Στο Μέτωπο του Στρυμόνα : Eξόρμηση στο Όρλιακο, στον Σταυρό και στο Σιδηρόκαστρο, 10 Μαρτίου 1935

Από τις πολεμικές επιχειρήσεις της Μακεδονίας:
Το ιππικό διασχίζει,  τη φημισμένη γέφυρα του Ορλιάκου (Στρυμωνικό)
(Φωτογραφία του απεσταλμένου της εφημερίδας «Ελεύθερος Άνθρωπος»)

Στο Μέτωπο του Στρυμόνα : Eξόρμηση στο Όρλιακο, στον Σταυρό και στο Σιδηρόκαστρο, 10 Μαρτίου 1935

Η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ της 12.03.1935 ανέφερε:

Στη ζώνη των πυρών μαζί με τον κ. Κονδύλη

Καθώς διασχίζουμε τον Στρυμόνα...

Από τον απεσταλμένο μας Α. Αντωνακάκη, που παρακολουθεί τις πολεμικές επιχειρήσεις.

ΜΕΤΩΠΟ ΣΤΡΥΜΟΝΑ

ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ – 7ο χλμ.
ΚΥΡΙΑΚΗ 10-3-1935
ΩΡΑ 19:00

Ο φιδίσιος δρόμος που κατεβαίνει από τα υψώματα της Δίβρης προς την κοιλάδα του Στρυμόνα δεν ήταν ακίνδυνος αυτές τις ημέρες. Από το οχυρό του Καζακλή, που βρίσκεται κοντά στην πόλη των Σερρών, τα κανόνια των επαναστατών έστειλαν αρκετές οβίδες προς τη δημόσια οδό. Μερικά φορτηγά αυτοκίνητα, που είχαν απομείνει μόνο με τους σκελετούς τους, μαρτυρούν τις σκοπευτικές ικανότητες των επαναστατών.

Ευτυχώς, όμως, τα θύματα που θρηνήσαμε εκεί ήταν ελάχιστα. Πάντως, δεν υπήρξαν νεκροί. Οι περισσότεροι τραυματίες ήταν ελαφρά τραυματισμένοι. Άλλωστε, και το πυροβολικό των επαναστατών είναι ανεπαρκές. Υπολογίζεται ότι δεν διαθέτουν περισσότερα από τέσσερα κανόνια στον τομέα των Σερρών.

Ο Οικονόμου και ο Κρυστάλλης, οι οποίοι διευθύνουν αυτό το πυροβολικό από τη Θεσσαλονίκη μέχρι εδώ, καθώς και οι φρουρές που ελέγχουν την κυκλοφορία, με στρατιωτικά τμήματα και πυροβόλα τοποθετημένα στα υψώματα πάνω από το Στρατηγείο, δημιουργούν μια εικόνα που δεν μας αφήνει να αισθανθούμε ασφαλείς.

Αν όλα αυτά δεν υπήρχαν, ίσως σήμερα το πρωί να είχαμε μια υποσυνείδητη διάθεση να δειλιάσουμε και να παρακολουθούμε από μακριά τα κανόνια. Τα δύο φανταράκια, όμως, που μας συνοδεύουν και τα οποία πήραμε στο αυτοκίνητό μας, αφού τα ξεκρεμάσαμε από τις πλευρές ενός φορτηγού, όπου έμοιαζαν με τσαμπιά σταφυλιού, δεν μας επιτρέπουν ούτε καν μια τέτοια σκέψη.

Είναι δύο λεβέντες από το Πρώτο Πεζικό. Γνήσιοι Αθηναίοι, που, καθώς εμείς ξεχάσαμε να τους προσφέρουμε ένα τσιγαράκι, δεν χάνουν την ευκαιρία να μας ντροπιάσουν.

«Πάρτε ένα τσιγαράκι!» μας προσφέρουν τα φανταράκια, γεμάτα κέφι και μπρίο.

