοινωνίας που υποφέρει και πονά, διακρίνονται οι καπνοί ενός ηφαιστείου έτοιμου να εκραγεί.
Είναι άραγε αυτά τα σημάδια μιας κοινωνικής εξέγερσης; Δεν είναι απίθανο. Κάθε εξέγερση, όμως, είναι ατελής και δύσκολα πραγματοποιήσιμη χωρίς να προηγηθεί κάποια εσωτερική αναταραχή. Και σήμερα η αναστάτωση που έχει επέλθει στη συνείδηση του λαού, ιδιαίτερα των χωρικών, είναι ολοφάνερη.
Σε όποιο μακεδονικό χωριό κι αν σταματήσετε, θα αντιληφθείτε αμέσως και χωρίς δυσκολία την κατάσταση που επικρατεί στον αγροτικό κόσμο. Ο αγρότης, χωρίς υπερβολή, βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε απόγνωση. Και είναι ακριβώς αυτή η απόγνωση που τον ωθεί προς την εξέγερση.
Προβάλλεται, ωστόσο, το ερώτημα: Η κυβέρνηση έδειξε και εξακολουθεί να δείχνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τον αγροτικό κόσμο. Ειδικά στη Μακεδονία καταβάλλεται εδώ και καιρό μια προσπάθεια που δεν είναι καθόλου υπερβολή να χαρακτηριστεί ηρωική: μια προσπάθεια ανασυγκρότησης και ενίσχυσης του οικονομικά δοκιμαζόμενου μακεδονικού λαού.
Η κυβέρνηση αγωνίζεται να δημιουργήσει, μέσα από τα ερείπια μιας πρωτοφανούς εθνικής καταστροφής, έναν ελληνικό κόσμο καλύτερο από εκείνον που είχε τη δύναμη να οδηγήσει την Ελλάδα ως την Κωνσταντινούπολη και στην καρδιά της Μικράς Ασίας, αλλά δεν είχε το σθένος να διατηρήσει όσα είχε αποκτήσει.
Τι είναι, λοιπόν, εκείνο που οδηγεί τον αγρότη στην απόγνωση;
Δεν θα είμαστε εμείς οι πρώτοι που θα το αποκαλύψουμε. Ο αγροτικός κόσμος πεινά και δυστυχεί. Περνά μαύρες και απελπιστικές ημέρες. Μέσα στην ψυχή του αγρότη εκτυλίσσεται ένα μεγάλο δράμα, μια ατελείωτη τραγωδία. Και η φτώχεια αυτή, η δυστυχία του χωρικού, έχει αντίκτυπο και στις πόλεις, προκαλώντας την οικονομική τους αιμορραγία.
Υποφέρει ο χωρικός; Μαζί του υποφέρουν ο επαγγελματίας και ο έμπορος. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για τον εμπορικό και επαγγελματικό κόσμο των Σερρών, όπου περίπου το 50% του πληθυσμού εξαρτάται από την αγροτική οικονομία.
Η περιφέρεια του νομού Σερρών δοκιμάζεται σχετικά λιγότερο. Ο πλούσιος κάμπος της παράγει πολλά προϊόντα: καπνό, βαμβάκι, δημητριακά και λαχανικά. Ωστόσο, οι τιμές όλων αυτών των προϊόντων έχουν πέσει σε τόσο χαμηλά επίπεδα, ώστε δεν ικανοποιούν τους παραγωγούς.
Η υπερπαραγωγή και τα απούλητα λαχανικά
Στο παζάρι που γίνεται κάθε Τρίτη στις Σέρρες θα δείτε τους λαχανοκηπουρούς παραταγμένους στα πεζοδρόμια, με το κεφάλι σκυμμένο προς τα κάτω, προς τα όμορφα προϊόντα τους. Τα εκθέτουν σε αφθονία προς πώληση, αλλά αυτά παραμένουν απούλητα.
Πενήντα λεπτά τα κουκιά! Ογδόντα τα μπιζέλια!
Οι περαστικοί περνούν χωρίς καν να τα προσέχουν. Έχουν ήδη κάνει τις προμήθειές τους. Η υπερπαραγωγή είναι τόσο μεγάλη, ώστε η πόλη των Σερρών δεν μπορεί να απορροφήσει ολόκληρη την παραγωγή. Έτσι, όταν βραδιάσει, οι λαχανοκηπουροί φορτώνουν ξανά τα προϊόντα τους για να τα μεταφέρουν στις αποθήκες τους.
Κι όμως, αυτά ακριβώς τα προϊόντα, που προσφέρονται σε εξευτελιστικές τιμές, κάτω ακόμη και από το κόστος τους, παραμένουν απούλητα εδώ, ενώ στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της Παλαιάς Ελλάδας υπάρχει ζήτηση σε καλές τιμές.
Ανάμεσα στη Νέα και την Παλαιά Ελλάδα υψώνεται ένα τείχος: το διάταγμα, ο νόμος που απαγορεύει την εισαγωγή λαχανικών από τη Μακεδονία στην Παλαιά Ελλάδα.
