Όσιος Γελάσιος, 31 Δεκεμβρίου

 O Γελάσιος άχρι και τέλους βίου,

Tον άξιον γέλωτος ην γελών βίον.

Ο Όσιος Γελάσιος ήταν Αββάς και ασκήθηκε ως ασκητής στην Αίγυπτο. Έγινε ηγούμενος της Νειλοπόλεως στα μέσα του πέμπτου αιώνα. Υπήρξε λόγιος και μεγάλος ηγούμενος, αναμεμειγμένος τόσο στην εκκλησιαστική πολιτική της εποχής του όσο και στις δικαστικές υποθέσεις του μοναστηριού του. Ήταν σταθερός υποστηρικτής του Ιουβεναλίου και τηρούσε τους όρους και τα δόγματα της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου της Χαλκηδόνος.

Η δεύτερη διήγηση εισάγει τον περίφημο Άγιο Συμεών τον Στυλίτη, επάνω στον στύλο του έξω από την Αντιόχεια. Ο Συμεών παρουσιάζεται στον σημαντικό ρόλο του διαιτητή, στον οποίο προσέφευγαν τόσο για κοσμικές διαφορές όσο και για εκκλησιαστικά ζητήματα, ως προφήτη και άγιου ανθρώπου.

Ο Όσιος Γελάσιος εκοιμήθη εν ειρήνη.

1.

Έλεγαν για τον Αββά Γελάσιο ότι είχε μια δερμάτινη Αγία Γραφή αξίας δεκαοκτώ αργυρίων [περίπου 10.000 δολάρια], η οποία περιείχε ολόκληρη την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Την είχε τοποθετήσει στον ναό, ώστε όποιος από τους αδελφούς ήθελε να μπορεί να τη διαβάζει.

Ένας ξένος αδελφός ήρθε να επισκεφθεί τον γέροντα και, βλέποντας τη Γραφή, επιθύμησε να την αποκτήσει και την έκλεψε φεύγοντας. Ο γέροντας δεν έτρεξε πίσω του για να την πάρει, αν και γνώριζε τι έκανε.

Ο αδελφός πήγε στην πόλη και προσπάθησε να την πουλήσει. Βρίσκοντας αγοραστή, ζήτησε δεκατρία αργύρια. Εκείνος του είπε:

«Δάνεισέ μου την πρώτα για να την εξετάσω και μετά θα σου πω την τιμή».

Την πήρε λοιπόν και την έφερε στον Αββά Γελάσιο για να τη δει, λέγοντάς του την τιμή που ζητούσε ο πωλητής. Ο γέροντας του είπε:

«Αγόρασέ την· είναι ωραία και αξίζει την τιμή που λες».

Όταν ο αγοραστής επέστρεψε, είπε στον πωλητή το αντίθετο από όσα του είχε πει ο γέροντας:

«Την έδειξα στον Αββά Γελάσιο και μου είπε πως δεν αξίζει την τιμή που ζητάς».

Ο πωλητής ρώτησε:

«Δεν είπε τίποτε άλλο;»

«Όχι», απάντησε.

Τότε εκείνος είπε:

«Δεν θέλω πια να την πουλήσω».

Συντριμμένος, πήγε στον γέροντα να μετανοήσει και να του επιστρέψει το βιβλίο. Όμως ο Αββάς δεν ήθελε να αποκαταστήσει τη ζημιά του. Ο αδελφός του είπε:

«Αν δεν το πάρεις πίσω, δεν θα βρω ειρήνη».

Και ο γέροντας απάντησε:

«Αν δεν θα έχεις ειρήνη, τότε θα το πάρω».

Έτσι ο αδελφός έμεινε εκεί μέχρι τον θάνατό του, οικοδομούμενος από τον τρόπο ζωής του γέροντα.

2.

Ένα κελλί με ένα μικρό αγρό είχε κληροδοτηθεί στον Αββά Γελάσιο από έναν ηλικιωμένο μοναχό που ζούσε κοντά στη Νειλόπολη. Ένας γεωργός, υπαγόμενος στον Βάτακο, ο οποίος τότε ζούσε στη Νειλόπολη της Παλαιστίνης, ζήτησε από τον Βάτακο να του δοθεί το χωράφι, λέγοντας ότι, σύμφωνα με τον νόμο, του ανήκε.