Έχουν την εντύπωση πως αυτό που συμβαίνει εκεί κάτω είναι και δεν είναι πόλεμος.

Κι όμως, φαίνεται πως γίνεται μεγάλος σαματάς. Το πυροβολικό δεν έχει αρχίσει να βάλλει ούτε δύο ώρες. Η ώρα είναι περίπου πέντε το πρωί.

Ο Κονδύλης προχωρεί με το αυτοκίνητό του και τους επιτελείς του μπροστά μας. Ανάμεσα στον γδούπο που αφήνουν οι κανονιές, δεν υπάρχει τίποτε το ασυνήθιστο. Δεν πρόκειται για κάποια ιδιαίτερη διαπίστωση, αλλά απλώς αναφέρουμε την εντύπωσή μας.

Ο Κονδύλης σήμερα το πρωί αποθεώθηκε. Μπορεί να πει κανείς ότι η μάχη, από τη στιγμή της εμφάνισής του, παίρνει τον δικό του χαρακτήρα.

Μόλις έφτασε στο μέτωπο, έκανε την εξής δήλωση:

«Θα πολεμήσω μαζί με τα φανταράκια του Πρώτου Πεζικού και της Μεραρχίας Ναυπλίου».

Είναι η δήλωση που κορυφώνει τον ενθουσιασμό.

Και, εμπρός παιδιά!

Από χθες το βράδυ, έπειτα από μεγάλες και ηρωικές προσπάθειες για την κατασκευή γέφυρας στο ποτάμι, κάτω από τα διασταυρούμενα πυρά του δικού μας και του αντίπαλου πυροβολικού, η γέφυρα του Ορλιάκου, αυτή η περίφημη γέφυρα που μας απασχόλησε τόσες ημέρες, είναι έτοιμη.

Της έλειπε ένα τμήμα περίπου 25 μέτρων, το οποίο είχαν κάψει οι επαναστάτες με πετρέλαιο κατά την υποχώρησή τους.

Η έλλειψη αυτή αντιμετωπίστηκε με μια προσωρινή λύση. Οι βάρκες θα χρησίμευαν για να περάσει το πεζικό. Το βαρύ πυροβολικό, όμως, χρειαζόταν μια ολοκληρωμένη γέφυρα. Ωστόσο, το πρώτο ζήτημα ήταν η διάβαση του πεζικού. Αυτή θα ανάγκαζε τους επαναστάτες να υποχωρήσουν.

Επρόκειτο για την έναρξη της προέλασης.

Η ώρα έναρξης της διάβασης του ποταμού ήταν 5:30 το πρωί.

Πρώτη φάλαγγα, με επικεφαλής τον Γιανναγιώτη Δεμέστιχα. Σε αυτήν ανήκει η τιμή να περάσει πρώτη από τη γέφυρα και να παραταχθεί σε ακροβολισμό.

Από αυτήν ξεχώρισε ένα τμήμα, το τμήμα της θυσίας. Ήταν, όμως, και το πιο τυχερό, γιατί πέρασε αθόρυβα. Ήταν ακόμη σκοτάδι και η διάβασή του δεν έγινε αντιληπτή από τον εχθρό.

Στη συνέχεια, με μια ηρωική εξόρμηση, πέρασαν και οι υπόλοιπες φάλαγγες. Ο Πολύζος, ο Μπασιάκος, όλοι.

Και ο αντίπαλος άρχισε να υποχωρεί.

Στο μεταξύ, ο Κονδύλης βρίσκεται στη γέφυρα.

Περνά!

Αλαλαγμοί και ζητωκραυγές.

Το σχέδιο του Κονδύλη προχωρεί στην εκτέλεσή του!

Από τις 5:30 το πρωί μέχρι το απόγευμα, ορυμαγδός από βαριά πυροβόλα και πολυβόλα συνεχίζεται μέχρι τις τέσσερις το απόγευμα.