Πλησίασα προχθές στο παζάρι έναν από τους λαχανοκηπουρούς και τον ρώτησα:
— Είσαι ευχαριστημένος;
Με κοίταξε στα μάτια με ειρωνικό βλέμμα και μου απάντησε:
— Παίζεις με τη φτώχεια μου; Πήγαινε αλλού, κύριε, να περάσεις την ώρα σου!
Κατά βάθος δεν είχε άδικο. Του φάνηκε πως είχα πέσει από τον ουρανό και δεν γνώριζα την κατάντια των λαχανοκηπουρών. Ωστόσο, συνέχισε:
— Έχω οικογένεια, και μάλιστα μεγάλη. Εφτά στόματα, που δεν τρώνε μόνο κουκιά και μπιζέλια. Θέλουν και ψωμί!
— Πόσα στρέμματα καλλιεργείς;
— Δέκα μακεδονικά.
— Σου αρκούν;
— Αστειεύεσαι; Θα έπρεπε να έχω τουλάχιστον τριπλάσια έκταση.
— Έχεις παράπονο από την κυβέρνηση;
— Τι να μου κάνει κι η κυβέρνηση; Μήπως έχει περισσότερες καλλιεργήσιμες εκτάσεις και τις κρατάει για τον εαυτό της; Υποφέρουμε από τη στενότητα της γης.
Να, λοιπόν, μία από τις αιτίες της κακοδαιμονίας όχι μόνο των λαχανοκηπουρών, αλλά και των αγροτών γενικότερα: η στενότητα της γης, η ανεπάρκεια του γεωργικού κλήρου.
Τι μπορούν να προσφέρουν δέκα στρέμματα σε έναν οικογενειάρχη που δεν έχει άλλους πόρους και δεν ασκεί άλλο επάγγελμα πέρα από την καλλιέργεια της γης;
Διάβαζα πριν από λίγο καιρό μια στατιστική. Σύμφωνα με αυτήν, στη Βουλγαρία αντιστοιχούν περίπου 70 στρέμματα σε κάθε τετραμελή αγροτική οικογένεια, ενώ στη Σερβία 65. Και στις δύο αυτές γειτονικές χώρες οι κλιματολογικές συνθήκες είναι πολύ ευνοϊκότερες από τις δικές μας.
Εδώ, αντίθετα, βρέχει ασταμάτητα επί ημέρες, προκαλώντας ανυπολόγιστες ζημιές, ιδίως στα σιτηρά.
Η διαφορά αυτή είναι χαρακτηριστική και αποδεικνύει πόσο αβάσιμη ήταν η έκκληση να επιστρέψουν όλοι στη μητέρα γη. Πού υπάρχουν οι εκτάσεις για την αγροτική εγκατάσταση των επαγγελματιών που περισσεύουν και των εργατών που παραμένουν άνεργοι; Η διαθέσιμη καλλιεργήσιμη γη δεν επαρκεί ούτε για τους αγρότες που ήδη υπάρχουν.
Με την ολοκλήρωση των παραγωγικών έργων του Στρυμόνα και των Φιλίππων, η συνολική καλλιεργήσιμη έκταση στη Μακεδονία και τη Θράκη θα ξεπεράσει τα 14 εκατομμύρια στρέμματα. Ωστόσο, τα έργα αυτά προχωρούν με ρυθμούς χελώνας.
Οι σημερινές ανάγκες είναι πολλές και επιτακτικές. Είναι αναγκαίο να ολοκληρωθούν το ταχύτερο δυνατό τα παραγωγικά έργα, ώστε να λυθεί το μεγάλο πρόβλημα της ανεπάρκειας του γεωργικού κλήρου, που απασχολεί τον αγροτικό κόσμο.
Για να γίνει αυτό, χρειάζεται αυστηρότερος κρατικός έλεγχος, καλύτερη εποπτεία και συστηματική παρακολούθηση των έργων.
Η τραγική κατάσταση των καπνοπαραγωγών
Ό,τι συμβαίνει με τους λαχανοκηπουρούς συμβαίνει και με τους καπνοπαραγωγούς. Η κατάσταση των τελευταίων είναι, μάλιστα, ακόμη πιο αξιοθρήνητη.
Θα αναφέρω μερικά χαρακτηριστικά και αξιοπρόσεκτα παραδείγματα, που αποδεικνύουν γιατί ο αγροτικός κόσμος βρίσκεται σε απόγνωση.
Στην περιφέρεια της Ζίχνης, μία από τις περιοχές που παράγουν τα καλύτερα μακεδονικά καπνά, το 1928 πουλήθηκαν 2.400.000 οκάδες καπνού. Οι καπνοπαραγωγοί εισέπραξαν συνολικά 165 εκατομμύρια δραχμές.
Την επόμενη χρονιά, το 1929, πουλήθηκαν 2.600.000 οκάδες, δηλαδή 200.000 περισσότερες. Παρ’ όλα αυτά, οι παραγωγοί εισέπραξαν μόλις 115 εκατομμύρια δραχμές, δηλαδή 50 εκατομμύρια λιγότερα.