Ο Βάτακος ήταν βίαιος άνθρωπος και προσπάθησε να πάρει το χωράφι με τη βία από τον Αββά Γελάσιο. Ο γέροντας όμως, μη θέλοντας μοναστικό κελλί να παραδοθεί σε κοσμικό, δεν το παραχώρησε.

Ο Βάτακος, βλέποντας ότι τα υποζύγια του Γελασίου μετέφεραν ελιές από το χωράφι, τα εξέτρεψε βίαια και πήρε τους καρπούς για τον εαυτό του, επιστρέφοντας τα ζώα και τους οδηγούς τους κακοποιημένους. Ο μακάριος γέροντας δεν διεκδίκησε τον καρπό, αλλά ούτε και παρέδωσε το χωράφι.

Οργισμένος, ο Βάτακος ξεκίνησε πεζός για την Κωνσταντινούπολη. Όταν πλησίασε στην Αντιόχεια, όπου η φήμη του Αγίου Συμεών του Στυλίτη έλαμπε, άκουσε γι’ αυτόν και θέλησε να τον δει.

Ο Άγιος Συμεών, από τον στύλο του, τον είδε μόλις μπήκε στο μοναστήρι και τον ρώτησε:

«Από πού έρχεσαι και πού πηγαίνεις;»

Εκείνος απάντησε:

«Από την Παλαιστίνη και πηγαίνω στην Κωνσταντινούπολη».

Ο άγιος συνέχισε:

«Και για ποιο λόγο;»

Ο Βάτακος είπε:

«Για πολλές υποθέσεις· ελπίζω, με τις προσευχές σου, να επιστρέψω και να προσκυνήσω τα άγια ίχνη σου».

Τότε ο Άγιος Συμεών του είπε:

«Δυστυχή, δεν θέλεις να πεις ότι πηγαίνεις να πολεμήσεις άνθρωπο του Θεού. Ο δρόμος σου δεν θα σου βγει σε καλό και δεν θα ξαναδείς το σπίτι σου. Αν ακούσεις τη συμβουλή μου, γύρισε πίσω και ζήτησε συγχώρηση, αν προλάβεις να φτάσεις ζωντανός».

Αμέσως τον έπιασε πυρετός. Οι συνοδοιπόροι του τον έβαλαν σε φορείο και τον μετέφεραν βιαστικά, όπως είχε πει ο άγιος, για να ζητήσει συγχώρηση από τον Αββά Γελάσιο. Όμως, όταν έφτασε στη Βηρυτό, πέθανε χωρίς να δει ξανά το σπίτι του, όπως είχε προφητεύσει ο άγιος. Τα γεγονότα αυτά διηγήθηκε ο γιος του, επίσης ονομαζόμενος Βάτακος.

3.

Οι μαθητές του διηγούνταν επίσης τα εξής: Κάποτε τους έφεραν ένα ψάρι και, αφού μαγειρεύτηκε, ο μάγειρας το έδωσε στον οικονόμο. Επειδή έπρεπε να φύγει επειγόντως, το άφησε στο έδαφος μέσα σε πιάτο, αναθέτοντας σε έναν νεαρό μαθητή του Αββά Γελασίου να το προσέχει.

Ο νέος κυριεύθηκε από επιθυμία και άρχισε να το τρώει λαίμαργα. Όταν ο οικονόμος επέστρεψε και τον είδε, θύμωσε και, απρόσεκτα, τον κλώτσησε. Χτυπημένος σε θανάσιμο σημείο, ο νέος παρέδωσε το πνεύμα του και πέθανε.

Ο οικονόμος, γεμάτος τρόμο, τον έβαλε στο κρεβάτι του, τον σκέπασε και έτρεξε να πέσει στα πόδια του Αββά Γελασίου, διηγούμενος όσα είχαν συμβεί. Ο γέροντας τον συμβούλευσε να μη μιλήσει σε κανέναν και του είπε, όταν όλοι κοιμηθούν, να φέρει το παιδί στο διακονικό και να το τοποθετήσει μπροστά στο θυσιαστήριο.

