Όσιος Δαμιανός ο Εσφιγμενίτης, 23 Φεβρουαρίου
Δαμιανού ο τάφος ην των χαρίτων,
Λειμών γλυκύπνους, ω ξένης ευωδίας!
Ο Όσιος Δαμιανός ο Μυροβλύτης ή όπως έχει καθιερωθεί ο Εσφιγμενίτης κατέχει πολύ εξέχουσα θέση μεταξύ των αγίων που έζησαν στη Μονή Εσφιγμένου και στον κοντινό λόφο της Σαμαρείας. Ήταν σύγχρονος και φίλος του Αγίου Κοσμά του Ζωγραφίτη, ο οποίος άκουσε οδηγίες από την ίδια την Υπεραγία Θεοτόκο να φυλάσσονται και να προστατεύουν τους εαυτούς τους από τους εχθρούς της και του Υιού της, δηλαδή τους Λατίνους και όσους έχουν την ίδια πίστη.
Ο Άγιος Δαμιανός επιθυμούσε το ζυγό του Χριστού από πολύ νεαρή ηλικία. Έτσι, ήρθε στο Άγιο Όρος και εγκαταστάθηκε στη Μονή Εσφιγμένου. Ήταν απόλυτα υπάκουος στον πνευματικό του και στο υπόλοιπο αδελφάτο. Η επιθυμία, ο ζήλος και η ευλάβεια που έδειχνε κατά τη μοναστική του ζωή, καθώς προσπαθούσε να ζήσει ενάρετα, τον ξεχώρισαν γρήγορα από τους άλλους μοναχούς και τον καθιέρωσαν ως παράδειγμα για τους υπόλοιπους. Όλοι τον σεβόταν και ζητούσαν τη πνευματική του συμβουλή.
Φλεγόμενος από τη θεία αγάπη και την επιθυμία να έρθει σε πιο στενή κοινωνία με τον Θεό, ζήτησε την άδεια του πνευματικού του να ζήσει μόνος, ώστε να μην διακόπτεται συνεχώς από άλλους. Μόλις πήρε την ευλογία του ηγουμένου, κατέστησε τον λόφο της Σαμαρείας την νέα του κατοικία και άρχισε να αναζητά έναν νέο πνευματικό πατέρα και μέντορα, που θα τον βοηθούσε να μελετήσει την τέχνη των τεχνών και την επιστήμη των επιστημών, δηλαδή τη μοναστική ζωή. Όταν βρήκε τον πνευματικό του, υπάκουε σε αυτόν απόλυτα, σαν να ήταν ο ίδιος ο Χριστός, και του εμπιστευόταν όλες τις φροντίδες του σώματος και της ψυχής του. Χάρη στον πνευματικό του πατέρα, ο Άγιος Δαμιανός έμαθε πώς να προστατεύει τον εαυτό του από τις επιθέσεις των δαιμόνων και να ξεφεύγει από τις παγίδες του διαβόλου, γεγονός που τον βοήθησε να γίνει ένας έμπειρος και γνήσιος μοναχός. Η αγάπη του για τον Θεό του επέτρεπε να ολοκληρώνει όλα τα καθήκοντα και τις εργασίες με ευκολία. Όταν η ψυχή γεύεται τον θεϊκό έρωτα, γίνεται ισχυρότερη και δεν ανησυχεί πια για τις μέριμνες αυτής της ζωής. Αρκούσε μόνο η ανάμνηση του ονόματος του Ιησού Χριστού για να ανάψουν δάκρυα που ο άγιος χύσιζε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Αυτή η βαθιά, θεία αγάπη προς τον Χριστό ήταν πραγματικά ένα δώρο που παρέμεινε μαζί του για όλη του τη ζωή.
Πολλές ήταν οι αρετές και τα κατορθώματα του αγίου αυτού ανθρώπου, για τα οποία ο Θεός τον αντάμειψε με τη χάρη της Αγίας Τριάδας που κατοικούσε μέσα του — αγρυπνίες όλη τη νύχτα, συνεχείς δάκρυα, μνήμη του θανάτου, αγάπη προς τον Θεό και τον άνθρωπο, αδιάκοπη προσευχή της καρδιάς (συνεχής συνοδός του από πολύ μικρή ηλικία μέχρι τον θάνατό του) και οι στερήσεις και οι θλίψεις του σώματός του, είναι μόνο λίγα από τα αγωνίσματα του Αγίου.
Κάποια μέρα ο Άγιος Δαμιανός αποφάσισε να επισκεφθεί τον φίλο του Άγιο Κοσμά του Ζωγραφίτη, ο οποίος όμως δεν ήταν εκεί εκείνη την ώρα. Έτσι, ο Άγιος αναγκάστηκε να περιμένει μέχρι να σκοτεινιάσει για να τον δει. Όταν ήρθε ο Άγιος Κοσμάς, μίλησαν για λίγο και μετά ο Άγιος Δαμιανός αποφάσισε ότι ήταν ώρα να φύγει. Τότε είχε ήδη νυχτώσει και άρχισε να βρέχει. Παρόλο που ο φίλος του τον παρακάλεσε να μείνει και να περάσει τη νύχτα εκεί, ο Άγιος αρνήθηκε, καθώς δεν είχε την ευλογία του πνευματικού του να μείνει οπουδήποτε αλλού εκτός από το κελί του. Έτσι, βγήκε στον δρόμο και ξεκίνησε να περπατάει προς το σπίτι του με τη βροχή να πέφτει δυνατά. Ξαφνικά, ο Άγιος συνειδητοποίησε ότι δεν έβλεπε πού πήγαινε. Αμέσως στράφηκε στον Θεό και προσευχήθηκε: «Κύριε, είμαι χαμένος, σώσε με!» Και με θαυμαστό τρόπο βρέθηκε αμέσως μπροστά στο κελί του.
Ήρθε η ώρα να αφήσει αυτόν τον κόσμο και να πάει στον Κύριο. Ο Θεός, επιθυμώντας να τιμήσει αυτόν τον άγιο άνθρωπο, επέτρεψε για σαράντα ημέρες μετά τον θάνατό του μια μεγάλη ευωδία να βγει από τον τάφο του. Η ευωδία ήταν τόσο ισχυρή που οι πατέρες της Μονής μπορούσαν να τη μυρίσουν από απόσταση ενός μιλίου ή και περισσότερο. Ο Άγιος Δαμιανός κοιμήθηκε εν Κυρίω το 1280. Η μνήμη του τιμάται στις 23 Φεβρουαρίου.