Το 1930, στην ίδια περιοχή, πουλήθηκαν 1.820.000 οκάδες καπνού και οι παραγωγοί εισέπραξαν 72 εκατομμύρια δραχμές. Πρόκειται για 43 εκατομμύρια λιγότερα από το 1929 και 93 εκατομμύρια λιγότερα από το 1928.
Πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι από την παραγωγή του 1930 παρέμεναν στα χέρια των παραγωγών 600.000 οκάδες απούλητου καπνού, για τις οποίες προσφερόταν η εξευτελιστική τιμή των μόλις 25 δραχμών την οκά.
Η τιμή αυτή είναι εξευτελιστική, επειδή πρόκειται για εκλεκτά μακεδονικά καπνά, που κοστίζουν 60 έως 80 δραχμές την οκά. Στο κόστος της καλλιέργειας πρέπει να συνυπολογιστεί και κάτι ακόμη: πολλοί καπνοπαραγωγοί αγόρασαν καπνοχώραφα προς 60.000 δραχμές το στρέμμα, σε παλαιότερη, καλύτερη εποχή, πιστεύοντας ότι εκείνη η χρυσή περίοδος του καπνού θα διαρκούσε για πάντα.
Ήταν λάθος τους, και κανείς δεν το αρνείται. Σήμερα, όμως, πληρώνουν πολύ ακριβά εκείνη την υπερβολική αισιοδοξία. Οι περισσότεροι είναι χρεωμένοι, όχι μόνο από τις άλλες υποχρεώσεις τους, αλλά και από την αξία των χωραφιών που αγόρασαν σε μια περίοδο οικονομικής ευφορίας, όταν εισέπρατταν άφθονο χρήμα.
Κάτι ανάλογο με όσα συνέβησαν στην Αθήνα, όπου ένας οδηγός που είχε κουραστεί να πληρώνει πρόστιμα και να διώκεται από την εταιρεία ηλεκτρισμού Πάουερ έκαψε το αυτοκίνητό του έξω από το πταισματοδικείο, συμβαίνει και σε πολλά χωριά.
Αρκετοί χωρικοί, που δεν κατάφεραν να πουλήσουν όλη την παραγωγή καπνού τους, απευθύνθηκαν μάταια εδώ κι εκεί, ικετεύοντας καπνεμπόρους και άλλους μεσάζοντες. Τώρα είναι έτοιμοι να βάλουν φωτιά και να κάψουν όσα καπνά τους απέμειναν, αφού τους προσφέρεται μια τιμή χειρότερη κι από εξευτελιστική.
Ο καπνοπαραγωγός δεν έρχεται σε άμεση επαφή με τον καταναλωτή. Αυτό αποτελεί μία ακόμη αιτία της κακοδαιμονίας του, καθώς οι διάφοροι μεσάζοντες τον εκμεταλλεύονται.
Οι προσπάθειες ορισμένων συνεταιρισμών να συγκεντρώσουν τα καπνά των μελών τους και να τα πωλήσουν απευθείας στον καταναλωτή απέτυχαν. Σήμερα, στις αποθήκες τους βρίσκονται 800.000 οκάδες καπνού που παραμένουν απούλητες, είτε επειδή δεν υπάρχει ζήτηση είτε εξαιτίας αντιδράσεων.
Το γεγονός, πάντως, είναι ότι πρέπει να παρέμβει και εδώ το κράτος, η κυβέρνηση, για να δώσει λύση και να ανακουφίσει την τάξη των καπνοπαραγωγών.
Η καλλιέργεια βαμβακιού και τα υπόλοιπα προϊόντα
Στους κάμπους των Σερρών δεν παρατηρείται το φαινόμενο της μονοκαλλιέργειας. Όπως ήδη ανέφερα, καλλιεργούνται επίσης βαμβάκι, δημητριακά και άλλα προϊόντα. Η τύχη, όμως, και αυτών των προϊόντων δεν είναι καλύτερη.
Το βαμβάκι, για παράδειγμα, καλλιεργείται σε μεγάλη έκταση, περίπου 40.000 στρεμμάτων. Ο νομός Σερρών έρχεται, όπως είναι γνωστό, δεύτερος στην βαμβακοκαλλιέργεια, μετά την περιφέρεια της Λιβαδειάς, με ετήσια παραγωγή 3,5 έως 4 εκατομμυρίων οκάδων.
Το βαμβάκι είναι το μόνο προϊόν του οποίου η τιμή δεν έχει υποχωρήσει. Ωστόσο, η καλλιέργειά του έχει πολλά έξοδα και δεν αφήνει κέρδος στον παραγωγό. Όσοι ασχολούνται με τη βαμβακοκαλλιέργεια πρέπει να εργάζονται οι ίδιοι και να μην προσλαμβάνουν εργάτες, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στα έξοδα.
Ας θεωρήσουμε, λοιπόν, ενθαρρυντικό το γεγονός ότι το συγκεκριμένο μακεδονικό προϊόν διατηρεί την τιμή του σε καλά επίπεδα. Αποτελεί μια μικρή ανάπαυλα μέσα στα τόσα αποκαρδιωτικά παραδείγματα που αναφέραμε παραπάνω.