Ο γέροντας προσευχόταν όλη τη νύχτα. Την ώρα της νυχτερινής ψαλμωδίας, όταν συγκεντρώθηκαν οι αδελφοί, ο γέροντας βγήκε και μαζί του ακολούθησε και το παιδί, ζωντανό. Κανείς δεν έμαθε το γεγονός, εκτός από τον ίδιο και τον οικονόμο, μέχρι τον θάνατό του.

4.

Όχι μόνο οι μαθητές του, αλλά και πολλοί από όσους τον γνώρισαν, διηγούνταν συχνά τα εξής για τον Αββά Γελάσιο.

Κατά τον καιρό της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου στη Χαλκηδόνα, ο Θεοδόσιος, ο οποίος είχε αναλάβει πρωτοβουλία στο σχίσμα του Διοσκόρου στην Παλαιστίνη, προέβλεπε ότι οι επίσκοποι θα επέστρεφαν στις έδρες τους. (Ήταν και ο ίδιος παρών στη Χαλκηδόνα, εξόριστος από την πατρίδα του, επειδή η μοίρα του ήταν να προκαλεί ταραχές.) Έσπευσε λοιπόν στο μοναστήρι του Αββά Γελασίου.

Άρχισε να του μιλά εναντίον της Συνόδου, λέγοντας ότι επικράτησε η διδασκαλία του Νεστορίου. Με αυτόν τον τρόπο πίστευε ότι θα κέρδιζε τον άγιο άνδρα και θα τον οδηγούσε στην πλάνη και το σχίσμα του. Όμως ο Γελάσιος, από τη στάση του συνομιλητή του και με τη φρόνηση που του χάριζε ο Θεός, κατάλαβε την κακοήθεια των λόγων του. Όχι μόνο δεν ενώθηκε με αυτή την αποστασία, όπως σχεδόν όλοι οι άλλοι, αλλά τον έδιωξε με αυστηρό έλεγχο.

Μάλιστα, έφερε μπροστά τους το παιδί που είχε αναστήσει από τους νεκρούς και είπε με πολλή σεμνότητα:

«Αν θέλεις να φιλονικήσεις για την πίστη, έχεις γύρω σου ανθρώπους που θα σε ακούσουν και θα σου απαντήσουν· εγώ δεν έχω χρόνο να σε ακούσω».

Τα λόγια αυτά γέμισαν τον Θεοδόσιο ντροπή. Έφυγε γρήγορα για την αγία πόλη και εκεί έπεισε όλους τους μοναχούς με πρόσχημα δήθεν φλογερό ζήλο. Με τη βοήθειά τους κατέλαβε τον θρόνο των Ιεροσολύμων, έχοντας προετοιμάσει τη θέση του με φόνους και διαπράττοντας πολλά αντίθετα προς τον θείο νόμο και τους ιερούς κανόνες.

Αφού έγινε κύριος της καταστάσεως, χειροτονούσε επισκόπους σε έδρες που δεν είχαν ακόμη χηρεύσει και κάλεσε και τον Αββά Γελάσιο κοντά του. Τον προσκάλεσε στο ιερό, προσπαθώντας να τον κερδίσει, ενώ ταυτόχρονα τον φοβόταν. Όταν ο Γελάσιος μπήκε στο ιερό, ο Θεοδόσιος του είπε:

«Ανάθεμα στον Ιουβεναλιανό».

Ο Γελάσιος έμεινε ακλόνητος και απάντησε:

«Δεν γνωρίζω άλλον επίσκοπο Ιεροσολύμων παρά μόνον τον Ιουβεναλιανό».

Ο Θεοδόσιος, φοβούμενος μήπως και άλλοι μιμηθούν τον άγιο ζήλο του, διέταξε να τον διώξουν από τον ναό, γελοιοποιώντας τον. Οι σχισματικοί τον περικύκλωσαν με δεμάτια ξύλων, απειλώντας να τον κάψουν. Όταν είδαν ότι ούτε αυτό τον φόβισε ούτε τον έκανε να υποχωρήσει και φοβούμενοι λαϊκή εξέγερση —διότι ήταν πολύ γνωστός και τιμημένος— τον άφησαν τελικά να φύγει σώο και αβλαβή, τον μάρτυρα που είχε προσφέρει τον εαυτό του ολοκαύτωμα στον Χριστό.

