Η ανάπτυξη δεν έρχεται με την εξαγωγή εργαζομένων

Η αντιμετώπιση της ανεργίας αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα για κάθε τοπική κοινωνία. Όμως υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να βοηθά ένας δήμος τους πολίτες του να βρουν εργασία και στο να μετατρέπεται σε ενδιάμεσο φορέα για την κάλυψη αναγκών επιχειρήσεων που βρίσκονται εκτός της περιοχής του.

Σε έναν δήμο που αντιμετωπίζει πληθυσμιακή μείωση, η απώλεια ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα. Οι νέοι φεύγουν, οι οικογένειες δυσκολεύονται να παραμείνουν και η τοπική οικονομία χάνει σταδιακά τη δυναμική της.

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, προκαλεί προβληματισμό όταν η αυτοδιοίκηση επιλέγει να διευκολύνει τη στελέχωση επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε άλλους δήμους, αντί να δίνει προτεραιότητα στη δημιουργία παραγωγικών ευκαιριών μέσα στα δικά της όρια.

Δεν είναι αρνητικό ένας πολίτης να βρει εργασία όπου υπάρχει διαθέσιμη θέση. Το πρόβλημα όμως βρίσκεται στη στρατηγική επιλογή. Ένας δήμος που χάνει κατοίκους και οικονομική δραστηριότητα δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του χώρου από όπου θα αναζητηθούν εργαζόμενοι για γειτονικές περιοχές.

Η πραγματική πρόκληση για μια τοπική αρχή είναι να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε να έρθουν επενδύσεις, να στηριχθούν οι τοπικές επιχειρήσεις και να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας στον ίδιο τον τόπο.

Όταν ένας δήμος προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα της ανεργίας μέσω ευκαιριών που βρίσκονται έξω από αυτόν, η ανεργία μπορεί προσωρινά να μειώνεται, όμως η περιοχή συνεχίζει να χάνει παραγωγικό δυναμικό, εισόδημα και προοπτική.

Η ανάπτυξη μιας περιοχής δεν μπορεί να βασίζεται στην εξαγωγή εργαζομένων. Ένας ζωντανός δήμος χρειάζεται θέσεις εργασίας, επιχειρηματική δραστηριότητα και οικονομικές ευκαιρίες μέσα στα όριά του.
Η αυτοδιοίκηση πρέπει να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε οι πολίτες να έχουν λόγο να παραμείνουν δεν είναι απλώς για να βοηθά τους πολίτες να φύγουν για να εργαστούν αλλού. 

Οι εργαζόμενοι που απασχολούνται σε διαφορετικό δήμο από αυτόν της κατοικίας τους, σε βάθος χρόνου, ενδέχεται να επιλέξουν τη μετακίνησή τους πιο κοντά στον τόπο εργασίας τους, προκειμένου να μειώσουν τον χρόνο και το κόστος καθημερινής μετακίνησης. Ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές, όταν δημιουργούν οικογένεια, μπορεί να επιλέξουν να εγκατασταθούν στην περιοχή όπου εργάζονται, ειδικά εάν εκεί υπάρχουν περισσότερες επαγγελματικές και κοινωνικές ευκαιρίες.

Σταδιακά, οι καθημερινές ανάγκες των πολιτών, όπως η εκπαίδευση των παιδιών, οι δραστηριότητες, οι κοινωνικές επαφές, η κατανάλωση και η χρήση υπηρεσιών, μπορεί να συνδέονται περισσότερο με τον δήμο εργασίας και λιγότερο με τον δήμο κατοικίας. Ως αποτέλεσμα, ο τόπος κατοικίας κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν απλό «χώρο διαμονής», χωρίς έντονη οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα.

Ακόμη και όταν οι κάτοικοι παραμένουν στον δήμο τους, η τοπική οικονομία μπορεί να χάνει σημαντικό μέρος της καθημερινής οικονομικής κίνησης. Ένα ποσοστό του εισοδήματός τους ενδέχεται να δαπανάται κοντά στον χώρο εργασίας τους  σε εστίαση, αγορές, υπηρεσίες και άλλες δραστηριότητες, αντί να επιστρέφει στην αγορά του δήμου κατοικίας.

Η συγκέντρωση επιχειρήσεων, επενδύσεων και θέσεων εργασίας σε άλλες περιοχές οδηγεί συχνά σε μια ανισορροπία: ο ένας δήμος λειτουργεί κυρίως ως τόπος κατοικίας, ενώ άλλοι δήμοι συγκεντρώνουν την παραγωγή, την κατανάλωση και τη δημιουργία εισοδήματος. Μια ισχυρή τοπική οικονομία χρειάζεται έναν ενεργό κύκλο, όπου επιχειρήσεις, εργαζόμενοι, καταναλωτές και εισόδημα αλληλεπιδρούν μέσα στην ίδια περιοχή.

Όταν οι θέσεις εργασίας βρίσκονται εκτός δήμου, ένα σημαντικό μέρος αυτού του οικονομικού κύκλου μεταφέρεται αλλού. Έτσι, ένας δήμος χωρίς επαρκείς δικές του επαγγελματικές ευκαιρίες γίνεται περισσότερο εξαρτημένος από τις επενδύσεις, τις αποφάσεις και τις οικονομικές συνθήκες άλλων περιοχών.

Μακροπρόθεσμα, ένας δήμος που προσφέρει μόνο κατοικία αλλά όχι δυνατότητες εργασίας, επιχειρηματικής ανάπτυξης και κοινωνικής δραστηριότητας μπορεί να δυσκολευτεί να διατηρήσει τον νεότερο πληθυσμό του, να συγκρατήσει οικογένειες και να προσελκύσει νέους κατοίκους. Η βιώσιμη ανάπτυξη μιας περιοχής απαιτεί όχι μόνο χώρους κατοικίας, αλλά και ευκαιρίες δημιουργίας, απασχόλησης και οικονομικής συμμετοχής.

- Σέβη Τσαμπουνάρη