Άγιος Σέργιος, 2 Ιανουαρίου
Οὐχ οἷον εἰπεῖν, οὐδὲ γνῶσιν φέρειν,
Ὅση χαρὰ Σέργιος ἐτμήθη κάραν.
Ο Άγιος Σέργιος έζησε κατά τη βασιλεία του Αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284‑305). Όταν ο Σαπρίτιος, ο διοικητής της Αρμενίας και της Καππαδοκίας, γνωστός για την έντονη επιμέλειά του στην εκτέλεση όλων των εντολών του αυτοκράτορα, το 304 πέρασε από την Καισάρεια της Καππαδοκίας, φυλάκισε όλους τους Χριστιανούς της πόλης. Αυτοί δεν ήταν πολλοί, καθώς οι περισσότεροι είχαν καταφύγει στα βουνά και κρύφτηκαν εκεί. Παρά τα φρικτά βασανιστήρια, κανένας από τους συλληφθέντες δεν αρνήθηκε την πίστη του.
Ο Σέργιος, Χριστιανός που είχε προηγουμένως υπηρετήσει ως δικαστής, τώρα ως γηραιότερος, πήγε να ζήσει ως μοναχός στην έρημο κοντά στην Καισάρεια. Δεν κατέβαινε ποτέ στην πόλη και κανείς δεν γνώριζε για την παρουσία του. Έτσι, δεν είχε χαρακτηριστεί ως Χριστιανός. Ωστόσο, εκείνη την ημέρα ένιωσε μέσα του μια μεγάλη εσωτερική αναστάτωση που τον ανάγκασε να αφήσει τη μοναξιά του και να εισέλθει στην Καισάρεια.
Όταν έφτασε στην κεντρική πλατεία της πόλης, γινόταν ο ετήσιος θυσιασμός προς τον θεό Δία. Ο ειδωλολάτρης ιερέας απηύθυνε λόγο στον λαό, λέγοντας ότι οι θεοί αρνούνται να δεχτούν τη θυσία όσο υπάρχουν Χριστιανοί στην πόλη που αρνούνται να συμμετάσχουν. Ο πρώην δικαστής Σέργιος κατάλαβε αμέσως ότι ο σκοπός του λόγου του ιερέα ήταν να εξοργίσει τον λαό εναντίον των αθώων, οι οποίοι μέχρι τότε ζούσαν ειρηνικά με όλους στην πόλη και δεν είχαν προκαλέσει κανένα πρόβλημα.
Ο Σέργιος γέμισε ζήλο και ανέβηκε τα σκαλιά του ναού. Από εκεί κήρυξε θερμό λόγο προς τον λαό, κατακρίνοντας τη λατρεία των ειδώλων και τις θυσίες στους ψεύτικους θεούς. Με τις προσευχές του, η φωτιά που είχε ετοιμαστεί για τη θυσία έσβησε. Αυτό εξόργισε τον διοικητή, και ο Σέργιος μαζί με όλους τους φυλακισμένους Χριστιανούς αποκεφαλίστηκαν την ίδια ημέρα με εντολή του διοικητή.
Μετά το μαρτύριό του, το σώμα του ταφήθηκε από ευσεβείς Χριστιανούς. Αργότερα, σύμφωνα με τη παράδοση, τα λείψανά του φέρεται να μεταφέρθηκαν τελικά στην Ισπανία, αλλά δεν υπάρχει καμία ιστορική απόδειξη γι’ αυτό.
Η μνήμη του τιμάται και στις 24 Φεβρουαρίου.
