Αναστάσιος Μανθόπουλος
Ο Αναστάσιος (Τάσος) Μανθόπουλος γεννήθηκε στις Σέρρες το 1933. Ο πατέρας του καταγόταν από τη Μικρά Ασία και η μητέρα του από τον Πόντο. Μεγάλωσε σε μια οικογένεια με προσφυγικές ρίζες, σε μια εποχή δύσκολη, που σημαδεύτηκε από την Κατοχή, τις στερήσεις και τις μεγάλες κοινωνικές ανακατατάξεις.
Στα παιδικά του χρόνια, ύστερα από ένα ατυχές περιστατικό, τραυματίστηκε στο δεξί πόδι και έμεινε ανάπηρος για το υπόλοιπο της ζωής του. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής έχασε τον πατέρα του και η ευθύνη για την ανατροφή του ίδιου και των δύο αδελφών του έπεσε εξ ολοκλήρου στη μητέρα του, η οποία αγωνίστηκε με πολλές δυσκολίες για να μεγαλώσει τα παιδιά της.
Παρά τις αντιξοότητες, ο Τάσος έδειξε από νωρίς ιδιαίτερη αγάπη για τη μάθηση και τα γράμματα. Η μητέρα του, αντιλαμβανόμενη τις δυσκολίες που ενδεχομένως θα αντιμετώπιζε στην επαγγελματική του αποκατάσταση εξαιτίας της αναπηρίας του, φρόντισε να συνεχίσει τις σπουδές του και μετά το Δημοτικό. Έτσι, ο νεαρός Μανθόπουλος φοίτησε στο Γυμνάσιο, όπου καλλιέργησε ακόμη περισσότερο τα πνευματικά και λογοτεχνικά του ενδιαφέροντα.
Κατά τα γυμνασιακά του χρόνια γνώρισε έναν άνθρωπο των γραμμάτων των Σερρών, με τον οποίο ανέπτυξε στενή φιλία. Όπως ο ίδιος αναγνώριζε, αυτή η γνωριμία επηρέασε σημαντικά την πνευματική του εξέλιξη και τον βοήθησε να βρει τη θέση του μέσα στην πνευματική και λογοτεχνική κοινότητα της πόλης.
Η πρώτη του λογοτεχνική εμφάνιση έγινε στα τέλη του 1951, με την έκδοση του πρώτου τεύχους του περιοδικού «Εποχή». Εκεί δημοσίευσε το πεζό κείμενο «Κοντά στον Θεό», ενώ στο δεύτερο τεύχος ακολούθησε το διήγημα «Άπιστη Κλεοπάτρα». Οι πρώτες αυτές δημοσιεύσεις τού έδωσαν θάρρος και ενίσχυσαν την επιθυμία του να ασχοληθεί συστηματικότερα με τη λογοτεχνία.
Το 1952, ενώ ακόμη φοιτούσε στην τελευταία τάξη του Γυμνασίου, ανέλαβε τη διεύθυνση της δεκαπενθήμερης μαθητικής εφημερίδας «Μαθητικός Παλμός», η οποία κυκλοφόρησε σε ένα ή δύο τεύχη. Η ενασχόλησή του με την έκδοση και τη δημοσιογραφία αποτέλεσε ένα ακόμη βήμα στην πνευματική του διαδρομή.
Το 1959 κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Ζητείται θέσις», ενώ το 1972 εξέδωσε την ποιητική συλλογή «Τρίπτυχο αγάπης», η οποία καταγράφεται και σε βιβλιογραφικές και λογοτεχνικές αναφορές της εποχής. Η συλλογή αυτή αποτελεί ένα από τα γνωστά έργα της ποιητικής του δημιουργίας.
Ο Μανθόπουλος εργάστηκε ως δημοτικός υπάλληλος στις Σέρρες, όπου έζησε με τη σύζυγό του, έχοντας παράλληλα ενεργή παρουσία στην πνευματική ζωή της πόλης.
Ο Τάσος Μανθόπουλος υπήρξε ένας δημιουργός με έντονη συναισθηματική ευαισθησία, τρυφερότητα και ανθρωπιά. Τα γνωρίσματα αυτά χαρακτήριζαν τόσο την προσωπικότητά του όσο και τη λογοτεχνική του γραφή.