Αυτά, όμως, δεν είναι τα μόνα. Υπάρχουν και άλλα, ακόμη σοβαρότερα και πιο ενδιαφέροντα, με τα οποία θα ασχοληθούμε στην αυριανή μας ανταπόκριση.
Εκείνο που πρέπει να τονίσουμε, συμπερασματικά, είναι ότι ο αγροτικός κόσμος υποφέρει, δυστυχεί και βρίσκεται σε απόγνωση. Περιμένει από την κυβέρνηση να σταθεί στο πλευρό του και να τον βοηθήσει, ώστε να ανακουφιστεί κάπως, να ανακτήσει τις δυνάμεις του και να ξαναβρεί το αρχικό του ψυχικό σθένος.
Χ. Κ. Σκαλτσάς
Όλα τα μεγάλα ζητήματα
Μακεδονίας - Θράκης
ΟΙ ΧΩΡIKOI TEΛΟΥΝ EN ANOΓΝΩΣΕI
ΤΟΥ ΑΠΕΣΤΑΛΜΕΝΟΥ ΜΑΣ Χ.Κ. ΣΚΑΛΤΣΑ
ΣΕΡΡΑΙ ᾿Ιούνιος.-Μιὰ ἀσθενὴς ψυ- | χολογικὴ ἀπήχησις ἐκ τῆς οἰκονομικῆς στενοχώριας ἀκούεται νὰ δονῇ τὴν Μα-κεδονικὴν πόλιν, τὴν Μακεδονικὴν ὕ παιθρον. Κι᾿ ἐπάνω ἀπὸ τοὺς παλμοὺς αὐτοὺς τοῦ ἀνερχομένου ψυχικοῦ ἀνε· μοστροβίλου μιᾶς κοινωνίας ποὺ πάσχει καὶ ἀλγεῖ, διακρίνονται οἱ ἀτμοὶ ἑνὸς ἡφαιστείου ποὺ εἶνε ἕτοιμον νὰ ἐκραγῇ.
Νὰ εἶνε τάχα τὰ σημεῖα μια ·μιᾶς κοινωνι-κῆς ἐξεγέρσεως; Δὲν εἶναι ἀπίθανον. Ἡ ἐξέγερσις πυγμὴν, εἶναι ἀτελής, ἀπρόσφορος, α-πραγματοποίητος. Χρειάζεται νὰ προη γηθῇ κάποιος ἐσωτερικὸς ἀναβρασμός, Καὶ ἡ δίνη τῆς ἐπελθούσης μεταβολῆς εἰς τὴν συναίσθησιν τῶν πολλῶν, τῶν χωρικῶν ἰδίως, εἶναι σήμερον ἔκδηλος, καταφανής. εἶναι ἀπίθανον. Η γερσις τῶν σωμάτων, μόνον μὲ τὴν
Σὲ ὁποιοδήποτε Μακεδονικό χωριό καὶ ἂν σταθμεύση σταθμεύσητε, θα ἀντιληφθῆτε ἀμέσως καὶ χωρίς καμμίαν δυσκολίαν τὴν συναίσθησιν ποὺ και τέχει τὸν ἀγροτικὸν κόν σμον. Ὁ ἀγρότης, χωρὶς ὑπερβολὴν, διατελεῖ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐν ἀπο γνώσει. Καὶ ἡ ἀπόγνωσις εἶναι ἐκείνη ποὺ τὸν ὠθεῖ ποὺ τὸν τὸν σπρώ σπρώχνει στὴν ἐξέγερσι. χωριό
᾿Αλλὰ προβάλλεται τὸ ἐρώτημα: Η κυβέρνησις ἔδειξε καὶ ἐξακολουθεί να δείχνῃ τὸ θερμότερον ἐνα διαφέρον ὑπὲρ τοῦ ἀγρος τικού κόσμου. Εἰς τὴν Μακεδονίαν μάλιστα και ταβάλλεται ἀπὸ πολλού
ἤδη μία προσπάθεια, ή ὁποία δὲν εἶναι καθόλου ὑπερβολὴ νὰ χαρακτηρι σθῇ ἡρωϊκή, προσπάθεια ἀναδημιουργίας καὶ προσ πάθεια τονώσεως τοῦ πά σχοντος οἰκονομικώς Μαν κεδονικοῦ λαοῦ. Ἡ κυν βέρνησις, ἀγωνίζεται νὰ δημιουργήση μέσα ἀπὸ τὰ ἐρείπια μιᾶς ἄνευ προη ἐθνικῆς καταστροφής φῆς ἕνα ἑλ ληνικὸν κόσμον, καλλίτερον ἀπὸ ἐκεινον που ειχε μεν την ορμην να φέρη την Ελλάδα εις τὴν Κωνσταντινούπο· λιν καὶ στὴν καρδιὰ τῆς Μικρᾶς ᾿Ασίας, ἀλλὰ καὶ δὲν εἶχε τὸ σθένος νὰ κρατή· σε ὅ,τι ὅ,τι ἀπέκτησαν. Τί. Τί. κατὰ συνέπειαν, εἶναι ἐκεῖνο ποὺ κάνει τὸν ἀγρόνην νὰ διατελῇ εἰς ἀπόγνωσιν;
Δὲν θὰ τὸ ἀποκαλύψωμεν πρῶτοι ή· μεῖς. Ὁ ἀγροτικός κόσμος πεινά, δυν στυχεί, διέρχεται μαῦρες καὶ ἀπελπιστι-κὲς ἡμέρες. Μέσα στὴν ψυχὴ τοῦ ἀ· γρότου παίζεται ἕνα μεγάλο δράμα, μια καὶ ἀτελείωτη τραγωδία. πρωτοφανὴς καὶ ἀτε Καὶ ἡ φτώχι ἡ φτώχεια αὐτὴ, ἡ δυστυχία του χωρικοῦ ἔχει ἀντίκτυπον καὶ ἐπὶ τῶν πόλεων, τῶν ὁποίων προκαλεῖ τὴν αἰ· μορραγίαν.
