Άγιος Γρηγόριος ο Οσιομάρτυρας και θαυματουργός, 8 Ιανουαρίου
Ο Όσιος Γρηγόριος εκάρη μοναχός στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου κατά την εποχή του Αγίου Θεοδοσίου (3 Μαΐου). Χάρη στη ζέση του στην προσευχή, έλαβε από νωρίς το χάρισμα της θαυματουργίας και τη νίκη κατά των δαιμόνων. Αφιέρωνε πολύ χρόνο στην ανάγνωση βιβλίων, τα οποία αποτελούσαν τη μοναδική του περιουσία. Είχε το χάρισμα να συνετίζει τους κλέφτες. Πολλές φορές ληστές εισέβαλαν στο κελί του ή στον κήπο, αλλά ο Άγιος τους νουθετούσε, εκείνοι μετανοούσαν και άρχιζαν να ζουν τίμια ζωή. Άλλοι συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν, όμως ο μοναχός έδινε μέρος από τα βιβλία του στον άρχοντα της πόλης, για να ελευθερώσει από τη φυλακή τους κλέφτες που τον είχαν επιτεθεί. Τελικά πούλησε και τα υπόλοιπα χειρόγραφά του, για να μη δελεάζει πιθανούς ληστές, και μοίρασε τα χρήματα στους φτωχούς.
Κάποτε, όταν ο μοναχός πήγε στον ποταμό Δνείπερο για να πάρει νερό, κάποιοι υπηρέτες του πρίγκιπα Ροστισλάβου είδαν τον Γέροντα και άρχισαν να τον χλευάζουν με αγένεια. Ο Άγιος τους απάντησε:
«Παιδιά μου, ενώ θα έπρεπε να ζητάτε τις προσευχές όλων, εσείς δυσαρεστείτε τον Θεό. Κλάψτε, διότι πλησιάζει συμφορά. Μετανοήστε και παρακαλέστε τον Θεό να σας ελεήσει την Ημέρα της Κρίσεως. Όλοι σας θα βρείτε τον θάνατο στο νερό μαζί με τον πρίγκιπά σας».
Με διαταγή του εξοργισμένου πρίγκιπα Ροστισλάβου, ο μοναχός δέθηκε χειροπόδαρα και πνίγηκε στον Δνείπερο με μια πέτρα δεμένη στον λαιμό του, στις 25 Μαΐου 1093. Ωστόσο, η προφητεία του εκπληρώθηκε. Ο Ροστισλάβος δεν επέστρεψε από την εκστρατεία. Την επόμενη ημέρα, 26 Μαΐου 1093, ο εικοσάχρονος πρίγκιπας πνίγηκε μπροστά στα μάτια του αδελφού του, Βλαδίμηρου Μονομάχου, προσπαθώντας να σωθεί καθώς διέφευγε από τους Πολόβτσιους.
Οι αδελφοί της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου αναζήτησαν τον Γρηγόριο επί δύο ημέρες χωρίς αποτέλεσμα. Την τρίτη ημέρα, το σώμα του μοναχού βρέθηκε στο κελί του, με τα χέρια και τα πόδια δεμένα, με πέτρα στον λαιμό, με βρεγμένα ρούχα, αλλά με πρόσωπο φωτεινό και λαμπρό. Ορισμένες πηγές ταυτίζουν αυτόν τον Άγιο Γρηγόριο με άλλον Άγιο Γρηγόριο, υμνογράφο Κανόνων προς τιμήν του αγίου πρίγκιπα Βλαδιμήρου, του Αγίου Θεοδοσίου και των αγίων Μαρτύρων Βόριδος και Γκλεμπ. Όμως ο Άγιος Γρηγόριος ο υμνογράφος έζησε αργότερα και πέθανε περίπου το έτος 1120. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θαυματουργός εκοιμήθη το 1093 και ετάφη στις Κοντινές Σπηλιές, όπου το ιερό του λείψανο παραμένει άφθαρτο έως σήμερα. Επιστημονική εξέταση έδειξε ότι ο Γρηγόριος πέθανε σε ηλικία 50–60 ετών και είχε αρκετά σπασμένα πλευρά.