Στην ποίησή του κυριαρχούν η αγάπη, ο έρωτας, η ανθρώπινη επικοινωνία και τα βαθύτερα συναισθήματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Οι στίχοι του διακρίνονται για τον λυρισμό, τη συναισθηματική τους ένταση και τη φροντισμένη έκφραση. Η αγάπη αποτελεί έναν από τους βασικότερους άξονες της δημιουργίας του και παρουσιάζεται σε πολλές διαφορετικές εκφάνσεις: ως τρυφερότητα, προσμονή, νοσταλγία, επιθυμία αλλά και ως βαθιά ανθρώπινη ανάγκη.
Ακόμη και στα πιο μελαγχολικά ή απαισιόδοξα ποιήματά του διακρίνεται μια αχτίδα αισιοδοξίας. Η θλίψη δεν μετατρέπεται σε απόλυτη απελπισία, καθώς μέσα από τους στίχους του διατηρείται πάντα η πίστη στην αγάπη και στην ανθρώπινη ευαισθησία.
Αξιόλογη είναι και η πεζογραφική του παραγωγή. Ωστόσο, ακόμη και στα πεζά του κείμενα, ο Μανθόπουλος διατηρεί έναν έντονα ποιητικό τρόπο έκφρασης. Το συναίσθημα, η ανθρωπιά και η ευαισθησία κυριαρχούν, δίνοντας στα γραπτά του έναν ιδιαίτερο λυρικό χαρακτήρα.
Δημοσίευσε κείμενα και ποιήματά του σε πολλά έντυπα των Σερρών και συμμετείχε στις πνευματικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις της πόλης από τις αρχές της δεκαετίας του 1950. Η παρουσία του καταγράφεται ανάμεσα στους Σερραίους λογοτέχνες που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής πολιτιστικής φυσιογνωμίας του τόπου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το όνομά του περιλαμβάνεται στο έργο του Σταύρου Κοταμανίδη «Σύγχρονοι λογοτέχναι και πνευματικοί άνθρωποι των Σερρών», που εκδόθηκε το 1970. Επίσης, η συμμετοχή του στη λογοτεχνική κίνηση των Σερρών επιβεβαιώνεται από μεταγενέστερες αναφορές και φωτογραφικά τεκμήρια της εποχής. Το 1964, για παράδειγμα, εμφανίζεται σε φωτογραφία μαζί με άλλους Σερραίους λογοτέχνες, ανάμεσά τους ο Μιχάλης Τσαντήρης, ο Ερρίκος Βλάχμπεης, ο Γιάννος Γεωργόπουλος και ο Τάσος Σταμπούλογλου.
Κατά τη δεκαετία του 1970 συνέχισε τη λογοτεχνική του δραστηριότητα. Σύμφωνα με τη μελέτη της Χρυσούλας Σπυρέλη για το σερραϊκό περιοδικό «Γιατί», ο Τάσος Μανθόπουλος υπέγραφε κείμενα στα διπλά τεύχη 19–20 και στο τεύχος 21, αποδεικνύοντας ότι εξακολουθούσε να συμμετέχει ενεργά στα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης.
Ο Αναστάσιος (Τάσος) Μανθόπουλος πέθανε στις 18 Νοεμβρίου 1985, αφήνοντας πίσω του το αποτύπωμα ενός ευαίσθητου ποιητή και ανθρώπου των γραμμάτων, που παρά τις προσωπικές και σωματικές δυσκολίες δεν εγκατέλειψε ποτέ την αγάπη του για τη λογοτεχνία.
Η ζωή και το έργο του αποτελούν ένα μικρό αλλά ουσιαστικό κεφάλαιο της πνευματικής ιστορίας των Σερρών. Μέσα από τους στίχους και τα πεζά του, ο Μανθόπουλος εξέφρασε την αγάπη, την τρυφερότητα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αφήνοντας τη δική του ξεχωριστή μαρτυρία στη λογοτεχνική παράδοση του τόπου.
Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΦΩΝΗ της 19.07.1958
ΕΡΩΤΙΚΟ
Στήν ’Αμαλία
Μιὰ ροδαυγὴ σ’ ἀπάντησα
στὸ δρόμο τῆς ζωῆς μου,
καί τῆς πικρῆς ψυχῆς μου
ὁ πόθος ἤσουν σύ...