Ο Κονδύλης βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Ο εχθρός αμύνεται όσο μπορεί, διαθέτοντας όσα μέσα κατάφερε να συγκεντρώσει. Χαρακώματα, αμπριά του 1916 και τους Λαζούς «παλικαράδες» του Μπακιρτζή. Ο χαρακτηρισμός ανήκει στον αρχιστράτηγο.

Το Σύνταγμα Μεσολογγίου, όμως, που βρίσκεται ήδη στην πρώτη γραμμή, τους σαρώνει.

Στο μεταξύ, βρίσκει κανείς τον χρόνο και την ευκαιρία να παρακολουθήσει ηρωικές στιγμές της μεγάλης εξόρμησης.

Τη στιγμή που περνούν τα φανταράκια από τη γέφυρα, μια οβίδα πέφτει και εκρήγνυται. Ο θάνατος σε άλυτο σίδερο!

Κι όμως, τι ψυχραιμία!

Ένας φαντάρος, ο Γιώργης Σωντηρίου, γεμίζει έναν κουβά με νερό από το ποτάμι — πού διάολο το βρήκε; — και τον αδειάζει πάνω σε έναν τραυματισμένο αξιωματικό.

Ένας άλλος, ο υπολοχαγός Καλλιόπουλος, ενώ επιχειρεί να βοηθήσει έναν τραυματισμένο αντίπαλο, κινδυνεύει από τα πυρά των πολυβόλων. Κι όμως, τρέχει για να βοηθήσει τον πληγωμένο εχθρό.

Όταν τον ρώτησαν πώς κινδύνευσε τόσο πολύ, απάντησε:

«Τι φταίνε τα φανταράκια; Αυτά είναι αδέλφια μας. Εχθροί μας είναι εκείνοι που τα οδηγούν στο αδελφικό μακελειό!»

Αυτή αποτελεί βαθιά πίστη των φαντάρων μας.

Έχουν δίκιο!

Αξίζει να σημειωθεί ότι παρόμοια ηρωικά επεισόδια σημειώθηκαν και στις ηρωικές μάχες που έγιναν σήμερα, σε συνδυασμένη δράση με την εξόρμηση του Ορλιάκου (Στρυμωνικό), στον Σταυρό και στο Σιδηρόκαστρο.

Πρόκειται, όπως όλοι καταλαβαίνουν, για την πρώτη αρχή της εφαρμογής του μεγάλου επιτελικού σχεδίου του κ. Κονδύλη.

Α. Α. ΑΝΤΩΝΑΚΑΚΗΣ

Σημείωση: Το πρωτότυπο που παρέθεσες περιέχει αρκετά αλλοιωμένα ή δυσανάγνωστα σημεία. Στα συγκεκριμένα σημεία η απόδοση είναι αναγκαστικά προσεκτική.

 

Αυτούσιο το κείμενο:

Εἰς τὴν ζώνην τοῦ πυρὸς

μαζὺ μὲ τὸν κ. Κονδύλην

|

Ἐνῶ διαβαίνομεν τὸν Στρυμόνα...

Τοῦ παρακολουθοῦντος τὰς πολεμικάς ἐπιχει ρήσεις ἀπεσταλμένου μας κ. Α. ᾿Αντωνακάκη

ΜΕΤΩΠΟΝ ΣΤΡΥΜΟΝΟΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟΝ 7ον χλμ.

ΚΥΡΙΑΚΗ 10-3-35

ΩΡΑ 19η

Ο φιδίσιος δρόμος που κατεβαίν νει ἀπὸ τὰ ὑψώματα τῆς Δίβρης πρὸς τὴν κοιλάδα τοῦ Στρυμόνος δὲν ἦτο ἀκίνδυνος αὐτὰς τὰς ἡμέ-ρας. ᾿Απὸ τὸ ὀχυρὸν τοῦ Καζακλή ποὺ εὐρίσκεται πλησίον τῆς που λεως τῶν Σερρῶν τὰ κανόνια τῶν ἐπαναστατῶν ἔστειλαν ὄχι λίγες οι βίδες πρὸς τὴ δημοσιά. Μερικά φορτηγά αὐτοκίνητα που δείχνουν τοὺς σκελετούς των μαρτυροῦν γιὰ τις σκοπευτικές ἱκανότητες τῶν ἐν παναστατών.