Πάσχει ὁ χωρικός; Πάσχει κοντὰ σ᾿ αὐτὸν καὶ ὁ ἐπαγγελματίας καὶ ὁ ἔμπο-ρος. Πολύ περισσότερο μάλιστα προ-κειμένου περὶ τοῦ ἐμποροεπαγγελματι-κοῦ κόσμου τῆς πόλεως τῶν Σερρῶν, τῆς ὁποίας καὶ αὐτῆς ὁ πληθυσμὸς εἶ· ναι κατὰ 50 τοῖς ἑκατό ἀγροτικός.
του ζεται λιγώτερο. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἡ περιφέρεια τοῦ Νομού Σερρών δοκιμάζεται λιγώτερο. Ο πλούσιος κάμπος της παράγει ἀπ᾿ ὅτ λα. • Καπνὰ καὶ βαμβάκ 0 καὶ λαχανικά. ᾿Αλλὰ οἱ τιμὲς ὅλων αὐτι τῶν τῶν προϊόντων ἐξέπεσαν εἰς βαί βαθα μὸν ποὺ δὲν ἱκανοποιούν τοὺς παρα-Βαμβάκι δημητριακά. γωγούς των.
Στὸ παζάρι ποὺ γίνεται κάθε Τρίτη στὰς Σέρρας θὰ ἰδῆτε τοὺς λαχανοκη-πουρούς ἀραδιασμένους στὸ πεζοδρόμιο καὶ μὲ τὸ κεφάλι γυρμένο πρὸς τὰ κά· τω πρὸς τὰ ὡραῖα προϊόντα των, ποὺ τόσον πλούσια μὲν ἐκθέτουν πρὸς πώλης
σιν, ἀλλὰ παραμένουν αζήτητα. Πενήντα λεπτὰ ἐδῶ τὰ κουκιά! Ογδόντα τὰ τὰ μπιζέλια! μπιζέλια!
οὐ Οἱ διαβάται ἅται περνοῦν περνοῦν καὶ οὔτε τὰ τὰ προ σέχουν καν. Εκαμαν τὰς προμηθεία, των. Η Ἡ ὑπερπαραγωγή εἶναι τόση, ποὺ δὲν μπορεῖ ν᾿ ἀπορροφηθῆ ὁλόκληρη ἀπὸ τὴν πόλι τῶν Σερρών. Καὶ οἱ λα· χανοκηπουροί, ὅταν θὰ βραδυάση, θα φορτώσουν καὶ πάλι τὰ προϊόντα τους νὰ τὰ μετακομίσουν στὶς ἀποθῆκες των.
Καὶ ὅμως... Τὰ ἴδια᾿ αὐτὰ προϊόντα ποὺ μολονότι προσφέρονται σὲ διμὴ ἐν ξευτελιστική, σὲ τιμὴ κάτω τοῦ κό-ους, παραμένουν αζήτητα, στὴν ᾿Α-θήνα καὶ ἄλλες πόλει, τόλεις τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος ζητοῦνταισὲ καλὲς τιμές. Αλ. μεταξύ καὶ καὶ Νέας Ελλάδος ὑπάρχει ἕνα τεῖχος – τὸ Διάταγμα, ὁ Νόμος, ποὺ ἀπαγορεύει τὴν εἰσαγωγὴ στὴν Παλαιὰ Ἑλλάδα λαχανικῶν ἀπὸ τη Μακεδονία....
Ἑπλησίασα προχθὲς στὸ παζάρι ἕναν ἀπὸ τοὺς λαχανοκηπουρούς. Και τον ηρώτησα:
Είσαι εὐχαριστημένος;
Μὲ κύτταξε ττὰ μάτια μ' εἰρωνικὸ καὶ μοῦ ἀπήντησε: μ' ἕνα βλέμμα
– Παίζεις μὲ τὴ τη φτώχεια μου; πᾶς ἀλλοῦ νὰ περάσης τὴν ὥρα σου, μου; Δὲν κύριος...