Ἡ φύση ὁλόκληρ’ ἤτανε
χερουβικό τραγούδι
καί θεῖο λευκό λουλούδι
ξεχώριζες ἐσύ...
Μά κι’ ἂν τὸ γοργοκύλισμα
τοῦ χρόνου θά σὲ φέρει,
—τῆς νιότης μου ἀστέρι,—
σὲ μέρη μακρυνὰ,
σιμά στὴν ἀχνορόδινη
ἀγγελική μορφή σου
πάντα τρελλός μαζί σου
ὁ νοῦς μου θά πετᾶ...
Δίχως ἐσέν’, ἀγάπη μου,
εἶν’ ἡ ζωή μου μαύρη,
πλοῖο ποὺ τρέχει νάβρει,
γλυκειὰ ἀπανεμιὰ...
Τὰ κύματα τὸ ζώσανε
σὰν ἀστοργος πατέρας...
κι’ ὁ ἀνήμερος ἀγέρας
τοῦ σκίζει τὰ πανιά.
Μακριὰ ἀπὸ σένα, ἀγάπη μου
θρηνῶ στὴν ἐρημιά μου,
ἡ ἀλαργινὴ σου θύμηση
μοῦ δέρνει τὴν ψυχή.
Ἔλα, γλυκειὰ, καί κάθησε
γιὰ μιὰ στιγμή σιμά μου
κι’ ἂς ἑνωθοῦν τὰ χείλη μας
σ’ ἀγάπης προσευχή.
Ἀπόψε μέ τ’ ἀπόβραδο
ὦ σεληνόφωτο, ἔλα,
—ὦ στρίγγλα Μοῖρα, γέλα!—
μέσα μου ν’ ἀπλωθῆ…
μοῦχει δεμένη τὴν ψυχή
στὸ τρεμολάμπισμά σου
στὸ τρεμολίκνισμά σου
ἐρωτισμός βαθύς.
—Σέρρες—
ΤΑΣΟΣ ΜΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ
Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΦΩΝΗ 30.07.1958
ΘΥΜΗΣΕΣ...
Θυμᾶμαι εν' άλλα βραδυνό (πιο σκοτεινό
ἀγκαλιασμένοι που φιλιόμαστε (στο στόμα,
Θυμᾶμαι ἐν᾿ ἄλλο βραδυνό (πιο μακρυνό
ποὺ φτάνει μοῦλεγες καὶ σοῦλεγα («ἀκόμα».
Θυμάμαι τότε σιωπηλοί (γιά ώρα πολύ
χωρίς τα στόματά μας ἄλλο (νὰ μιλι ῦνε,
Θυμάμαι τάτε σιωπηλοί (μὲς τὸ φιλί
ἀκούγαμε μὸν᾽ τῆς καρδιές μας (νὰ χτυποῦνε.
Θυμᾶμαι... Μα τι διαφορά (καμμιά φορά..
θὰν τὰ σκεφτόμαστε με (δακρυσμένα μάτια
Θυμᾶμαι... Μα τι διαφορά... (῎Αχ! θὰν᾿ ἀργὰ
γιὰ ν' ἀνταμώσουμε στὰ ἴδια (μονοπάτια.
ΤΑΣΟΣ ΜΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ
Τέλος θα πρέπει να αναφερθεί πως αρθρογραφούσε στην εφημερίδα των Σερρών ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΦΩΝΗ.
Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΦΩΝΗ της 18.02.1958
ΜΙΚΡΑΙ ΑΓΓΕΛΙΑΙ....
ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
Τοῦ κ. Τάσου Μανθοπούλου
Εἶναι εὐχάριστο να διαβάζει κανείς τις σελίδες τῶν ἀγγελιῶν τῶν ἐφημερίδων, τῶν μεγάλων ἐφημερίδων τῶν ᾿Αθηνῶν ἐννοών Δίδουν ανάγλυφη τὴν εἰκόνα τῆς ζωῆς, τῆς κοινωνίας μας.
