Άγιος Γαυδέντιος, 31 Δεκεμβρίου
Aθλητικής άπειρος ου πάντη πάλης,
Kαν ουκ επ’ αυτή Γαυδέντιος εκπνέη.
Το Κολοσσαίο της Ρώμης, χτισμένο στο χώρο της «Χρυσής Οικίας» του Νέρωνα από τους Φλαβιανούς αυτοκράτορες Βεσπασιανό, Τίτο και Δομιτιανό, άνοιξε για χρήση το έτος 80 μ.Χ. Κατά τα εγκαίνια, διεξήχθησαν μάχες και αγώνες μονομάχων, και πέντε χιλιάδες ζώα σφαγιάστηκαν εντός του κυκλώματος του. Η παράσταση ολοκληρώθηκε με τον πλημμυρισμό της αρένας και μια ναυμαχία. Δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα ποιος ήταν ο αρχιτέκτονας του Κολοσσαίου, αν και η παράδοση αποδίδει το κτίριο στον Γαουέντιο, έναν Χριστιανό που, αργότερα, υπέστη μαρτύριο στον ίδιο τον χώρο και έγινε ο πρώτος από πολλούς μάρτυρες.
Λέγεται ότι ο Άγιος Γαυδέντιος θάφτηκε στις Κατακόμβες της Αγίας Αγκνής, στον δρόμο Νομέντα. Ο τάφος καλυπτόταν από μια μαρμάρινη πλάκα που έφερε το στέμμα και την παλάμη, και κοντά της υπήρχε μια φιάλη με το αίμα του. Μια πρόχειρη λατινική επιγραφή ύμνησε τον Άγιο Γαυδέντιο, τον αρχιτέκτονα του Κολοσσαίου.
Η επιγραφή έλεγε:
«Ο Καίσαρας είχε υποσχεθεί τρεις μεγάλες ανταμοιβές· αλλά ψεύτικος και αχάριστος ήταν ο ειδωλολάτρης· Εκείνος που είναι ο μέγας αρχιτέκτονας των ουρανών, και του οποίου οι υποσχέσεις δεν αποτυγχάνουν, έχει ετοιμάσει για σένα, ως ανταμοιβή της αρετής σου, μια θέση στο αιώνιο θέατρο της ουράνιας πόλης.»
Κατά την ανακάλυψή τους, αυτά μεταφέρθηκαν τελικά σε ένα παρεκκλήσι αφιερωμένο στη Μάρτυρα, στην Εκκλησία του Αγίου Λούκα και Μαρτίνα της Φόρουμ. Ωστόσο, τον δέκατο έβδομο αιώνα διαπιστώθηκε ότι η επιγραφή που φαινόταν ότι είχε βρεθεί στον τάφο του Μάρτυρα ήταν πλαστή, καθώς το παράξενο ύφος της δεν έμοιαζε με άλλες αρχαίες επιγραφές, αν και στην άλλη πλευρά υπάρχει μια αυθεντική χριστιανική επιγραφή που λέει AVGVRINA IN PACE. Αν και δεν έχουμε λεπτομέρειες για τον Άγιο Γαυδέντιο όσον αφορά τη μνήμη του στις 31 Δεκεμβρίου στο Συναξάρι της Κωνσταντινούπολης, μπορεί να υποτεθεί ότι ίσως αυτός αναφέρεται.