Κατὰ βάθος δὲν εἶχε ἄλικο. Τοῦ φά-ὅτι ἔπεσα ἀπὸ τὸν οὐρανὸ καὶ δὲν νηκε ότι ἥξετρα τὴν τὴν κατάντεια τῶν λαχανοκη-πουρών. Ως Ως τόσο ἐσυνέχισε.
– Ἔχω οἰκογένεια. Καὶ μεγάλη, που ποὺ λυμελή μάλιστα. Επτὰ στόματα, που δὲν τρώνε μόνον κουκιὰ καὶ μπιζέλια,
Θέλουν καὶ ψωμί... – Πόσα στρέμματα καλλιεργεῖς,
Δέκα Μακεδονικά,
Σοῦ ἀρκοῦν;
– ᾿Αστειεύεσαι; Επιετε νὰ ἔχω τρεῖς φορὲς τουλάχιστον ἄλλα τόσα. νησι; "Έχει, παράπονο ἀπὸ τὴν Κυβέρ· |
– Τὶ νὰ μοῦ κίνῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις; Μήπως έχει καλλιεργησίμου; ἐκτάσεις γιὰ τὸν ἐν γιὰ τὸν ἐν περισσότερες καὶ τὶς κρατάει αυτό της; Υποφέρουμε Υποφέρουμε ἀπὸ τὴν στενό-τητα τῆς γῆς.
Ἰδοὺ λοιπὸν ἕνα ἀπὸ τὰ αἴτια τῆς κακοδαιμονίας ὄχι μονάχα τῶν λαχανο-κηπουρῶν, ἀλλὰ τῶν ἀγροτῶν, τῶν χων ρικῶν ἐν γένει. Ἡ στενότης τῆς γῆς, Η Ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ κλήρου. Τὶ νὰ μουν δέκα στρέμματα σ' νὰ κά-σ' ἕνα φαμελίτη, ποὺ δὲν ἔνει ἄλλους πόρους καὶ δὲν με- 1 τέρχεται ἄλλο επάγγελμα ἀπὸ τὸ τοῦ καλλιεργηνοῦ τῆς γῆς, Διάβαζα κᾶ του κάτου μιὰ σε σεατιστική. Σύμ
μ' αυτής, σε στη Βουλγαρία άναλο σὲ κάθε τετραμελῆ φωνα ' ἀναλος | γοῦν 70 στρέμματα σε ἀγροτικὴ οἰκογένεια. Καὶ στὴ Σερβία 65. Εἶναι δὲ στὶς διὸ αὐτὲς γειτονικές μας χώρες ἀπείρως εὐμενέστερες αἱ κλιματο-λογικές συνθήκες ἀπὸ τὶς ἰδικὲς μας. Γιατὶ ἡμέρες ὁλόκληρες τώρα βρέχει διαρκῶς οἱ Καὶ ἡ διαρκής αὐτὴ καὶ ἰδίως στὰ σιτηρὰ ἀνυπολόγιστες ζημίες. | Ἡ διαφορὰ αὐτὴ εἶναι ἀρκετὰ χαρα
κτηριστική. Καὶ ἀποδεικνύει πίσον ἀν ότητα των στεῖα ἦταν ἡ ἔκκλησις νὰ τις νὰ ἐπανέλθουμε στεια ήταν η ὅλοι στη μητέρα γῆ. Ποῦ ὑπάρχουν αὐ-τὲς αἱ ἐκτάσεις γιὰ τὴν ἀγροτικὴ ἐγκα-τάστασι τῶν ἐπαγγελματιῶν ποὺ πλεονά-ζουν, τῶν ἐργατῶν ποὺ παραμένουν ἄ-πογοι; Ἡ ὑπάρχουσα καλλιεργήσιμος γῆ δὲν ἐπαρκεῖ, οὔτε γιὰ τοὺς ὑφισταμέ-νους ἤδη ἀγρότας. Μὲ τὴν ἐκτέλεοιν τῶν πραγματικῶν ἔργων τοῦ Στρυμῶνος καὶ τῶν Φιλίππων ἡ ὅλη καλλιεργήσιμος ἕκτασις εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ · καὶ Θράκην θὰ ὑπερβῇ τὰ 14 ἑκατομμύρια στρεμμά-των. ᾿Αλλὰ τὸ παραγωγικὰ αὐτὰ ἔργα προχωροῦν μὲ βραδύτητα χελώνης...... Καὶ αἱ σημεριναὶ ἀνάγκαι εἶναι πολλαὶ καὶ ἐπιτακτικαί. Επιβάλλεται ν᾿ ἀπον περατωθοῦν τὸ ταχύτερον τὰ παραγωγι κὰ ἔργα γιὰ νὰ λυθῇ τὸ μεγάλο πρώ-βλημα τῆς στενότητος τοῦ κλήρου, ποὺ προχωροῦν ἀπασχολεῖ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. ᾿Αλλὰ γιὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ, ἐσειάζεται κάποιος αὐστηρότερος κρατικὸς ἔλεγχος καὶ και ποια πουθη καλυτέρα ἐπίβλεψις Μόναὶ καὶ παρακο-καὶ Σία.