Στη καθημερινή μας ζωή περ νοῦν μπροστά από τα μάτια μας σαν κινι ματογραφική ταινία τὰ πιὸ ἀνόμοια πράγματα. Το ίδιο καὶ στη σελίδα σελίδα μὲ τὸς γελίες,
Ἐκεῖ ἀνακατεύονται οι φωνές τῆς ἀγορᾶς, τοῦ ἐργοστασίου, τοῦ θεάτρου, τοῦ χρηματιστηρίου, τῆς φτώχειας που ζητάει έργα σία, τῆς μαγείας που υπόσχεται τύχη. Ἐκεῖ προσφέρεται το χρει αστό σε κάθε ανάγκη, σε κάθε άθε σκοπό, ἀπὸ τὴν προίκα της νυμη φης ίσαμε το νεκρικό φέρετρο, Ἐκεῖ, ὅπως στην κοινωνία, οἱ παραδούχοι πιάνουν μεγάλο μια ρος, οι φτωχοί σφηνώνονται ἀνά-μεσα, οι μετριόφρονες περνούν ἀπαρατήρητοι, οι πεισματάρηδες στο τέλος νικοῦνε κι' οἱ ἀπλοϊκοί πληρώνουνε τα έξοδα των κατερ γαρέων. Η σελίδα μὲ τῆς ἀγγεν λίες! Σε μια σπιθαμή χαρτιοῦ πόσες ἀθλιότητες, πόσες άριετές, πόσες Ελπίδος μαζεμένες, πόσες βασανισμένες υπάρξεις!
Ἰδοὺ μια μια κοινότητα που προ σφέρει γιὰ μιὰ δασκάλα οκτακόσιες δραχμές τὸ μήνα. Καὶ πιὸ κάτω: «'Απωλέσθη βέρα χρυσή. Παρα- φάλι», καλεῖται ὁ εὐρών κλπ.» θα την έχασε κάποια φτωχή αρραβων νιασμένη, που θεωρεί το άπρο-σδόιδιερ για γρουσουζιά, καὶ ποὺ Ισως μεύτη κλαίει, ἐνῶ ἐγώ δια βάζω τη σελίδα που είναι τυπων μένη ή παράκλησή της, ή τελευ-ταία ελπίδα της
Που πηγαίνει περιπλανώμενος ὁ άμοιρος ἐκεῖνος ψυχοπαθής που το καρό πουκάμισο καὶ τις μάλα έφυγε ἀπὸ τὸ Φρενοκομεῖον μὲ λινες κάλτσες; Πόσα παράδοξα καὶ θλιμένα φαντάσματα αγνώ-στων ανθρωπίνων ὑπάρξεων!
Νὰ κι' εκείνοι που ζητοῦν έργα σία, Ένα κόρο ἀπὸ φωνές που Οψώνωνται από ένα πλήθος κάθε λογῆς, κάθε ἡλικίας, κάθε επαγ-γέλματος, κάθε εργασίας. Ο χρεω κοτιτημένος έμπορος που ζητάει κάποια επιστασία, ή ξεπεσμένη κυρία που δέχεται να κάνει ή νοσοκόμα, τη σιδερότρα. Οι ἀπό
κληροι της δουλειάς, τοῦ θεάτρου, τοῦ στρατοῦ ὅλων τῶν τεχνῶν που ζητοῦνε ν᾿ ἀντιγράφουμε το με αφράζουν, να κάνουνε λογα ριασμούς, να βγάζουνε περίπο το τυφλούς καὶ παραλυτικούς. Πολλοί συστείνονται για έξυ
πνοι για σπουδαγμένοι, για δια πλωματούχοι. Άλλοι σημειώνου νε ταπεινὰ τὸν κολό τους χαριτ ἀγκτήρα, στις μικρές οξιώσεις», τ απλές τους συνήθειες και καμμιά φορά και την ύπομονή τους. Με ρικοί παρακαλοῦνε. Υπάρχει στη ὁ τόνος μορφή κάποιας αγγελίας ὁ του ανθρώπου που γυρεύει έλεη μεσίνη. Και τι ε'ρωνίες ἀλήθει από γειτονικότητες κι' άντιθέσεις! Ο νηστικός νέος που ξοδεύει την τελευταία του διεκάρα για ν' άγο ράσει την εφημερίδα, βρίσκει την φτωχή και μικροσκοπική αγγελία. του του τυτ τυπωμένη κάτω από μια τε ράστια ρεκλάμα μιας