5.

Λεγόταν για αυτόν ότι στα νεανικά του χρόνια ζούσε ως αναχωρητής μέσα σε μεγάλη φτώχεια. Την ίδια εποχή, στην ίδια περιοχή, υπήρχαν πολλοί άλλοι άνδρες που είχαν ασπασθεί τον ίδιο τρόπο ζωής. Ανάμεσά τους ήταν ένας πολύ απλός και πάμπτωχος γέροντας, ο οποίος έζησε μέχρι τέλους σε ένα μόνο κελλί, αν και στα γεράματά του είχε μαθητές.

Ο ιδιαίτερος ασκητικός του αγώνας ήταν να φυλάγεται από το να έχει δύο χιτώνες και, μέχρι την ημέρα του θανάτου του, να μη μεριμνά για την αυριανή ημέρα όσο ζούσε με τους αδελφούς του.

Όταν ο Αββά Γελάσιος, με τη βοήθεια του Θεού, ίδρυσε το μοναστήρι του, του προσφέρθηκαν πολλά δώρα και απέκτησε υποζύγια και κτήνη, απαραίτητα για τις ανάγκες της μονής. Από την αρχή είχε συζητήσει την ίδρυση του μοναστηριού με τον θεοφόρο Παχώμιο και κατέφευγε στη συμβουλή του σε όλη τη διάρκεια της οικοδομής.

Ο γέροντας που αναφέραμε, βλέποντάς τον απασχολημένο με όλα αυτά και θέλοντας να διατηρήσει την αγάπη που είχε γι’ αυτόν, του είπε:

«Αββά Γελάσιε, φοβάμαι μήπως το πνεύμα σου υποδουλωθεί στα κτήματα και στις περιουσίες του μοναστηριού».

Και εκείνος απάντησε:

«Το πνεύμα σου είναι περισσότερο δεμένο με τη βελόνα που κρατάς, παρά το πνεύμα του Γελασίου με αυτά τα αγαθά».

6.

Έλεγαν ακόμη για τον Αββά Γελάσιο ότι συχνά τον πολεμούσε ο λογισμός να φύγει στην έρημο. Μια ημέρα είπε στον μαθητή του:

«Κάνε μου τη χάρη, αδελφέ, να ανεχθείς ό,τι κι αν κάνω αυτή την εβδομάδα και να μη μου πεις τίποτε».

Πήρε ένα καλάμι και άρχισε να περπατά στο μικρό του προαύλιο. Όταν κουραζόταν, καθόταν λίγο, ύστερα σηκωνόταν και περπατούσε πάλι. Όταν ήρθε το βράδυ, είπε στον εαυτό του:

«Αυτός που ζει στην έρημο δεν τρώει ψωμί, αλλά χόρτα· αφού κουράστηκες, φάε λίγα λαχανικά».

Το έκανε και έπειτα είπε πάλι:

«Αυτός που ζει στην έρημο δεν κοιμάται σε κρεβάτι, αλλά στην ύπαιθρο· κάνε κι εσύ το ίδιο».

Ξάπλωσε λοιπόν στο προαύλιο και κοιμήθηκε. Έζησε έτσι τρεις ημέρες μέσα στο μοναστήρι, τρώγοντας το βράδυ λίγα φύλλα ραδικιού και κοιμώμενος όλη τη νύχτα έξω, ώσπου εξαντλήθηκε.

Τότε, παίρνοντας τον λογισμό που τον ταλαιπωρούσε, τον απέκρουσε λέγοντας:

«Αν δεν μπορείς να επιτελέσεις τα έργα της ερήμου, να ζεις υπομονετικά στο κελλί σου, κλαίγοντας για τις αμαρτίες σου, χωρίς να περιπλανιέσαι εδώ κι εκεί. Διότι το μάτι του Θεού βλέπει πάντοτε τα έργα του ανθρώπου και τίποτε δεν Του διαφεύγει· και γνωρίζει εκείνους που πράττουν το αγαθό».