Εύρεσις των τιμίων λειψάνων του Αγίου Εφραίμ, 3 Ιανουαρίου

Η Ιερά Μονή του Αγίου Εφραίμ στη Νέα Μάκρη συγκαταλέγεται μεταξύ των αρχαιοτέρων μοναστικών κέντρων της Αττικής. Κατά τη μακραίωνη ιστορική της πορεία φιλοξένησε πλήθος μοναχών και κληρικών, οι οποίοι αφιερώθηκαν στη λατρεία του Θεού και στον ασκητικό βίο. Κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, η Μονή γνώρισε σκληρούς διωγμούς και βάρβαρες σφαγές, με αποτέλεσμα τον πλήρη αφανισμό της αδελφότητας.

Το έτος 1945, η μοναχή Μακαρία έφθασε στα ερείπια της αρχαίας Μονής του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, άλλοτε γνωστής ως Σταυροπηγιακής, στο Όρος Αμωμών, στις βορειοανατολικές υπώρειες του Πεντελικού. Καθοδηγούμενη, όπως η ίδια μαρτυρεί, από θεία παρόρμηση, διαμόρφωσε ένα μικρό κελί και άρχισε να καθαρίζει και να αναστηλώνει τα ερείπια του παλαιού Ναού. Κατά τη διάρκεια των εργασιών συλλογιζόταν συχνά ότι στα ίδια αυτά χώματα είχαν ασκητεύσει και μαρτυρήσει μοναχοί προηγούμενων αιώνων και προσευχόταν να της αποκαλυφθεί κάποιος από αυτούς. Τότε άρχισε να ακούει εσωτερικά μια φωνή, αρχικά αμυδρή και με τον χρόνο ολοένα και ισχυρότερη, να της λέγει: «Σκάψε και θα βρεις αυτό που επιθυμείς», έως ότου της υποδείχθηκε συγκεκριμένο σημείο στον προαύλιο χώρο της Μονής.

Στις 3 Ιανουαρίου 1950, η μοναχή Μακαρία ανέθεσε σε εργάτη να σκάψει στο σημείο αυτό. Παρά τις αρχικές αντιρρήσεις του εργάτη, ο οποίος επιθυμούσε να εργαστεί αλλού, τελικώς, ύστερα από επιμονή και προσευχή, πείστηκε και άρχισε την εκσκαφή. Στο σημείο υπήρχαν ερείπια μισογκρεμισμένου κελιού, τοίχοι και κατάλοιπα που μαρτυρούσαν την ύπαρξη παλαιάς μοναχικής κατοικίας. Το πρώτο εύρημα ήταν ανθρώπινη κεφαλή, ενώ ο χώρος πλημμύρισε από έντονη ευωδία.

Η ίδια η Ηγουμένη περιγράφει:

«Γονάτισα με ευλάβεια και ασπάστηκα το σκήνωμα του Αγίου και αισθάνθηκα βαθιά το μέγεθος του μαρτυρίου του. Η ψυχή μου πλημμύρισε αγαλλίαση, σαν να απέκτησα ανεκτίμητο θησαυρό, και καθώς αφαιρούσα προσεκτικά το χώμα, έβλεπα την αρμονία του σκηνώματός του, το οποίο, παρά τους αιώνες που είχε παραμείνει εντός της γης, δεν είχε υποστεί φθορά».

Με ιδιαίτερη φροντίδα, η Ηγουμένη Μακαρία ανέσυρε ολόκληρο το σκήνωμα και το τοποθέτησε σε θυρίδα πάνω από τον τάφο. Ήταν φανερό ότι επρόκειτο για κληρικό, καθώς το μοναχικό του ένδυμα είχε διατηρηθεί άθικτο.

Κατά την ίδια ημέρα, το βράδυ, ενώ τελούσε τον Εσπερινό, άκουσε βήματα που αντηχούσαν από τον τάφο έως την είσοδο του Ναού. Τότε είδε για πρώτη φορά τον Άγιο: ψηλό στο ανάστημα, με μικρά στρογγυλά μάτια, μακριά μαύρη γενειάδα που έφθανε έως τον λαιμό και ενδεδυμένο με μοναχική αμφίεση. Στο ένα του χέρι κρατούσε φλόγα και με το άλλο ευλογούσε, ζητώντας να μεταφερθεί από τη θυρίδα όπου είχε τοποθετηθεί. Την επόμενη ημέρα, η Ηγουμένη καθάρισε τα ιερά λείψανα και τα τοποθέτησε σε ειδική θυρίδα εντός του Ιερού Βήματος του Ναού.

Το ίδιο βράδυ, ο Άγιος εμφανίστηκε εκ νέου στον ύπνο της, την ευχαρίστησε και της αποκάλυψε το όνομά του: Εφραίμ. Έκτοτε, το ιερό λείψανο του Αγίου Εφραίμ φυλάσσεται στη Μονή και καθημερινά πλήθος πιστών προσέρχεται με ευλάβεια, ζητώντας την ευλογία και τη μεσιτεία του. Με τη χάρη του Θεού, ο Άγιος Εφραίμ έχει επιτελέσει αναρίθμητα θαύματα. Στον περίβολο της Μονής διατηρείται έως σήμερα, προστατευμένη εντός ειδικού κτίσματος, η μουριά επάνω στην οποία ο Άγιος παρέδωσε την ψυχή του μαρτυρικώς.