Εὐτυχῶς ὅμως! Τὰ θύματα ποὺ ἐθρηνήσαμεν ἐκεῖ ἦσαν ελάχιστα, Πάντως δέ, όχι νεκροί. Οἱ πλει-στοι τραυματίαι καὶ μάλιστα έλα φρώς. Διότι καὶ τὸ πυροβολικόν τῶν ἐπαναστατῶν εἶνε ἀνεπαρκές -ὑπολογίζεται ὅτι δὲν διαθέτουν περισσότερα ἀπό 4 κανόνια εἰς τὸν τομέα τῶν Σερρῶν καὶ οἱ Οι· κονόμου καὶ Κρυστάλλης, οἱ ὁι ποίοι διπόθυνον το πυροβολικόν

αὐτὸν από Θεουσλονίκης μεχρ ἐδῶ, ἡ φρουρὲς ποὺ ἐλέγχουν τὴν κυκλοφορίανκτάς τμήματα στρα· τὰ και στημένα εἰς τὰ ὑπὲρ τὸ Στρατη-νόνισε νπούεις συναντάμε πιο κάτω δεῖον ὑψώματα, ὅλη ἡ εἰκόνα δια τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν εὑρισκό· μεθα ἐν ἀσφαλείᾳ, θὰ εἶχαμε μὰ λιστα υποσυνείδητη την διάθεσιν νὰ δειλιάσωμε σήμερα το πρωί και θωρακουαμδυαπό μακρυά το και νονίδιας Τα δυό φανταράκια ὅμως μᾶς συνοδεύουν πήραμε στὸ αὐτοκίνητό μας ἀφοῦ τὰ ξε· | κρεμάσαμε ἀπὸ τις πλευρές ἑνὸς φορτηγοῦ ὅπου ἔμοιαζαν μὲ τσαμ-πια σταφυλιοῦ δὲν μᾶς ἐπιτρέ· πουν ούτε καν τέτοια σκέψι. Εἶνε δυὸ λεβεντιὲς ἀπὸ τὸ πρῶτο Πεζι κό. Αθηναΐοι βέροι, ποὺ καθώς λησμονήσαμε μεῖς νὰ τοὺς προσφέ. ρωμε τσιγαράκι, δὲν χάνουν τὴν εὐκαιρία νὰ μᾶς ντροπιάσουν...

– Πάρτε ἕνα τσιγαράκι! Μας προσφέρουν τα φανταρά-κια γεμάτα κέφι καὶ μπρίο. "Ε-χουν τὴν ἐντύπωσιν πὼς εἶνε καὶ δὲν εἶνε πόλεμος τὸ πατιρντὶ ποὺ γίνεται ἐκεῖ κάτω.

Καὶ ὅμως φαίνεται να γίνεται μεγάλος σαματας. Το πυροβολικό δὲν εἶνε δυὸ ώρες ποὺ ἔχει ἀρχί-σει. Ἡ ὥρα εἶνε 5η πρωϊνὴ περί-- που. Ο Κονδύλης προχωρεῖ μὲ τὸ αὐτοκίνητό του καὶ τοὺς ἐπιτε· λεῖς του ἐμπρός μας. ᾿Ανάμεσα εἰς τὸν γδούπον ποὺ ἀφίνει ἡ κανονιά λῆς, οὔτε περὶ ἐπιβεβλημένης ρότητος. ᾿Απλῶς ἀναφέρομεν τὴν ἐντυπωσίν μας. Ο Κονδύλης σήμε· ρα το πρωί ἀπεθεώθη. Μπορεῖ νὰ τῇ κανείς ὅτι ἡ μάχη ἀπὸ τῆς στιν μῆς τῆς ἐμφανίσεώς του παίρνει τὸν χαρακτήρα της. Έκαμε, μόλις έφθασε στο μέτωπο μια δήλωσι: – «Θα πολεμήσω μαζύ μὲ τὰ φανταράκια του πρώτου Πεζικού