Ο,τι συμβαίνει μὲ τοὺς λαχανοκηπου-ροὺς, συμβαίνει καὶ μὲ τοὺς καπνοπα-ραγωγούς. Η θέσις μάλιστα τῶν δευ-τέρων τούτων εἶναι πλέον ἀξιοθρήνητος,
Θὰ ἀναφέρω μερικά παραδείγματα ἀρκετὰ χαρακτηριστικὰ καὶ καὶ ἀξιοπρόσεκτα˙ ᾿Αποδεικνύουν καὶ αὐτά, γιατὶ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος διατελεῖ ἐν ἀπογνώσει. Εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Ζίχνης, εἰς μίαν δηλαδὴ ἀπὸ τὰς καπνικάς περιφε δονικά καπνά, ἐπωλήθησαν κατὰ τὸ ρείας ποὺ παράγουν τὰ καλύτερα Μακε προπαρελθὸν ἔτος, τὸ 1928, 2.400.000 ὁκάδες καπνῶν, ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἰσέπρα· ξαν οἱ καπνοπαραγωγοί 165 ἐν ὅλῳ ἐ κατομμύρια δραχμάς.
πομενὴν περιε ὴν περιφέρειαν, κατὰ τὸ ἑπόμενον έτος, τ έναν ἔτος, τὸ 1929, ἐπωλήθησαν δες περισσότερα ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἰοέ· 2.600,000 ὀκάδες καπνών-200 χιλιά πραξαν οἱ καπνοπαραγωγοί 115 μόνον ἑκατομμύρια, δηλαδή 54 ὁλόκληρα έκα-τομμύρια ολιγώτερα.
Το 1930 τέλος, εἰς τὴν ἰδίαν πάντοτε περιφέρειαν, ἐπωλήθησαν 1.820.000 οκάδες καπνῶν, ἀπὸ τὰ ὁποῖα καὶ εἰσέπραξαν οἱ καπνοπαραγω-γοὶ 72 ἐκατομμύρια. Δη λαδὴ 39 ἑκατομμύρια όλι γώτερα ἀπὸ το 1929 καὶ 93 ἀπὸ τὸ 1928, Σημειω τον ὅτι ἀπὸ τὴν ἐποδεί-αν τοῦ 1930 παραμένουν εἰς χεῖρας τῶν παραγ γῶν ἀπώλητα 600 χιλιάδες ὀκάδες καπνά, διὰ τὰ ὁ ποία προσφέρεται ἡ ἐξεν τελιστική τιμὴ τῶν 25 μόνον δραχμῶν κατ᾿ ὀκῶν. Δέγα μεν έξευτελιστική, διότι πρόκειται περὶ τῶν ἐκλεκτοτέρων Μακεδονικών καπνών, τὰ ὁ7.08 στοιχίζουν 60 καὶ 80 δραχ μὰς και᾿ ὁκᾶν. Διότι ἐκτ τὸς τοῦ κόστους τῆς καλ λιεργείας, πρέπει νὰ λην φθῇ καὶ τοῦτο τὸ γεγον νὸς ὑπ᾿ ὄψιν: Πολλοί και πνοπαραγωγοί ἠγόρασαν καπνοχώραφα πρὸς 60 χι λιάδες δραχμὰς τὸ στρέμ· μα, εἰς περίοδον πα λαιών, καλυτέραν, νομίζοντες ὅτι ἡ και λή, ἡ χρυσῆ ἐκείνη καπνική περίοδος θὰ διήρκει ἐπ᾿ ἄπειρον. Ἦτο σφάλμα των. Κανείς δὲν ἀντιλέγει. ᾿Αλλὰ τὸ ἀπο-τέλεσμα τοῦ ἐξωφρενισμοῦ των αὐτοῦ τὸ πληρώνουν ἀκριβὰ σήμερα. Γιατὶ οἱ περισ λων πολλών χρεῶν των, καὶ περισσότεροι χρεωστοῦν, ἐκτὸς τῶν ἄλ· τῆς ἀξίας τῶν χωραφιῶν ποὺ ἀγόρασαν εἰς μίαν στιγμὴν μέθης ἐκ τοῦ ἀφθόνου χρήματος ποὺ εἰσέπραττον τότε. καὶ μέγα μέρος
"Αλλοις
μὲ τὸν σωφὲς ποὺ βαρέθηκε νὰ Ἐκεῖνο ποὺ συνέβη εἰς τὰς ᾿Αθήνας πλη ρώνῃ πρός πρόστιμα, καταδιωκόμενος καταδιωκό ἀπὸ τὴν τὴν Πάουερ, Πάουερ, καὶ ἔκαψε τὸ αὐτοκίνητό του ἔξω ἀπὸ τὸ Παισματοδικείς, σαι βαίνει εἶνει καὶ σὲ πολλά χωριά. ᾿Αρκετ χωρική ποὺ δὲν κατώρθωσαν νὰ πωλή σουν τὰ κιπνά των ὅλα, εἰς μάτην δὲ ἀπιτάνθησαν ἐδῶ κι᾿ ἐκεῖ, ἱκετεύοντες καὶ ἐκλιταροῦντες καπνομεσίτα; καὶ ἄλ λους μεσάζοντας, εἶναι ἕτοιμοι νὰ βά λουν φωτιὰ καὶ νὰ κάψουν ὅσα κατινά τοὺς ἀπέμειναν. Γιατί, γιὰ τὰ καπνὰ αὐτὰ τοὺς προσφέρεται μιὰ τιμὴ κάτι χειρότερον ἀπὸ ἐξευτελιστική.