Ο Άγιος Εφραίμ, κατά κόσμο Κωνσταντίνος Μόρφης, γεννήθηκε στα Τρίκαλα στις 14 Σεπτεμβρίου 1384 μ.Χ. σε ειδυλλιακή τοποθεσία , κοντά στον Ληθαίο ποταμό. Έμεινε ορφανός από πατέρα σε μικρή ηλικία μαζί με τα άλλα εφτά αδέλφια του, τη δε φροντίδα τους, μετά τον Θεό, ανέλαβε η ευσεβής μητέρα του. Σε ηλικία 14 ετών, για να αποφύγει τον εξισλαμισμό και τα γενιτσαρικά σώματα, εισήλθε στην ακμάζουσα τότε σταυροπηγιακή Ιερά Μονή του Ευαγγελισμού της Υπεραγίας Θεοτόκου του όρους των Άμωμων (Καθαρών) της Αττικής.

Ο Άγιος Εφραίμ ακολούθησε με ένθεο ζήλο τον Χριστό, και διέπρεψε με την λαμπρότητα της ζωής του και τους πόνους της αθλήσεως του στο ορός των Άμωμων Αττικής (Περιοχή Νέας Μάκρης). Αξιώθηκε ακόμα να λάβει το μέγα Μυστήριο της Ιεροσύνης και το χάρισμα να υπηρετεί το άγιο θυσιαστήριο, σαν άγγελος Θεού, με φόβο Θεού και πολλή κατάνυξη.

Το 1416 μ.Χ. οι Τούρκοι εισέβαλαν και λεηλάτησαν την Αττική και ανάγκασαν το Δούκα των Αθηνών να δηλώσει υποταγή στο Σουλτάνο. Το 1424 μ.Χ. οι Τούρκοι εισέβαλαν βιαίως στη Μονή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και έσφαξαν όλους τους Πατέρες της Μονής. Ο Άγιος απουσίαζε στη σπηλιά του πάνω στο βουνό για προσευχή και μόλις επέστρεψε αντίκρισε έντρομος τα πτώματα των Πατέρων. Αφού τους έθαψε, ακολούθως θρήνησε γοερώς.

Τον επόμενο χρόνο, την 14η Σεπτεμβρίου 1425 μ.Χ., επανήλθαν οι βάρβαροι και βρήκαν τον Άγιο. Τον συνέλαβαν και άρχισαν τα μαρτύρια του, που τελείωσαν στις 5 Μαΐου 1426 μ.Χ. ήμερα Τρίτη και ώρα 9 το πρωί. Τον κρέμασαν ανάποδα σ' ένα δένδρο, που σώζεται ακόμα, τον κάρφωσαν στα πόδια και το κεφάλι, και τέλος το καταπληγωμένο και μαρτυρικό σώμα του το διαπέρασαν με αναμμένο ξύλο και έτσι παρέδωσε την αγία του ψυχή στον στεφανοδότη Χριστό.

Μετά από μισή χιλιετία ευδόκησε ο φιλάνθρωπος Θεός και φανερώθηκαν, ύστερα από πολλές εμφανίσεις του ιδίου του Αγίου Εφραίμ και πολλών άλλων θαυμαστών γεγονότων, όλα όσα σήμερα γνωρίζουμε, τα οποία επιβεβαιώθηκαν με την εύρεση των μαρτυρικών και χαριτόβρυτων λειψάνων του Αγίου στις 3 Ιανουαρίου 1950 μ.Χ.

Ο Άγιος Εφραίμ γιορτάζεται δύο φορές το χρόνο, στις 3 Ιανουαρίου η εύρεση των τιμίων λειψάνων του, και στις 5 Μαΐου το μαρτυρικό του τέλος.

Στα Τρίκαλα πανηγυρίζεται από τον Ιερό Ναό Αγίου Στεφάνου, απέναντι του οποίου, κατά παράδοση, υπήρχε το πατρικό του σπίτι.

Το 2011 μ.Χ. το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης με την υπ’ αριθμ. 217/2-3-2011 Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη κατέταξε τον Όσιο Εφραίμ στο επίσημο ορθόδοξο εορτολόγιο.

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΜΑΚΡΗΣ

Από τις σφαγές των Τούρκων στην ανεύρεση του ιερού σκηνώματος του Αγίου

Η Μονή του Αγίου Εφραίμ στη Νέα Μάκρη είναι ένα από τα παλαιότερα μοναστήρια. Πολλοί μοναχοί και ιερείς έμειναν εκεί και προσευχήθηκαν στον Κύριο. Στα χρόνια της τουρκοκρατίας έγιναν μεγάλες και βάρβαρες σφαγές, όπου ξεκληρίστηκε το μοναστήρι.

