Όσιος Μάρκος, Θεόφιλος και Ιωάννης, των Σπηλαίων του Κιέβου, 29 Δεκεμβρίου
Πολλά χρόνια αργότερα, ο μεγαλύτερος από τους δύο αδελφούς απουσίαζε για υπόθεση του μοναστηριού. Κατά τη διάρκεια αυτής της απουσίας, ο αδελφός του Ιωάννης αρρώστησε και πέθανε. Μερικές ημέρες αργότερα επέστρεψε ο άγιος Θεόφιλος και πήγε μαζί με τους αδελφούς να δει το σώμα του αδελφού του. Βλέποντας ότι ήταν τοποθετημένος στο ανώτερο μέρος του κοινού τους τάφου, αγανάκτησε εναντίον του αγίου Μάρκου και είπε:
«Γιατί τον έβαλες στη δική μου θέση; Εγώ είμαι μεγαλύτερος από αυτόν».
Ο ασκητής των σπηλαίων Μάρκος υποκλίθηκε ταπεινά στον άγιο Θεόφιλο και του ζήτησε συγχώρηση. Στρέφοντας τότε το λόγο του προς τον νεκρό, είπε:
«Σήκω, δώσε τη θέση αυτή στον μεγαλύτερο αδελφό σου και εσύ ξάπλωσε στην άλλη θέση».
Και ο νεκρός μετακινήθηκε στη χαμηλότερη θέση του τάφου. Βλέποντας αυτό, ο άγιος Θεόφιλος έπεσε στα γόνατα μπροστά στον άγιο Μάρκο και ζητούσε τη συγχώρησή του. Ο άγιος Μάρκος του είπε ότι έπρεπε να μεριμνά για τη δική του σωτηρία, διότι σύντομα θα συναντούσε τον αδελφό του σε εκείνον τον τόπο.
Ακούγοντας αυτά, ο άγιος Θεόφιλος φοβήθηκε πολύ και αποφάσισε ότι σύντομα θα πέθαινε. Μοίρασε όλα όσα είχε, κρατώντας μόνο το μοναχικό του ένδυμα, και κάθε ημέρα περίμενε την ώρα του θανάτου. Κανείς δεν μπορούσε να σταματήσει τα δάκρυά του ούτε να τον δελεάσει με νόστιμο φαγητό. Τα δάκρυα έγιναν το ψωμί του ημέρα και νύχτα (Ψαλμ. 41/42:3). Ο Θεός του χάρισε ακόμη μερικά χρόνια για μετάνοια, τα οποία πέρασε με νηστεία και θρήνο. Από το αδιάκοπο κλάμα μάλιστα έχασε και την όρασή του.
Ο άγιος Μάρκος προείδε την ώρα του θανάτου του και είπε στον Θεόφιλο ότι σύντομα θα αναχωρούσε από αυτή τη ζωή. Ο Θεόφιλος τον παρακάλεσε λέγοντας:
«Πάτερ, ή πάρε με μαζί σου ή δώσε μου πίσω το φως των ματιών μου».
Ο άγιος Μάρκος του είπε:
«Μη ζητάς τον θάνατο· θα έρθει στον καιρό του, ακόμη κι αν δεν τον επιθυμείς. Αυτό ας είναι το σημείο του επικείμενου τέλους σου: τρεις ημέρες πριν φύγεις από τον κόσμο αυτόν, η όρασή σου θα αποκατασταθεί».
Τα λόγια του αγίου εκπληρώθηκαν. Το σώμα του αγίου Θεοφίλου τοποθετήθηκε στο Σπήλαιο του Αγίου Αντωνίου, στον ίδιο τάφο με τον αδελφό του άγιο Ιωάννη, κοντά στα λείψανα του αγίου Μάρκου. Η μνήμη τους τιμάται επίσης στις 28 Σεπτεμβρίου και τη δεύτερη Κυριακή των Νηστειών (Κυριακή του Μεγάλου Τεσσαρακοστού).