ἀπ' ευθείας επαφών με Ο καπνοπαραγωγός αγωγὸς δὲν ἔρχεται εἰς εὐθεῖος ἐπαφὴν μὲ τὸν καταναλω τὴν. Καὶ αὐτὸ εἶναι μία ἀκόμα αἰτία της κακοδαιμονίας του Πειραιασ αιτία για τῶν διαφόρων μεσαζόντων ποὺ τὸν ἐκμεταλλεύονται. Η προσπάθεια ώρι σμένων Συνεταιρισυῶν, ὅπως συγκέν τρώσουν τὰκαπνὰ τῶν μελῶν των νὰ τὰ πωλήτουν ἀπ᾿ εὐθείας εἰς τὸν κατανα λωτὴν ἀπέτυχε. Εἰς χεῖρας των, ἢ μᾶλ· λὸν εἰς τὰς καπναποθήκας των, ὑπάρο χουν σήμερα 800 χιλιάδες ὁ καπνά, τὰ ὁποῖα μένουν ἀπώλητα. Θέλετε ἀπὸ ἀζητησίαν, θέλετε ἀπὸ ἀντίδρασιν. Τὸ γεγονὸς εἶναι πάντοις, ὅτι πρέπει νὰ ἐν πέμβῃ καὶ ἐδῶ τὸ Κράτος, ἡ Κυβέρνη σις, γιὰ νὰ δώσῃ μίαν λύσιν καὶ ν᾿ ἀναι κουφίσῃ τὴν καπνοπαραγωγικὴν τάξιν
Στοὺς κάμπους τῶν Σερρῶν δὲν παι ρατηρεῖται τὸ φαινόμενον τῆς μονοκαλ λιεργείας. Ὅπως προανέφερα καλλιερ γεῖται καὶ τὸ βαμβάκι, τὰ δημητριακά καὶ ἄλλα εἴδη. ᾿Αλλὰ ἡ τύχη καὶ τῶν προϊόντων αὐτῶν δὲν εἶναι καλυτέρα.
Τὸ βαμβάκι ἐπὶ παραδείγματι, καλλι έκτασιν ἐκ 40 περίπου χιλιάδων εργείται εἰς μεγάλην ἔκτασιν. Εἰς μίαν μάτων. Ὁ Νομὸς τῶν Σερρῶν ἔρχεται λιάδων στρεμ δεύτερος, ὡς γνωστόν, εἰς τὴν βαμβα-τῆς Λεβαδειᾶς καὶ μὲ ἐτησίαν παραγω κοκαλλιέργειαν, μετὰ τὴν περιφέρειαν γὴν 3 1)2-4 εκατομμυρίων ὀκάδων. Εἶναι δὲ τὸ βαμπάκι τὸ μόνων προϊόν ποὺ δὲν ὑπετιμήθη. ᾿Αλλά στοιχίζει
ἔχει πολλὰ ἔξοδα καλλιεργείας καὶ δὲν ἀπίνει κέρδος στὸν βαμβακοπαραγωγό. Οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τὴν βαμβακοκαλλι έργεια πρέπει νὰ ἐργάζωνται μόνοι τους, νὰ μὴ προσλαμβάνουν ἄλλους ἐρ-γάτας, γιὰ ν᾿ ἀνταποκρίνωνται. Ἔστω.
Ενθαρρυντικὸν τὸ φαινόμενον τῆς συγ-κρατήσεως εἰς καλὴν τιμὴν τοῦ Μακε-ἑονικοῦ αὐτοῦ προϊόντος.
Καὶ ἀποτελεῖ μίαν ἀνάπαυλαν μέσα στὰ τόσα ἄλλα ἀποκαρδιωτικά παραδείγ-ματα ποὺ ἀναφέραμε παραπάνω, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν εἶναι αὐτὸ μόνον. ῾Υ-πάρχουν καὶ ἄλλα. ᾿Αλλὰ μὲ αὐτό, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ πλέον συβαρὰ καὶ ἐνδι· αφέροντα, θὰ ἀσχοληθούμε στην αύρια-νή μας ἀνταπόκρισι.
Ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ ὑπογραμμίσω-μεν ἐν συμπεράσματι εἶναι τὸ ὅτι ὁ ἀν γροτικός κόσμος ὑποφέρει, δυστυχεῖ, διατελεῖ εἰς ἀπόγνωσιν. Καὶ περιμένει ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν νὰ τοῦ ἔλθη άρω· γός, γιὰ ν᾿ ἀνακουφισθῆ κάπως, νὰ συγκρατηθῆ, νὰ ἐπανέλθη εἰς τὸ ἀρχι-κὸν ψυχικόν του σθένος.
Κ. ΣΚΑΛΤΣΑΣ