Το 1945 μ.Χ. η μοναχή τότε Μακαρία πήγε στα ερείπια της αρχαίας μονής του Ευαγγελισμού, άλλοτε ονομαζόμενης ως Σταυροπηγιακής, του Όρους Αμωμών, στις βορειοανατολικές υπώρειες του Πεντελικού. Απο θεία παρόρμηση, διαμόρφωσε ένα κελάκι εκεί και άρχιζε να καθαρίζει τα ερείπια του παλαιού Ναού για να τον ανακατασκευάσει. Εκεί πολλές φορές διαλογιζόταν ότι σε εκείνα τα χώματα είχαν ζήσει κατά την πάροδο των αιώνων μοναχοί και προσευχόταν να γνωρίσει ή να της φανερωθεί κάποιος από αυτούς. Μια φωνή, αρχικά σιγανή αλλά με τον καιρό δυνατότερη στην ψυχή της, της έλεγε: «Σκάψε και θα βρεις αυτό που επιθυμείς», μέχρι τη στιγμή που της είχε φανερωθεί ένα σημείο στο προαύλιο του μοναστηριού.

Έτσι στις 3 Ιανουαρίου 1950 μ.Χ. ανέθεσε σε εργάτη το σκάψιμο του συγκεκριμένου σημείου που της υποδείκνυε η ίδια η ψυχή της. Αν και ο εργάτης ήταν αρνητικός και ήθελε να σκάψει οπουδήποτε αλλού παρά σε αυτό το σημείο, τελικά, μετά από τις εκκλήσεις και τις προσευχές, ο εργάτης πείστηκε και ξεκίνησε να σκάβει. Το σημείο είχε ένα μισογκρεμισμένο τζάκι, τοίχο και πράγματα που καταδείκνυαν ότι εκεί κάποτε υπήρχε κελί κάποιου μοναχού. Το πρώτο εύρημα, ένα κεφάλι. Μάλιστα, ο χώρος ανέδυε μια ευωδιά.

«Γονάτισα με ευλάβεια και ασπάστηκα το σκήνωμα του Αγίου και αισθάνθηκα βαθιά την έκταση του μαρτυρίου του. Η ψυχή μου γέμισε από αγαλλίαση, απέκτησα μεγάλο θησαυρό, και παίρνοντας το χώμα με προσοχή έβλεπα την αρμονία του σκηνώματός του, που, αν και τόσους αιώνες μέσα στη γη, δεν είχε αλλοιωθεί», έγραψε η ηγουμένη Μακαρία περιγράφοντας τα όσα συνταρακτικά τής συνέβησαν.

Με προσοχή , η Ηγουμένη Μακαρία έβγαλε όλο το σκήνωμα και το τοποθέτησε σε μία θυρίδα που ήταν πάνω από τον τάφο. Ήταν φανερό ότι επρόκειτο για κληρικό καθώς το ράσο του είχε παραμείνει άθικτο.

Το βράδυ, διαβάζοντας τον εσπερινό, η Ηγουμένη άκουσε βήματα. Ο ήχος ερχόταν από τον τάφο, αντηχώντας έως την πόρτα της εκκλησίας. Εκεί τον πρωτοαντίκρισε. Ήταν ψηλός με μάτια μικρά στρογγυλά, με μακριά μαύρα γένια που έφταναν στο λαιμό, ντυμένος με τη μοναχική αμφίεση. Στο ένα χέρι είχε μία φλόγα και με το άλλο ευλογούσε. Ζήτησε να τον βγάλουν από αυτήν τη θυρίδα που τον είχαν. Την επόμενη κιόλας μέρα η Ηγουμένη καθάρισε τα οστά και τα τοποθέτησε σε μια θυρίδα στο Ιερό του Ναού.

Το ίδιο βράδυ ο Άγιος φανερώθηκε στον ύπνο της, την ευχαρίστησε και της φανέρωσε και το όνομά του: Εφραίμ. Το λείψανο του Αγίου Εφραίμ φυλάσσεται εκεί από τότε και καθημερινά εκατοντάδες πιστών το επισκέπτονται ζητώντας από τον Άγιο την ευλογία και τη βοήθειά του. Ο Άγιος με τη χάρη του Θεού έχει κάνει χιλιάδες θαύματα. Στον περίβολο της Μονής, και προστατευμένη από κτίσμα που κτίστηκε γύρω της, υπάρχει η μουριά πάνω στην οποία ο Άγιος Εφραίμ άφησε την τελευταία του πνοή.

Λειτουργικά κείμενα

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος α΄. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Ἐν ὄρει τῶν Ἀμώμων ὥσπερ ἥλιος ἔλαμψας, καί μαρτυρικῶς, θεοφόρε, πρός Θεόν ἐξεδήμησας, βαρβάρων ὑποστάς ἐπιδρομάς, Ἐφραίμ Μεγαλομάρτυς τοῦ Χριστοῦ· διά τοῦτο ἀναβλύζεις χάριν ἀεί, τοῖς εὐλαβῶς βοῶσι· δόξα τῷ δεδωκότι σοι ἰσχύν, δόξα τῷ σέ θαυμαστώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διά σοῦ, πᾶσιν ἰάματα.