καὶ τῆς Μεραρχίας Ναυπλίου». Εἶνε ἡ δήλωσις που κορυφώνει τον ἐνθουσιασμόν.

Καὶ, ἐμπρὸς παιδιά 1 ᾿Από βραδὺς ἔπειτα ἀπὸ με

γάλες καὶ ἠρωϊκές προσπάθειες γιὰ τὴν ζεῦξι γεφύρας εἰς τὸν που ταμό, κάτω ἀπὸ τὰ διασταυρού-μενα πυρὰ τοῦ πυροβολικοῦ ἡ· μῶν καὶ τῶν ἀντιπάλων, τὸ γεφύ-ρι τοῦ ῎Ορλιακο-αὐτὸ τὸ περίφη· μο γεφύρι ποὺ μᾶς ἀπησχόλησε τόσες μέρες τώρα εἶνε ἕτοιμο. τοῦ ἔλειπε ένα τμῆμα 25 περίπου μέτρα ποὺ τῶχαν κάψει οἱ ἐπανα-στάτες μὲ πετρέλαιο κατὰ τὴν ὑν ποχώρησίν των. Αὐτὴ ἡ ἔλλειψης

bam αιματωμένη μεθαδο. Αυτές ή

ρίνα. "Έτσι αποφεύγεται ο κίνδυ νος νὰ τις τρυπήσουν ἡ σφαίρες καὶ νὰ βουλιάξουν. Εν Ἐν τῷ μετα-θεια ἡ ὁποία συνεχίσθη καὶ ση-ξύ σύντονη κατεβάλλετο προσπά μερον γιὰ νὰ ἐπισκευασθῇ τὸ γε· φύρι. βάρκες ήτο προσωρινή λύσις ποὺ θὰ ἐχρησίμευε διὰ νὰ περάσῃ τὸ πεζικόν. Το βαρύ δι μως πυροβολικόν ἐχρειάζετο γε-φύρι τέλειο. ᾿Αλλὰ τὸ πρῶτο ζήν τημα ἦτο ή διάβασις τοῦ πεζι κουῦ. Αὐτὸ θὰ ἔδιωχνε τοὺς ναστάτες. Επρόκειτο περὶ τῆς προς ελάσεως. "Ωρα ἐνάρξεως τῆς διαβάσεως τοῦ ποταμοῦ ἡ 5.30 πρωϊνή.

Φάλαγξ πρώτη ὑπὸ τὸν Γιανα· γιώτην Δεμέστιχαν. Εἰς αὐτὴν ἀν τήκει ἡ τιμή να περάσῃ πρώτη ἀπὸ τὴν γέφυραν καὶ νὰ ταχθῇ εἰς ἀκροβολισμόν. Καὶ ἀπὸ αὐτὴν ένα τμήμα, τὸ τμῆμα τῆς θυσίας, Εἶνε ὅμως τὸ πιὸ τυχερό. Γιατί περνᾷ ἀθορύβως. Εἶνε ἀκόμη σκο-τεινιὰ καὶ ἡ διάβασις της δὲν γι νεται ἀντιληπτὴ ἀπὸ τὸν ἐχθρό. Έπειτα σὲ μιὰ ἡρωϊκὴ ἐξόρμησι περνοῦν ἡ ἄλλες φάλαγγες. Ο Πολύζος, ὁ Μπασιάκος. Όλοι. Καὶ ὁ ἀντίπαλος ἀρχίζει νὰ ὑπο-χωρῇ. Στὸ ἀναμεταξὺ ὁ Κονδύ λης εὑρίσκεται στη γέφυρα. Περ-να ! ᾿Αλαλαγμοί ζητωκραυγών. Τὸ σχέδιον τοῦ Κονδύλη προχω