Τράπεζας με είίοσι έκατομμύρια εκεφάλισια κατατεθειμένα, ή ανάμεσα στον κατάλογο φαγητών κάποιουέστια τως ίου. Χίί τις φωνές που ζητοῦν ἐργασία, βοήθεια, ευσπλαχνία. ᾿Αγγελίες για την απίχτιση ὡραίου στήθους» για άλι φές που κάνουν το δέρμα απαλό σαν Χάν δι, για μηχανές που μακραίνουν τη μύτη, που σφίγγουν τὰ ρου θούνια, που λεπτίνουν τὰ δάχτυ λα καὶ «κολλοῦνε τ᾿ αὐτιά στο κε
Εκείνοι που ζητούνε νύφη μας διασκέζουνε. Πάντα σχεδόν ή ώρι μότητα ἐπιθυμεῖ τὴ νότητα κι' ἀπαριθμεῖ ἀδιάκριτα τις ιδιότη της τῆς Ιδανικῆς συντρόφισσας. εχαριτωμένη, μορφωμένη, πλού σια, τίμια». Σπάνια το τελευταία ἐπίθετο ἀναφέρεται πρώτο. Οι εν γενείς λένε: «ανθηρή ή υγιής» ol λιγώτερο εύγενεῖς: «εύρωστη» με ρικοί: εκαλοαναπτυγμένη», Δε βρήκα ἀκόμη μὰ θὰ βρίσκεται και κάποιος που θα τη θέλει νάχει κι όλα της τα δόντια. ᾿Απίστευτη εἶναι ἡ χωριατιά μερικών αἰτήσε ων: «Βιομήχανος με οκτακόσια ε κατομμύρια κεφάλαια θα παντρευ ότανε δεσποινίδα ή χήρα με 2000 λίρες προίκα». Είναι το εμπορικό λεξιλόγιο ποὺ δὲν ἔχει ἐξευγενιστεί
οὔτι σ' ένα λουλούδι φαιομινικό Αὐτὴ εἶναι ἡ σελιδα με τις άγ γελίες. Καὶ εἶναι για όποιον ξέρει να τη διαβάζει ή πιο εύχαριστη.
Τ. ΜΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ
Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΦΩΝΗ της 06.08.1958
ΤΟΥ Κ. Τ. ΜΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ
Δὲν θὰ κάνω κριτική. Η φύση μου καί ἡ Ιδιότητά μου στέκον ται ἀντίθετα σ' αὐτὴ τὴ δου λειά, καὶ τις ώρες μου τις γεμί ζουν ἄλλες ἀσχολίες. ωστόσο, χω μπροστά μου μια ποιητική συλλογή γιὰ τὴν ὁποία νοιώθω τὴν ἀνάγκη νὰ πῶ ἐδῶ μερικά λόγια. Η συλλογή αυτή για τὴν ὁποία θέλω να μιλήσω, εἰ-ναι ή «Λυρική Εκστρατεία» τοῦ Σερραίου ποιητή κ. Γιάνου Γεωργόπουλου (1958, ἔκδοση τοῦ Περιοδικού Σερρυϊκά Γράμματα).
Ο ποιητής κ. Γιάνος Γεωργόπουλος εἶναι μια ψυχή στοχαστική και ἀνήσυχη. Στην πρώτη του συλλογή που βγήκε το Μάρ τη τοῦ 1957 μὲ τὸν τίτλο «Πρώ τη Παρουσία» είχε ἀφιερώσει το λυρικό στοχασμό του στη μαυρι ισμένη ζωή τῶν ἀνθρώπων καὶ στὰ ποικιλώνυμα δράματά τους.
Ο διακεκριμένος μας ποιητής κ. Ν. Παπᾶς τοῦ εἶχε γράψει τότε στην Εφημερίδα τῶν ποιητῶν, «νὰ μὴ ἀρκεστεῖ νὰ δεῖ τὴν ποίη ση σὰν ἕνα φαινόμενο ἀργίας καὶ ρεμβασμού». Πιστός στα λόγια του αὐτά, ὁ ποιητής μας έξακο λούθησε κι' ἐξακολουθεῖ νὰ γρά-φει καὶ ν' ἀφιερώνει τα πιήματά του στο τραγικό δραμα τῆς ἀν θρώπινης ζωῆς καὶ στὴν ἐξυπη (Συνέχεια εἰς 4η σελίδα)