ρεῖ εἰς τὴν ἐκτέλεσίν του 1 ᾿Απὸ τῆς 5.30΄ πρωϊνῆς μέχρι αιτοῦάς ογεύματος ὀρυμαγδός βα-ρέος πυροβολικοῦ καὶ πολυβό λων ἐξακολουθεῖ μέχρι τῆς 4ης ἀπογευματινῆς. Ο Κονδύλης στην πρώτη γραμμή. Ὁ ἐχθρὸς ἀμύνε. ται ὅσο μπορεί. Διαθέτει ὅσα μέν σα κατώρθωσε να συγκεντρώσῃ. Χαρακώματα, ἀμπρὶ τὰ συμμα χικὰ τοῦ 1916-καὶ τοὺς Λαζούς «παλληκαράδες» τοῦ Μπακιρτζή. Ο χαρακτηρισμὸς ἀνήκει στον ἀρχιστράτηγο.

Τὸ Σύνταγμα Μεσολογγίου δι μως που βρίσκεται ἤδη στην πρώ τη γραμμὴ τοὺς σαρώνει.

Ἐν τῷ μεταξύ βρίσκει κανείς τὸν καιρὸ καὶ τὴν ὥρα νὰ παρα-κολουθήσῃ ἡρωϊκές στιγμές τῆς μεγάλης εξορμήσεως. Την στιγ μὴ που περνάνε τὰ φανταράκια ἀπὸ τὴ γέφυρα μιὰ ὀδίδα πέφτει καὶ σκάζει. Ο θάνατος σὲ σίδερο ἀναλυτό! Καὶ ὅμως νὰ ψυχραι μία μια φορά ! Ένας φαντά ρος τὸ ὄνομά του Γιώργης Σων τηρίου γεμίζει ένα κουβά νερό ποῦ διάολο τὸν βρήκε; ἀπὸ τὸ ποτάμι και τὸν ἀδειάζει από μέν

τη μου το είαινο είπινό υπολοχαγες, υπολοχαγός και λαμβάνεται ἕνα στασιαστὴ νὰ πένελλακόπουλος ἐνῷ ἐφορμᾶ ἀντι· φτῇ. Η ζωή του κινδυνεύει ἀπὸ βόλων. Καὶ ὅμως 1 τρέχει νὰ βοη την θεριστική βολὴ τῶν πολυ θήσῃ τὸν πληγωμένου εχθρό.

κινδύνευσε ἔτσι, ἀπήντησε: "Ὅταν τὸν ρώτησαν ριψο

Τι φταίνε τὰ φανταράκια ; Αὐτὰ εἶνε ἀδέλφια μας. Εχθροί μας εἶνε ἐκεῖνοι ποὺ τὰ ὁδηγοῦν στὸ ἀδελφικό μακελειό !

Αὐτὸ ἀποτελεί βαθειά πίστι τῶν φαντάρων μας.

Έχουν δίκης !

Σημειωτέον ὅτι ὅμοια ἠρωϊκά ἐπεισόδια ἐσημειώθησαν στις ἡ ρωϊκές μάχες ποὺ ἔγιναν σήμερα σὲ συνδυασμένη δράσι μὲ τὴν ἐν ξόρμησι του Όρλιακό, στο Σταυ ρὸ καὶ στὸ Σιδηρόκαστρο. Πρό κείται καθώς όλοι καταλαβαίνουν περὶ της πρώτης ἀρχῆς τῆς ἐφαρ μογῆς τοῦ μεγάλου ἐπιτελικού σχεδίου τοῦ κ. Κονδύλη.

Α. Α. ΑΝΤΩΝΑΚΑΚΗΣ